Những đề xuất này được ông Zarif trình bàytrong một bài viết đăng trên tờ Foreign Affairs ngày 3/4. Đáng chú ý, ông Zarif là người đóng vai trò quan trọng trong việc đàm phán Thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015, văn kiện thiết lập khuôn khổ quan hệ giữa Tehran và các cường quốc tại thời điểm đó.

Dù hiện không còn nắm giữ chức vụ chính thức trong hệ thống quyền lực của Iran, ông Zarifvẫn được xem là một nhân vật có ảnh hưởng, từng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ Tổng thống Masoud Pezeshkian đắc cử. Giới quan sát cho rằng một đề xuất mang tính nhạy cảm như vậy khó có thể được công bố nếu không có sự tham vấn với các cấp lãnh đạo cao nhất của Tehran.

Trong bài viết, ôngZarif khẳng định Iran “đang nắm thế chủ động” trên thực địa, song đồng thời cho rằng Tehran nên chủ động đề xuất một lộ trình thỏa hiệp là hạn chế chương trình hạt nhân và mở lại eo biển Hormuz, đổi lấy việc dỡ bỏ toàn diện các lệnh trừng phạt. Theo ông, đây là một thỏa thuận mà Washington trước đây khó chấp nhận, nhưng trong bối cảnh hiện tại có thể trở nên khả thi hơn.

Tuy nhiên, phản ứng của Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn là một ẩn số, đặc biệt khi ông Zarif không ngần ngại chỉ trích những nhân vật thân cận của ông Trump như Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff vàJared Kushner là “thiếu hiểu biết về cả địa chính trị lẫn kỹ thuật hạt nhân”.

Về nội dung cụ thể, ông Zarif đề xuất Iran có thể pha loãng lượng uraniđã làm giàu cao, đưa mức độ làm giàu xuống dưới ngưỡng 3,67%,đúng theo giới hạn của thỏa thuận năm 2015, văn kiện mà Mỹđã rút khỏi vào năm 2018, trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Trump. Dù vậy, lập trường của ông Trump hiện vẫn cứng rắn, khẳng định Iran không được phép làm giàu uranidưới bất kỳ hình thức nào.

Bên cạnh đó, ông Zarif cũng gợi ý việc đưa Trung Quốc và Nga vào một cơ chế đa phương, nhằm thiết lập một cơ sở làm giàu uranichung cho toàn khu vực. Theo đề xuất, Iran sẽ chuyển toàn bộ vật liệu và thiết bị làm giàu của mình tới cơ sở này -một ý tưởng từng xuất hiện trong các vòng đàm phán trước đây.

Không dừng lại ở lĩnh vực hạt nhân, ông Zarif còn đề xuất các bước đi nhằm khôi phục lòng tin song phương, bao gồm việc hai bên cử các nhà ngoại giao tới làm việc tại các phái bộ đại diện, nối lại dịch vụ lãnh sự và nới lỏng các hạn chế đi lại đối với công dân của nhau.

Hiện tại, Mỹ và Iran vẫn chưa thiết lập lại quan hệ ngoại giao kể từ năm 1980, khi Tổng thống Jimmy Carter quyết định cắt đứt quan hệ sau cuộc khủng hoảng con tin tại Tehran.