Năm 2026, diện tích vải thiều toàn xã Phúc Hoà, tỉnh Bắc Ninh là 845 ha (giảm 13ha so với năm 2024), sản lượng ước đạt 7.500 tấn (trong đó vải chín sớm khoảng 7.490 tấn, vải chính vụ khoảng 10 tấn). Dự kiến thời gian thu hoạch bắt đầu từ ngày 15/5 đến 15/6.

Bắt đầu vào vụ thu hoạch

Những ngày đầu tháng 5, theo ghi nhận của phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam, khi nhiều nơi vải vẫn đang trong giai đoạn phát triển thì xã Phúc Hoà những vườn vải chín sớm đã bắt đầu cho thu hoạch. Đáng chú ý, ngay từ đầu vụ giá vải thiều duy trì ở mức cao, điều này đã mang lại niềm vui và phấn khởi cho người trồng cây.

Giữa những đồi vải chỉ xanh lá mà gần như không có quả, ông Nguyễn Văn Tỉnh ở thôn Hoà Làng, xã Phúc Hoà (Bắc Ninh), mùa vải năm nay xuất hiện một nghịch lý thú vị tại các vườn ở vùng ruộng thấp lại ra hoa tốt hơn hẳn khu vực đồi cao. Thông thường vùng đồi dễ làm hơn, nhưng năm nay có nơi trên đồi mất hoa tới hơn 90%. Ngược lại, vườn ở vùng thấp, ruộng trũng lại cho tỷ lệ ra hoa rất cao.

“Nguyên nhân là do mưa nhiều, độ ẩm đất cao khiến cây trên đồi phát triển mạnh thân lá, khó hãm để phân hóa mầm hoa. Năm nay mưa nhiều nên cây cứ phát triển thân lá, mình muốn hãm cũng khó giữ được. Để hạn chế cây phát triển thân lá quá mạnh và kích thích phân hóa mầm hoa, nhiều hộ dân phải áp dụng đồng thời nhiều biện pháp kỹ thuật như khoanh vỏ, xới đất, cày quanh gốc nhằm hạn chế sự phát triển của rễ tơ”, ông Tỉnh nói.

Nhờ được xử lý đúng kỹ thuật và chăm sóc theo quy trình VietGAP và phải khoanh 2 – 3 lần để hạn chế sự phát triển của rễ mà vườn vải của gia đình ông Tỉnh năm nay vẫn giữ được khoảng 80% sản lượng so với năm ngoái, trong bối cảnh nhiều diện tích xung quanh bị mất mùa nặng.

Theo ông Nguyễn Văn Tỉnh cho biết, kỹ thuật khoanh cây hiện là yếu tố quan trọng quyết định khả năng ra hoa, đậu quả của vải thiều. Nếu cây thiếu lá hoặc sinh trưởng yếu thì dù có khoanh cũng khó hình thành hoa và tỷ lệ đậu quả sẽ thấp.

“Năm nay gia đình được lựa chọn là "vườn vải đẹp" và bắt đầu áp dụng quy trình VietGAP, được xây dựng mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu, trong đó có thị trường Mỹ. Nên đã có nhiều tín hiệu khởi sắc, hiện nhiều thương lái và doanh nghiệp đã đến đặt vấn đề mua vải rồi, nhưng vải còn xanh nên chưa nhận lời, vẫn chờ giá tốt hơn”, ông Tỉnh chia sẻ.

Kẻ cười vì được giá, người khóc mất mùa

Ông Trần Văn Định ở thôn Lân Thịnh, xã Phúc Hoà (Bắc Ninh) cho biết, vườn vải khoảng 100 cây trên đồi của gia đình năm nay vẫn giữ được tỷ lệ đậu quả khá tốt so với nhiều hộ xung quanh, dù năng suất không bằng năm trước.

Với những cây vải khoảng 6 – 7 năm tuổi năm nay lại được quả. Còn các cây già, trồng lâu năm thì rất kém, mất nhiều lắm. Vườn nhà năm nay không sai bằng năm ngoái nhưng được cái quả khá đều.

“Nguyên nhân lớn nhất khiến nhiều vườn thất thu là thời tiết bất thường. Nhiều cây phát lộc rất đẹp nhưng tới thời điểm ra hoa lại ngủ im, không hình thành mầm hoa. Có những cây ra tới ba lộc, lá rất đẹp nhưng đến lúc phát hoa thì lại không ra được, cứ ngủ im như thế. May là những cây vải tơ vẫn còn đậu quả được” - ông Định chia sẻ.

Không riêng gia đình ông Định, nhiều hộ dân trong vùng cũng rơi vào cảnh “kẻ cười, người khóc” cả năm người dân chỉ trông vào một vụ vải. Nhà nào mất mùa thì buồn lắm vì kinh tế giảm hẳn. Nhiều vườn quanh đây gần như không còn quả nào.

Bài toán đầu ra từ thực tế sản xuất

Trao đổi với phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV), ông Nguyễn Biên Thuỳ - Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Hoà, tỉnh Bắc Ninh cho biết, vụ vải thiều sớm năm 2026 trên địa bàn gặp nhiều khó khăn do ảnh hưởng của thời tiết diễn biến bất thường. Dù người dân đã chú trọng chăm sóc, đầu tư kỹ thuật cho cây vải, song tỷ lệ ra hoa vẫn không đồng đều. Một số diện tích xuất hiện tình trạng chùm hoa phát triển chậm, kích thước nhỏ, lộc non đan xen với quả, gây khó khăn trong chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh.

Để chủ động trong công tác chỉ đạo sản xuất vải thiều phục vụ xuất khẩu, UBND xã Phúc Hoà đã xây dựng kế hoạch sản xuất gắn với chương trình bình chọn “Vườn vải đẹp” năm 2026; đồng thời thành lập Tổ chỉ đạo sản xuất vải thiều gồm 12 cán bộ chuyên môn, thường xuyên phối hợp với các thôn hướng dẫn nông dân chăm sóc, sản xuất theo đúng quy trình kỹ thuật.

Bên cạnh đó, UBND xã giao Công an xã xây dựng phương án phân luồng, đảm bảo an toàn giao thông tại các điểm cân, thu mua vải. Tổ chỉ đạo sản xuất cũng được giao nhiệm vụ thường xuyên phối hợp với các thôn theo dõi hoạt động tại các điểm cân, điểm thu mua và các vùng đồi thu hoạch, nhằm bảo đảm chất lượng sản phẩm đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu.