Trên mặt trận Sumy, binh sĩ Ukraine đang chiến đấu trong điều kiện khắc nghiệt khi nhiệt độ thường xuyên xuống dưới 0°C, có thời điểm chạm ngưỡng -25°C. Cái lạnh buốt khiến chiến hào đóng băng, phương tiện và động cơ thường xuyên trục trặc, trong khi họ vẫn phải đối mặt với sự giám sát liên tục từ máy bay không người lái của đối phương.

Tuyết rơi dày vừa che khuất trận địa pháo binh, vừa tiềm ẩn nguy cơ làm lộ vị trí khi có dấu vết di chuyển trên nền trắng xóa. Giữa điều kiện thời tiết khắc nghiệt, nguy cơ tê cóng và tình trạng kiệt sức luôn đeo bám những người lính đang bám trụ nơi tuyến đầu. Trong cuộc chiến mùa đông này, sức bền và khả năng chịu đựng không kém phần quan trọng so với hỏa lực trên chiến trường.

Giá lạnh ảnh hưởng hoạt động tác chiến

“Hai ngày đầu tiên trong chiến hào, nếu không có hệ thống sưởi, chúng tôi vẫn có thể chịu đựng được. Nhưng bước sang ngày thứ 3, đặc biệt khi nền nhiệt giảm xuống -10°C, mọi thứ thực sự khó khăn. Nếu phải đứng cố định ở vị trí phòng thủ mà không có nơi sưởi ấm phía sau, nguy cơ bị tê cóng nghiêm trọng là rất lớn”, chỉ huy pháo binh Ukraine có biệt danh Bull, thuộc Lữ đoàn Cơ giới 47 cho biết.

Theo các binh sĩ và chỉ huy Ukraine, mùa đông tạo thêm một tầng áp lực lên những vị trí vốn đã bị theo dõi sát sao bằng UAV. Các binh sỹ thường phải mặc quân phục ngụy trang trắng gần như hòa lẫn với nền tuyết, tay cầm súng chống UAV.

Lực lượng pháo binh cũng gặp nhiều khó khăn. Một binh sỹ vận hành hệ thống pháo D-30 cho biết, trong bán kính khoảng 10 mét quanh trận địa, kíp pháo thủ phải nhanh chóng rời nơi ẩn nấp, tháo lưới ngụy trang và triển khai khẩu pháo. Quá trình chuyển từ ẩn mình sang khai hỏa diễn ra thuần thục và gấp rút. Khẩu pháo D-30 thời Liên Xô, dù có kích thước nhỏ hơn nhiều so với các hệ thống hiện đại, được Ukraine sử dụng khá hiệu quả, nhưng đôi khi vẫn gặp rắc rối do thời tiết.

Nhiệt độ đóng băng ảnh hưởng trực tiếp đến vũ khí và phương tiện. Các bộ phận kim loại dễ bị kẹt, động cơ có thể hỏng hóc vào thời điểm then chốt. Tuyết và băng làm chậm quá trình vận chuyển, cản trở tiếp tế, trong khi việc sơ tán thương binh trở nên rủi ro hơn trên những con đường trơn trượt hoặc bị vùi lấp. Tầm nhìn cũng thay đổi nhanh chóng theo thời tiết.

Dấu chân in trên lớp tuyết mới có thể vô tình để lộ vị trí đóng quân, trong khi một trận tuyết nhẹ lại có thể xóa sạch mọi dấu vết. Trong điều kiện như vậy, sự sống còn không chỉ phụ thuộc vào hỏa lực, mà còn ở khả năng chuẩn bị, sức bền và thích nghi.

Mùa đông cũng ảnh hướng đến sức bền của các bên. Những đơn vị vốn đã suy yếu vì thiếu hụt quân số hoặc bệnh tật phải đối mặt với áp lực lớn hơn khi nhiệt độ xuống thấp. Sự mệt mỏi gia tăng, vết thương nhỏ dễ biến chứng, nhiễm trùng khó điều trị hơn. Quá trình di chuyển diễn ra chậm chạp, phối hợp tác chiến phức tạp hơn, trong khi chỉ riêng việc giữ ấm cũng tiêu tốn đáng kể thể lực.

Dọc theo mặt trận Sumy, cái lạnh cùng với mối đe dọa từ hỏa lực đối phương đã gia tăng áp lực lớn đối với binh sỹ khi họ phải bám trụ thêm một mùa chiến sự.

“Tôi đã ở cạnh khẩu pháo suốt một tuần. Trong những giờ giải lao hiếm hoi, chúng tôi phải chui vào một hố trú ẩn sâu khoảng 1,5 mét, không có mái che. Nằm trong túi ngủ, phủ thêm tấm bạt nhựa lên người. Nhưng chẳng mấy chốc khi mở mắt ra thì tuyết đã phủ kín người”, một binh sỹ Ukraine cho biết.

Làm thế nào binh sĩ sống sót trong chiến hào giữa giá lạnh và hỏa lực?

Chiến đấu trong mùa đông thường được cho là phụ thuộc vào khả năng chịu lạnh tự nhiên. Tuy nhiên, theo các binh sĩ Ukraine, yếu tố quyết định không phải là “bẩm sinh quen với giá rét”, mà là mức độ chuẩn bị, kinh nghiệm thực tế trên chiến trường và khả năng thích nghi với điều kiện khắc nghiệt.

Chỉ huy lực lượng pháo binh Ukraine có biệt danh Bull cho biết: “Mọi người thường nghĩ quân đội Nga và vốn quen chiến đấu trong băng giá. Nhưng tất cả đều là do kỹ năng và kinh nghiệm”.

Với các đơn vị bộ binh và lực lượng tấn công, cái lạnh làm gia tăng nguy cơ bất động và phơi nhiễm thời tiết. Họ phải thực hiện một số chiến dịch kéo dài trong điều kiện âm độ đặc biệt khắc nghiệt.

“Nếu chiến dịch diễn ra nhanh, mọi thứ còn có thể kiểm soát. Nhưng khi phòng thủ tại Soledar hay Bakhmut, mọi việc trở nên rất khó khăn, đặc biệt là vấn đề ngụy trang. Nếu có người bị thương, tình hình còn tệ hơn. Việc sơ tán trong băng giá cực kỳ phức tạp. Đã có nhiều trường hợp không thể cứu được người bị nạn vì hạ thân nhiệt”, Bull nói.

Tại các trận địa pháo binh, mùa đông đồng nghĩa với việc họ phải bám trụ nhiều ngày trong điều kiện trú ẩn hạn chế và luôn ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Áp lực thể chất và tinh thần tích tụ theo thời gian.

“Tại các trạm quan sát thường chỉ có hai hoặc ba người. Chúng tôi gần như không ngủ. Một ngày, hai ngày, thậm chí ba ngày liền. Đó là điều khó tránh khỏi khi làm nhiệm vụ trong mùa đông”.

Trong hoàn cảnh ấy, yếu tố tinh thần trở nên đặc biệt quan trọng. "Đôi khi chúng tôi phải tự tìm cách giữ cho đầu óc tỉnh táo. Nhưng phần lớn thời gian, khi bước vào vị trí chiến đấu, bản năng đời thường gần như tắt hẳn. Chúng tôi chỉ tập trung vào nhiệm vụ", chỉ huy Bull nói.