Chiều muộn ở buôn Rách, xã Ea Wer, tỉnh Đắk Lắk giống như bao buôn làng ở Tây Nguyên, tiếng gió lùa qua hàng cà phê hòa cùng tiếng gà gọi bầy vọng dưới chân nhà sàn. Trong căn nhà nhỏ của gia đình em H’Hmin Kbuôr, già làng Y Ken Knul lại đến hỏi chuyện học hành của cô học trò lớp 11.

Từ tốn và ấm áp, già Y Ken nhắc H’Hmin rằng: người Tây Nguyên ngày trước chủ yếu lo nghèo cái ăn cái mặc, còn bây giờ cần lo nghèo cái chữ. Con em trong buôn phải học, phải biết chữ thì mới hiểu được chủ trương của Đảng, mới biết cách làm ăn, biết phân biệt điều đúng - sai để không bị kẻ xấu lôi kéo.

“Sắp tới đây có trường liên cấp, từ bây giờ với vai trò của già làng cùng hệ thống chính trị của buôn tiếp tục vận động gia đình, vận động con em cố gắng đi học để biết chữ, đặc biệt thời đại bây giờ mỗi con người đều phải biết chữ thì mới thực hiện tốt phát triển kinh tế nên không thể để cho con em trong buôn bỏ học”, già Y Ken chia sẻ.

Già làng Y Ken Knul vẫn đều đặn đi từng nhà như thế. Buôn có chuyện tranh chấp, chuyện bạo lực gia đình hay vận động bà con hiến đất làm đường…, già đều có mặt. Nhưng điều khiến già đau đáu nhất vẫn là giữ con em ở lại trường học.

Bởi với già, giữ được con chữ cũng là giữ được cái gốc của buôn làng. Khi người trẻ biết học, biết nghe điều hay lẽ phải thì buôn làng mới yên, bà con mới vững lòng tin theo Đảng, không nghe theo lời xúi giục, luận điệu sai trái hay tà đạo len lỏi về buôn.

Đứng bên cạnh già làng, H H'min Kbuôr lặng lẽ gật đầu. Cô học trò lớp 11 của Trường Trung học Phổ thông Buôn Đôn hiểu rằng, những lần già làng ghé nhà không chỉ để hỏi chuyện học hành, mà còn gửi gắm hy vọng của cả buôn làng vào lớp trẻ.

“Thỉnh thoảng già làng vẫn qua khuyên học tậpnên em sẽ cố gắng hơn về thành tích của mình để đạt được những ước mơ của mình”, em H H'min chia sẻ.

Ở buôn Tun B, xã Ea Wer, nơi có 367 hộ dân với hơn một nghìn nhân khẩu, hơn 95% là đồng bào dân tộc thiểu số, vai trò của người có uy tín cũng được thể hiện rõ trong việc giữ yên buôn làng trước những luận điệu sai trái, tà đạo trái phép.

Chị H’Kiêp Kbuôr, Buôn trưởng buôn Tun B nhớ lại, trước đây một số hộ dân tự tách ra sinh hoạt tôn giáo trái phép. Năm 2019, có người từ nơi khác vào vận động bà con đi theo tà đạo. Khi ấy, chính quyền địa phương, lực lượng công an cùng già làng, người có uy tín đã đến từng nhà giải thích cho bà con hiểu: tự do tín ngưỡng phải đi đúng pháp luật, đúng chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước. Tin theo kẻ xấu không chỉ làm mất đoàn kết buôn làng mà còn ảnh hưởng đến tương lai con cháu mình.

“Mình giải thích cho các hộ dân, bây giờ các chế độ quyền lợi do nhà nước hỗ trợ, ví dụ bây giờ một cái giấy khai sinh, nếu anh không tuân theo các chủ trương của nhà nước thì con anh sau này làm sao có một lý lịch trong sạch được. Mình vận động họ tuân thủ theo chủ trương, quy định.Bây giờ các hộ dân đó cũng được hỗ trợ theo Chương trình 135 là nuôi bò sinh sản”, chị H'Kiêp cho biết.

