Thu hồi tài sản tham nhũng được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, không chỉ nhằm khắc phục hậu quả do hành vi vi phạm gây ra mà còn góp phần nâng cao tính răn đe, phòng ngừa.

Thông tin tại cuộc thông báo kết quả Phiên họp thứ 30 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (Ban Chỉ đạo) tổ chức chiều 18/6, Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương Đặng Văn Dũng cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2026, các cơ quan chức năng đã tập trung chỉ đạo tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Theo đó, các cơ quan đã tăng cường áp dụng các biện pháp thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, trong đó, đã chú trọng việc khuyến khích các đối tượng tự nguyên giao nộp tài sản, khắc phục hậu quả trong các vụ án, vụ việc thuộc diện Ban Chỉ đạo theo dõi, chỉ đạo.

Từ đầu năm đến nay, trong giai đoạn điều tra đã tạm giữ, kê biên, phong tỏa, thu giữ số tài sản trị giá hàng nghìn tỷ đồng. Trong giai đoạn truy tố, xét xử đã thu hồi hơn 1.300 tỷ đồng; trong giai đoạn thi hành án dân sự đã thu hồi trên 3.996 tỷ đồng, trong đó có hơn 1.841 tỷ đồng thu hồi được trong các vụ án thuộc diện Ban Chỉ đạo theo dõi, chỉ đạo.

Cùng với đó, Ban Chỉ đạo, Thường trực Ban Chỉ đạo đã chỉ đạo thực hiện đồng bộ các giải pháp cả phòng ngừa phát hiện, xử lý tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; nhất là tập trung chỉ đạo tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thu hồi tài sản tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Các cơ quan chức năng phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phối hợp ngày càng chặt chẽ, nền nếp, thực chất hơn.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế, tiêu cực vẫn đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Chánh Văn phòng kiêmngười phát ngôn Bộ Công an cho biết, nhiều tài sản do phạm tội mà có đã được chuyển dịch, hợp thức hóa đứngtên người thân, pháp nhân trung gian hoặc bên thứ ba, gây khó trong quá trình thu hồi và tạo khoảng trống thời gian cho đối tượng tẩu tán tài sản.

Bên cạnh đó, thủ đoạn tẩu tán, chuyển hóa tài sản cũng ngày càng tinh vi. Các đối tượng có thể chuyển tiền qua nhiều tài khoản trung gian, ví điện tử, đầu tư vào cổ phiếu, cổ phiếu, trái phiếu,bất động sản, chuyển tài sản ra nước ngoài hoặc đưa vào tài sản số, tài sản mã hóa.

Nhiều vụ án kinh tế đặc biệt lớn nhưng người vi phạm không trực tiếp chiếm hưởng hoặc không còn tài sản tương xứng để khắc phục hậu quả. Đây là một trong những lý do khiến tỷ lệ thu hồi tài sản trong các vụ án kinh tế thấp hơn so với án tham nhũng, chức vụ.

Nghiên cứu hoàn thiện cơ chế thu hồi tài sản không giải trình được nguồn gốc

Trước những thách thức đó, các cơ quan chức năng đang triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản, hạn chế tình trạng tẩu tán, che giấu tài sản ngay từ giai đoạn đầu của quá trình tố tụng.

Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản cho biết, Bộ Công an sẽ chỉ đạo các cơ quan điều tra tập trung cao độ thu hồi tài sản nhằm thu hồi nguồn lực Nhà nước,phục vụ cho phát triển; tập trung vào truy vết dòng tiền, chuyển mạnh sang việc bảo toàn, phong tỏa, xử lý tài sản ngay từ đầu.

Bộ Công an sẽ tiếp tục thực hiện hiệu quả Nghị quyết 164 của Quốc hội về thí điểm xử lý vật chứng, tài sản trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử một số vụ việc, vụ án hình sự. Cùng với đó, Bộ đang nghiên cứu hoàn thiện cơ chế thu hồi tài sản, nhất là đối với tài sản không giải trình được nguồn gốc hợp pháp hoặc tài sản đứng tên người thứ ba nhưng có căn cứ xác định có liên quan đến hành vi phạm tội, tài sản bị che giấu, tẩu tán hoặc chuyển ra nước ngoài.

Phát biểu chỉ đạo tại Phiên họp thứ 30 của Ban Chỉ đạo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu các cơ quan chức năng phối hợp chặt chẽ, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc thực hiện, nâng cao hiệu quả thu hồi, xử lý tài sản, vật chứng ngay từ giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử và trong giai đoạn thi hành án; coi thu hồi tài sản là thước đo quan trọng của hiệu quả xử lý tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa từ gốc, từ sớm, từ xa; từ xử lý vụ việc sang hoàn thiện thể chế; từ rà soát thống kê sang xử lý dứt điểm; từ thu hồi tài sản ở khâu cuối sang giám sát bằng dữ liệu.

“Trong thời gian tới, phải kiểm soát quyền lực chặt hơn, hoàn thiện thể chế nhanh hơn, giám sát bằng dữ liệu tốt hơn, thu hồi tài sản sớm hơn, xử lý trách nhiệm cụ thể hơn”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Những chỉ đạo này cho thấy quyết tâm tiếp tục nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản tham nhũng, coi đây không chỉ là biện pháp khắc phục hậu quả mà còn là giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ tài sản công, củng cố niềm tin của nhân dân và tạo thêm nguồn lực cho phát triển đất nước.