Đầu tư 3 năm có thể hoàn vốn

Từ khi đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà vào tháng 6/2026, cuộc sống sinh hoạt của gia đình anh Nguyễn Văn Du (thôn Sáp Mai, xã Thiên Lộc, Hà Nội) đã có nhiều thay đổi đáng kể. Anh Du cho biết, trên mái nhà rộng khoảng 80m2, anh cho lắp 18 tấm quang điện 590W cho tổng công suất điện 1 pha lên tới 8kWh, cùng bình lưu điện công suất 20kWh với tổng mức đầu tư khoảng 130 triệu đồng.

“Mùa Hè năm trước, tháng nào gia đình cũng phải chi từ 5 - 6 triệu đồng tiền điện. Nhưng sau 1 tháng lắp hệ thống điện mặt trời mái nhà, tháng nắng nóng vừa qua, gia đình chỉ phải trả gần 2 triệu đồng tiền điện. Nếu so sánh hiệu quả của hệ thống này với số tiền đầu tư, chỉ khoảng 3 năm là có thể hoàn vốn, cùng đó tiền điện mỗi tháng sẽ không còn là áp lực”, anh Du cho biết.

Chia sẻ về thủ tục lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà, anh Du nói rằng quy trình khá đơn giản. Anh chỉ cần đến UBND xã thông báo và đăng ký lắp đặt mới, trong đó đăng ký về vị trí lắp đặt, quy mô công suất cũng như hình thức đấu nối…

“Tôi khai báo theo mẫu đăng ký về công trình như kết cấu, chiều cao, diện tích mái; công suất lắp đặt của tấm quang điện, công suất inverter, dung lượng hệ thống lưu trữ và phương án xử lý sản lượng điện dư, thời gian dự kiến lắp đặt và hoàn thành công trình. UBND xã chuyển thông tin đến các cơ quan liên quan như điện lực, xây dựng, phòng cháy chữa cháy, môi trường... để theo dõi theo quy định. Trong vòng 10 ngày sau khi đăng ký là gia đình có thể tiến hành thi công lắp đặt và vận hành”, anh Du cho hay.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan ngày càng có diễn biến phức tạp, nhu cầu phát triển điện sạch nói chung và điện mặt trời mái nhà nói riêng là rất cấp thiết. Xu hướng lắp đặt điện mặt trời mái nhà cho thấy nhiều lợi ích cho cả hệ thống điện và người sử dụng. Đối với hệ thống điện, việc phát triển điện mặt trời mái nhà giúp giảm nhu cầu truyền tải điện, giảm sức ép lên hệ thống cung ứng điện tại từng khu vực. Đồng thời hỗ trợ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ điện của DN và người dân vào các thời điểm cao điểm trong ngày.

Theo ông Hà Đăng Sơn, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Tăng trưởng Xanh, ở góc độ người sử dụng, điện mặt trời mái nhà còn mang lại lợi ích rất rõ ràng. Thời điểm nhiệt độ tăng cao nhất trong ngày cũng thường là lúc hệ thống điện mặt trời phát điện hiệu quả nhất. Điều này tạo ra sự đồng bộ giữa nguồn điện sản xuất và nhu cầu sử dụng điện cho làm mát, qua đó trực tiếp giảm áp lực tiêu thụ điện từ lưới điện quốc gia.

“Việc lắp đặt các tấm pin trên mái nhà còn giúp giảm nhiệt độ để chống nóng cho toàn bộ ngôi nhà từ khoảng 2-3 độ C, qua đó giảm nhu cầu sử dụng điều hòa và tiết kiệm thêm điện năng. Về chi phí, lợi ích đối với hộ gia đình là rất rõ ràng. Trong trường hợp các cơ chế khuyến khích của Bộ Công Thương được đẩy mạnh theo hướng tự sản xuất, tự tiêu thụ, người dùng còn có thể giảm đáng kể chi phí điện nhờ hạn chế sử dụng điện ở các bậc thang giá cao”, ông Hà Đăng Sơn nhận định.

Nhiều động lực để phát triển

Phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ gắn với hệ thống lưu trữ năng lượng và sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả là một trong những giải pháp quan trọng, nhằm bổ sung nguồn điện tại chỗ, giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng khu vực.

Năm 2025 Bộ Công thương đã trình Chính phủ ban hành Nghị định 58 với nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển điện mặt trời mái nhà, tạo cơ sở để điện mặt trời mái nhà, đặc biệt là các hệ thống có đấu nối vào lưới điện, tiếp tục được phát triển.

Theo ông Ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương), nhằm khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà, Bộ Công thương hiện đang trình Chính phủ sửa đổi, bổ sung Nghị định 58 theo hướng phù hợp hơn với thực tiễn, qua đó tạo điều kiện thuận lợi để thúc đẩy phát triển các hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Bên cạnh đó, Luật Điện lực cũng cho phép các địa phương xây dựng và ban hành các cơ chế, chính sách riêng nhằm khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà trên địa bàn. Đáng chú ý, Bộ Công thương vừa ban hành thông tư hướng dẫn thực hiện cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), mở thêm cơ hội cho các DN đầu tư điện mặt trời mái nhà.

Một điểm mới quan trọng là điều kiện tham gia cơ chế DPPA đã được nới lỏng. Nếu trước đây chỉ áp dụng đối với khách hàng sử dụng điện từ 200.000 kWh/tháng trở lên, nay ngưỡng này đã được giảm xuống còn 20.000 kWh/tháng.

"Với quy định mới, nhiều hệ thống điện mặt trời mái nhà tại các khu công nghiệp, nhà xưởng hoàn toàn có thể tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp. Đây sẽ là động lực quan trọng để thúc đẩy điện mặt trời mái nhà phát triển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới", ông Hùng nhấn mạnh.