Cơ hội mang tính thời đại

Đây là diễn đàn khoa học đầu tiên của TP trong quá trình xây dựng Quy hoạch tổng thể TP.HCM theo Nghị quyết số 260/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị về phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới.

Phát biểu khai mạc, ông Võ Văn Minh, Chủ tịch HĐND TP.HCM cho biết sau khi hợp nhất TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP.HCM mới có diện tích hơn 6.700 km², dân số trên 14 triệu người, trở thành siêu đô thị hàng đầu Đông Nam Á, đóng góp hơn 23% GDP và trên 30% tổng thu ngân sách cả nước.

Theo ông Võ Văn Minh, việc xây dựng quy hoạch tổng thể mang ý nghĩa chiến lược nhằm định hình mô hình phát triển đồng bộ về không gian, hạ tầng và kinh tế - xã hội (KT-XH); tối ưu nguồn lực, nâng cao chất lượng sống của người dân, tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và khẳng định vị thế của TP trong khu vực.

Hội thảo tập trung thảo luận bốn nhóm vấn đề trọng tâm gồm: khung chiến lược phát triển KT-XH với 5 trụ cột kinh tế đột phá; định hướng cấu trúc không gian siêu đô thị đa cực; phát triển hạ tầng kỹ thuật, giao thông và hạ tầng số; quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, phát triển xanh và nâng cao năng lực chống chịu trước biến đổi khí hậu.

"Việc triển khai thực hiện Quy hoạch tổng thể TP.HCM đang đứng trước cơ hội mang tính thời đại. Đây là hội thảo đầu tiên của TP.HCM trong quá trình triển khai lập Quy hoạch tổng thể TP.HCM. Đây là bước đi thiết thực nhằm xây dựng cơ sở khoa học vững chắc để hoàn chỉnh khung chiến lược phát triển", ông Võ Văn Minh nói.

TP.HCM hướng tới mô hình siêu đô thị đa cực thế hệ mới

Trình bày báo cáo tóm tắt Quy hoạch tổng thể, ông Sầm Minh Tuấn, Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu thiết kế đô thị, Quy hoạch đô thị và Nông thôn quốc gia (VIUP), Bộ Xây dựng, cho biết TP.HCM sẽ được tổ chức theo mô hình siêu đô thị đa cực thế hệ mới (Polycentric Hyper City), với cấu trúc phát triển dựa trên 5 cực động lực, 5 trục chiến lược và 10 vùng quản trị phát triển, thay cho cách mở rộng đô thị từ trung tâm ra vùng ven.

Trong đó, 5 cực động lực gồmcực lõi trung tâm quốc tế; cực đổi mới sáng tạo phía Đông; cực công nghiệp - logistics phía Bắc; cực cảng biển - thương mại tự do và năng lượng phía Nam; cực biển - du lịch.

Các cực này được kết nối bằng 5 trục chiến lược về logistics, hạ tầng đô thị đa tầng, kinh tế Bắc - Nam, Đông - Tây và hành lang sinh thái nhằm hình thành mạng lưới phát triển liên thông, vận hành thống nhất cho siêu đô thị TP.HCM và vùng liên kết.

"Một công thức rất đơn giản thể hiện rõ nghĩa vụ trách nhiệm của quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm. Đó là 1 + 2 > 3. Trong đó TP.HCM, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu không chỉ là cộng gộp địa giới hành chính mà là phép nhân của động lực phát triển, hội tụ nguồn lực, bổ sung dư địa để hình thành siêu đô thị toàn cầu", ông Sầm Minh Tuấn cho biết.

Tiến sĩ Trần Du Lịch hoàn toàn đồng ý với các ý kiến của nhóm tư vấn về định hướng khung chiến lược. Ông cũng đề nghị cần làm rõ các vấn đề phải giải quyết như định hướng cấu trúc không gian, khung triển khai 18 đột phá chiến lược...

Theo ông Trần Du Lịch, việc lập quy hoạch tổng thể trong điều kiện đã được Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị định hướng rất rõ về vị trí, vai trò của TP trong 50 năm tới; mục tiêu và chỉ tiêu phát triển; các nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu cho từng thời kỳ nên rất thuận lợi trong việc cụ thể hóa thành Đồ án quy hoạch tổng thể.

Ông Trần Du Lịch gợi ý, TP.HCM hiện đã là một đại vùng đô thị, cần chuyển tư duy từ mở rộng quy hoạch đô thị sang xây dựng một trung tâm kinh tế - đổi mới sáng tạo có sức cạnh tranh toàn cầu; chuyển từ tư duy quy hoạch đất sang quy hoạch hệ sinh thái kinh tế.

Về không gian phát triển, ông Trần Du Lịch đề nghị cần làm rõ hơn mô hình đa cực, đa trung tâm; lấy mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) làm xương sống phát triển đô thị; tư duy phát triển vùng thay cho tư duy địa giới hành chính.Đặc biệt, ông Trần Du Lịch cho rằng trong tầm nhìn 100 năm phải làm rõ mục tiêu và chỉ tiêu cho từng giai đoạn 2035, 2045 và 2075.

"Quy hoạch hiện đại không chỉ phải trả lời câu hỏi “thành phố sẽ xây thêm những gì” trong tương lai, mà còn phải trả lời câu hỏi quan trọng hơn là “trong 25, 50, 100 năm tới TP sẽ giữ vai trò gì trong mạng lưới các thành phố toàn cầu của châu Á và thế giới”. Đây là câu hỏi phải trả lời", TS Trần Du Lịch cho biết.

Còn KTS Trần Ngọc Chính, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam thì đặc biệt quan tâm đến khâu liên kết vùng. Theo ông, TP.HCM hiện nay là siêu đô thị biển nên cần tính đến vai trò của TP trong vùng Đông Nam Bộ và mối liên kết của vùng này với các khu vực lân cận.

Ông Chính nhấn mạnh, TP.HCM cần định vị rõ vai trò là “siêu đô thị biển” trong quy hoạch phát triển, lấy kinh tế biển làm động lực tăng trưởng. Thành phố sở hữu hơn 300 km bờ biển, hệ thống cảng nước sâu lớn nhất cả nước, lợi thế kết nối hàng hải quốc tế, dầu khí, du lịch biển và đô thị biển Cần Giờ. Do đó, TP cần phát huy mạnh lợi thế mặt tiền Biển Đông, gắn kết quy hoạch vùng và hạ tầng để trở thành trung tâm kinh tế biển của Việt Nam và khu vực.