Theo ghi nhận, thời điểm này, nông dân tỉnh Đồng Tháp đang bước vào giai đoạn thu hoạch lúa Đông xuân. Dù năng suất lúa rất cao nhưng do giá thấp, nông dân kém vui vì lợi nhuận không cao; sau mỗi vụ, lãi chỉ ở mức trên 20 triệu đồng/ha (chưa tính chi phí nhân công lao động).

Hiện thương lái thu mua lúa Đài Thơm 8, OM với giá chỉ dao động từ 5.600 – 5.800 đồng/kg; lúa 50404 khoảng 5.400 đồng/kg. Cùng với việc giá lúa vẫn ở mức thấp, tình hình xuất khẩu gạo cũng đang chậm và giá không cao. Đáng quan tâm là nhu cầu nhập khẩu của thị trường Philippines chỉ đạt khoảng 30% so với cùng kỳ năm trước. Các thị trường xuất khẩu khác như châu Phi, Trung Đông hiện cũng đang chậm. Riêng thị trường Trung Đông, do ảnh hưởng xung đột vũ trang, nhiều hãng tàu lớn đã hủy chuyến đi đến khu vực này.

Thị trường xuất khẩu khó khăn khiến lượng gạo tồn đọng chuyển sang tiêu thụ nội địa, gây áp lực lớn cho ngành hàng. Hiện giá gạo tại tỉnh Đồng Tháp: giống 50404 chỉ ở mức 9.600 đồng/kg; gạo OM, Đài Thơm từ 10.700 đến 10.800 đồng/kg nhưng sức mua rất chậm.

Bà Trần Thị Thanh Kiều, chủ cơ sở kinh doanh lúa gạo Dũng Kiều tại xã Mỹ Đức Tây, tỉnh Đồng Tháp cho biết, từ năm ngoái đến nay, ngành hàng lúa gạo rất bấp bênh. Hiện cơ sở vẫn còn tồn hơn 100 tấn gạo từ vụ đông xuân năm ngoái. Ở thời điểm này, nhà máy chỉ hoạt động cầm chừng do gặp nhiều khó khan.

"Bây giờ đang gặp khó khăn nhất là vấn đề tài chính. Ngân hàng cho vay nhưng cứ 6 tháng buộc phải đáo hạn lại một lần. Vừa rồi, tôi tạm trữ mấy nghìn tấn lúa, bắt buộc dù không có lãi vẫn phải bán ra để lấy tiền trả đáo hạn rồi mới vay lại. Đầu ra của gạo khó khăn; nhiều doanh nghiệp lớn không xuất khẩu được nên chuyển sang bán lẻ. Trong khi đó, máy móc của họ hiện đại, gạo bóng đẹp, còn mình là nhà máy nhỏ nên không cạnh tranh được. Hiện nay vẫn phải thu mua lúa, bán cầm chừng để duy trì việc làm cho công nhân", bà Kiều bày tỏ.

Các doanh nghiệp xay xát lúa gạo tại tỉnh Đồng Tháp cũng đang chịu áp lực từ giá xăng dầu tăng và hợp đồng gia công giảm.

Ông Võ Hữu Trung, Giám đốc Công ty TNHH Trung An tại xã Mỹ Thành, cho biết: “Hiện tại, doanh nghiệp của tôi đang gặp nhiều khó khăn, chỉ hoạt động cầm chừng. Thứ nhất là lãi suất ngân hàng, thứ hai là giá xăng dầu tăng cao đã ảnh hưởng lớn đến chi phí. Chúng tôi kiến nghị Nhà nước bình ổn giá xăng dầu, tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động; đồng thời có chính sách hỗ trợ lãi suất vay cho doanh nghiệp ngành hang lúa gạo".

Công ty TNHH Việt Hưng tại xã Hội Cư, tỉnh Đồng Tháp – một trong những doanh nghiệp xuất khẩu gạo hàng đầu ở Đồng bằng sông Cửu Long cũng gặp nhiều khó khăn khi giá xăng dầu tăng làm chi phí logistics tăng, khách hàng giảm thu mua. Từ đầu năm đến nay, Công ty chỉ xuất khẩu gần 20.000 tấn gạo với giá thấp hơn cùng kỳ năm trước.

Ông Nguyễn Văn Đôn, Giám đốc công ty Việt Hưng chia sẻ: “Hiện nay, chúng tôi vẫn xuất khẩu sang các thị trường truyền thống như Trung Quốc, Hồng Kông, châu Phi. Tuy nhiên, do chi phí logistics quá cao nên khách hàng mua chậm hơn trước. Giá lúa hiện cũng thấp hơn năm ngoái; gạo thơm bán khoảng 420 USD/tấn. Năm 2026, dự kiến xuất khẩu khoảng 150.000 tấn, đạt giá trị từ 80–90 triệu USD".

Theo Sở Công Thương tỉnh Đồng Tháp, trước bối cảnh thị trường xuất khẩu còn nhiều biến động, thời gian tới ngành sẽ phối hợp với các địa phương và doanh nghiệp triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao giá trị và kim ngạch xuất khẩu gạo. Trong đó, tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do như CPTPP, EVFTA, UKVFTA, RCEP; tạo điều kiện thuận lợi trong việc cấp và cung cấp thông tin liên quan đến giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O).

Đồng thời, ngành sẽ hỗ trợ doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào hệ thống phân phối nước ngoài, đa dạng hóa thị trường và giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống. Bên cạnh đó, tăng cường theo dõi, nghiên cứu thị trường gạo thế giới để kịp thời cung cấp thông tin về nhu cầu, chính sách nhập khẩu và các rào cản kỹ thuật, giúp doanh nghiệp chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất và xuất khẩu.

Bên cạnh các chính sách hỗ trợ theocông điện số 21 ngày 11/3củaThủ tướng Chính phủviệc điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trong tình hình mới; trong sản xuất lúa hàng hóa,cần nhân rộng các mô hình lúa chất lượng cao, tăng cường liên kết giữa nông dân – hợp tác xã – doanh nghiệp, đặc biệt là triển khai Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Thực tế cho thấy, nông dân tham gia các mô hình liên kết sẽ giảm chi phí sản xuất, đồng thời được doanh nghiệp bao tiêu với giá ổn định, góp phần bảo đảm lợi nhuận.