Ở Tây Nguyên, cái lý nhiều khi không nằm trên giấy, mà nằm trong sự chân thành. Đồng bào nghe cán bộ một phần, nhưng nghe già làng bằng cả niềm tin. Bởi vậy, khi già làng nói điều gì đúng với chủ trương của Đảng, đúng với lợi ích của dân làng, bà con sẽ nghe theo.

Sau sáp nhập, buôn Nà Xược và thôn 5 của xã Ea Wer trở thành một cộng đồng chung. Một bên là đồng bào dân tộc thiểu số, một bên là người Kinh, khác phong tục, khác nếp sống. Già làng Y Pa Na Niê hiểu rằng, muốn giữ bình yên thì trước hết phải giữ được khối đại đoàn kết.

“Giáo dục thôn buôn là phải đúng chủ trương đường lối, pháp luật của Nhà nước, thứ hai là phong tục tập quán, thứ ba là đoàn kết. Nó sẽ liền nhau như biển không có bờ. Nếu mà cứ riêng phong tục tôi thế này, phong tục anh thế kia thì còn phân biệt. Không cho phép như vậy, phải đến can thiệp, giải thích ngay, sợ sau này mất đoàn kết”, già làng Y Pa Na Niê nói.

Giữa đại ngàn Tây Nguyên, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không phải là những điều xa xôi. Nó bắt đầu từ việc giữ cho buôn làng yên ổn, vận động con em đi học, xóa bỏ hủ tục, đấu tranh với tà đạo, giữ cho bà con không nghe theo lời xúi giục chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Chị H’Bon Zu, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Ea Wer cho biết, người có uy tín và già làng chính là cầu nối giữa ý Đảng với lòng dân: “Vai trò già làng, người uy tín là cầu nối giữa nhân dân với Đảng, giải quyết những vấn đề khó khăn, vướng mắc và đề đạt những nguyện vọng của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước; kịp thời giải quyết những vấn đề liên quan đến đời sống nhân dân, đặc biệt các chương trình an sinh xã hội, các dự án liên quan đến đầu tư tại xã Ea Wer”.

Đắk Lắk hiện có gần một nghìn già làng, người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số. Họ như những gốc cây cổ thụ giữa buôn làng, bền bỉ giữ cho rẫy nương không nghiêng trước gió độc, giữ cho bà con một lòng tin theo Đảng. “Người có uy tín là cầu nối sẽ chuyển tải những thông tin, chính sách, nghị quyết của Đảng, Nhà nước đến nhân dân. Họ là những người được cấp ủy cũng như chính quyền tổ chức tập huấn cập nhật kiến thức, qua đó vận động nhân dân thực hiện những chính sách của Đảng”,bà Nay H’Nan, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Đắk Lắk cho biết.

Người Tây Nguyên ví buôn làng như một dàn chiêng lớn. Trong dàn chiêng ấy có chiêng cái, chiêng con, chiêng núm, chiêng bằng… mỗi chiếc giữ một âm thanh riêng, nhưng tất cả phải hòa chung theo nhịp trống cái thì mới thành bản hòa âm vang vọng núi rừng. Tiếng nói của già làng chính là tiếng trống cái ấy. Không ồn ào nhưng đủ sức giữ nhịp cho buôn làng.

Giữa thời buổi mạng xã hội phủ kín từng mái nhà, giữa những luồng thông tin thật giả lẫn lộn, chính già làng, người có uy tín đang ngày ngày giữ cho bà con “sáng bụng, thông tai”, đủ sức “miễn dịch” trước thông tin xấu độc; giữ cho ngọn lửa đoàn kết không tắt giữa đại ngàn; giữ cho niềm tin của đồng bào với Đảng luôn bền chặt như rễ cây bám sâu vào đất đỏ bazan Tây Nguyên.