Theo bảng xếp hạng Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI) năm 2025 lần đầu tiên được Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố, TP.HCM dẫn đầu cả nước với 5,67 điểm, xếp trên Hà Nội và Quảng Ninh.

Chuyên gia kinh tế - Tiến sĩ Cấn Văn Lực đánh giá, kết quả này phản ánh rõ sức cạnh tranh và môi trường phát triển kinh tế tư nhân năng động tại đây. Đặc biệt, khâu quản trị điều hành của thành phố đã định hướng tốt, giúp doanh nghiệp đổi mới và phát triển.

Thời gian qua, thành phố quyết liệt tháo gỡ vướng mắc cho hàng loạt dự án bất động sản, xây dựng, đầu tư công... Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả kinh tế, chống lãng phí mà còn củng cố vững chắc niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp và người dân.

Tạo bệ phóng từ nhân lực và chuyển đổi số

Dù môi trường vĩ mô thuận lợi, nội lực của phần lớn doanh nghiệp vẫn còn nhiều hạn chế, ông Trần Việt Anh - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Nam Thái Sơn nhìn nhận, phần lớn doanh nghiệp tư nhân đi lên từ kinh tế hộ gia đình, mang tính tự phát hoặc là các nhóm khởi nghiệp cho nênnăng suất lao động nhìn chung vẫn ở mức thấp.

Để hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, ông Việt Anh cho rằng TP.HCM cần những cải cách gắn liền trực tiếp với người lao động, nòng cốt của năng suất. Đó là các chính sách đào tạo nguồn nhân lực, đi kèm với việc cải thiện môi trường sống như: nhà ở xã hội, bảo hiểm, y tế, trường học...:“Chúng ta cần lực lượng lao động kỹ thuật cao và lực lượng lao động số chứ không phải lực lượng lao động phổ thông nữa. Những việc này, doanh nghiệp rất muốn, nhưng sẽ không thể tự làm được nếu không có chính sách, có quy định và “mở cửa” về cho việc này”.

Bên cạnh nhân lực, chuyển đổi số là mệnh lệnh tất yếu trong kỷ nguyên hiện nay. Theo ông Nguyễn Ngọc Hòa - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA), chúng ta đã có Nghị quyết 57 về phát triển khoa học công nghệ, nhưng việc triển khai vào thực tế doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) vẫn đầy thách thức do rào cản chi phí:“Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa đầu tư hàng tỷ đồng cho việc này là bài toán khó. Điều đầu tiên là làm thế nào nên có những chính sách đối với các doanh nghiệp công nghệ, hỗ trợ và tạo điều kiện cho họ đầu tư những giải pháp. Những giải pháp này có thể cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa dùng chung, thay vì đầu tư một lần thì có thể dùng chung và trả tiền thuê hàng tháng, hàng quý, hàng năm thì nó sẽ giảm áp lực và thúc đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ”.

Cần các doanh nghiệp lớn làm đầu tàudẫn dắt

Môi trường kinh doanh mở tuy tốt, nhưng khả năng tiếp cận chính sách lại có sự phân hóa mạnh. Ông Trần Thành Trọng – Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Sáng Ban Mai cho biết, khi triển khai Nghị quyết 68, các tập đoàn lớn tận dụng rất nhanh nhờ bề dày nguồn lực, quan hệ và bộ máy chuyên nghiệp. Ngược lại, khối doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh lại gặp khó, phần nhiều phụ thuộc vào năng lực thực thi của từng cán bộ công chức cơ sở.

Đáng chú ý, sự gắn kết giữa doanh nghiệp lớn với các doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ trong các dự án vẫn còn mờ nhạt. Ông Trọng lấy ví dụ, khi các tập đoàn lớn như Sun Group triển khai dự án, cần có cơ chế buộc họ phải sử dụng hệ sinh thái các doanh nghiệp nhỏ trong nước.

Dù Nghị quyết 68 đã quy định rõ doanh nghiệp lớn phải đóng vai trò đầu tàu, dẫn dắt và đào tạo công nghệ cho doanh nghiệp nhỏ, nhưng khâu giám sát thực thi vẫn đang bị bỏ ngỏ:“Tôi giao dự án cho doanh nghiệp lớn thì phải cam kết đã sử dụng bao nhiêu phần trămlao động của doanh nghiệp nhỏ, bao nhiêu phần trămvật tư của doanh nghiệp sản xuất trong nước. Và Nghị quyết 68 ghi rất là rõ nội dung này. Hiện nay, mình chưa giám sát được việc đó, mình đang kêu gọi và sắp tới có lẽ mình phải giám sát vấn đề này nữa để tự tin trao dự án cho doanh nghiệp lớn”.

Chỉ số BPI không chỉ là câu chuyện của thủ tục hành chính, mà là thước đo năng lực tăng trưởng nội sinh. Để kinh tế tư nhân TP.HCM tạo sức bật mới, chính sách cần đi vào chiều sâu: Từ nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hỗ trợ chuyển đổi số, đến phát triển thị trường vốn, cải thiện năng lực thực thi công vụ và quan trọng nhất là kiến tạo một hệ sinh thái nơi các doanh nghiệp lớn thực sự dẫn dắt toàn chuỗi giá trị.