Học sinh chạy đua thời gian, tránh học dàn trải

Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT) năm 2026 dự kiến diễn ra vào ngày 11 và 12/6, tiếp tục theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Thí sinh thi các môn bắt buộc gồm Ngữ văn, Toán và lựa chọn môn phù hợp với định hướng xét tuyển. Kết quả vừa để xét tốt nghiệp, vừa là căn cứ quan trọng cho tuyển sinh đại học.

Đáng lưu ý, năm 2026, thí sinh bắt buộc phải đạt tối thiểu 15 điểm theo tổ hợp 3 môn mới đủ điều kiện xét tuyển đại học, trừ các trường hợp đặc cách và ưu tiên xét tuyển. Đây là ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào mới được quy định trong Quy chế tuyển sinh đại học, đồng nghĩa với việc những thí sinh có tổng điểm dưới 15/30 sẽ không đủ điều kiện đăng ký xét tuyển.

Hiện nay nhiều trường tổ chức nhiều đợt khảo sát để kiểm soát chất lượng, có nơi tới 3 lần, trong đó lần cuối nhằm đánh giá xem mục tiêu đặt ra có đạt được không, học sinh có chuyển biến hay không và việc giảng dạy của giáo viên có hiệu quả hay không để kịp thời điều chỉnh.

Ở góc nhìn học sinh, áp lực trong giai đoạn này là rất rõ rệt khi các em phải cùng lúc “gánh” nhiều mục tiêu. Trần Minh Anh (lớp 12, Hà Nội) cho biết, ngoài các môn thi tốt nghiệp như Toán, Ngữ văn, em còn phải duy trì việc ôn tập các môn trong tổ hợp xét tuyển đại học. “Có ngày em học gần như kín từ sáng đến tối, xen kẽ giữa học trên lớp, ôn thêm và làm đề ở nhà nên lúc nào cũng trong trạng thái căng”, Minh Anh chia sẻ.

Theo em, áp lực năm nay còn lớn hơn khi quy định mới yêu cầu tổng điểm tối thiểu 15 điểm mới đủ điều kiện xét tuyển đại học. “Không chỉ sợ điểm thấp, em còn rất lo ‘dính’ điểm liệt ở một môn nào đó, vì chỉ cần một môn quá thấp là gần như ảnh hưởng hết kết quả”, Minh Anh nói. Vì vậy, điều em lo nhất lúc này không phải câu khó mà là “trượt” những câu cơ bản do thiếu tập trung, dẫn đến mất điểm đáng tiếc.

Trong khi đó, em Đức Long cũngcho biết thêm, áp lực còn đến từ việc tham gia nhiều kỳ thi khác nhau. “Ngoài kỳ thi tốt nghiệp, em còn đăng ký thi đánh giá năng lực. Mỗi dạng đề lại khác nhau nên có lúc em bị rối, không biết nên ôn theo hướng nào. Có giai đoạn, học dàn trải, ‘cái gì cũng học nhưng không sâu’, dẫn đến hiệu quả không cao. "Gần đây em phải tự cắt bớt, xác định lại mục tiêu chính. Nhưng càng gần kỳ thi thì áp lực càng lớn, nhiều lúc học mà vẫn thấy lo”, Long chia sẻ.

Trong bối cảnh kỳ thi diễn ra sớm hơn khoảng 2 tuần so với mọi năm, thời gian ôn tập bị rút ngắn, theo một vị hiệu trưởng Trường THPT dân lập ở Hà Nội khuyến cáo, yêu cầu quan trọng nhất là bảo đảm ngưỡng tối thiểu. “Muốn tốt nghiệp thì trước hết phải chống liệt”, thầy nhấn mạnh, đặc biệt với học sinh yếu cần có chế độ kèm riêng. Nếu để một môn quá thấp thì các môn khác dù có điểm cũng khó bù đắp.

Từ phía nhà trường, việc tổ chức dạy học cũng phải điều chỉnh theo hướng bám sát năng lực và tổ hợp môn thi của từng học sinh. Không thể dạy dàn trải mà học sinh thi môn nào phải tập trung đúng môn đó, giáo viên cũng cần đi theo định hướng lựa chọn của học sinh.

Kết quả khảo sát trong thời gian gần đây của trường cũng cho thấy sự chênh lệch giữa các môn, trong đó Ngữ văn thường đạt mức trên trung bình tương đối ổn định, còn Toán và Tiếng Anh vẫn là những môn học sinh gặp khó. Theo thầy, với những học sinh yếu, nếu không có biện pháp kịp thời rất dễ buông xuôi, trong khi nhà trường không thể để các em “đầu hàng” giữa chừng.

Qua các đợt khảo sát, cấu trúc đề thi cũng thể hiện rõ sự phân hóa: khoảng 4–5 điểm thuộc mức nhận biết, thông hiểu, còn từ 7–8 điểm trở lên đòi hỏi học sinh phải vận dụng, có tư duy và yếu tố sáng tạo. Nếu chỉ học thuộc hoặc làm theo lối mòn sẽ khó đạt điểm cao.

Phân nhóm học sinh, giữ nhịp học để tránh “rơi” điểm liệt

Theo cô Ngô Thị Thành, Trường THPT Phan Huy Chú - Đống Đa (Hà Nội), năm nay thời gian ôn thi bị rút ngắn khoảng hai tuần, tuy nhiên nhà trường vẫn duy trì ôn tập đến hết ngày 31/5. "Các thầy cô dạy đến đâu đều bảo đảm học sinh nắm chắc kiến thức đến đó, không dạy lướt hay bỏ sót phần nền tảng. Những cháu dưới 5 điểm ở bất kỳ môn nào đều được tập trung lại,xếp thành lớp riêng để hỗ trợ nâng dần lên”, cô Thành cho biết.

Theo cô, do nhà trường có ngân hàng đề nên khá chủ động, các bài kiểm tra đều được thiết kế theo đúng cấu trúc đề thi để học sinh làm quen từ sớm. “Tức là các con đã được làm theo đúng format rồi, nên không quá bỡ ngỡ”.Ở giai đoạn này, yếu tố tâm lý được đặc biệt chú trọng. Nhà trường duy trì trao đổi thường xuyên với phụ huynh, cập nhật tình hình học tập để kịp thời hỗ trợ học sinh. “Càng gần kỳ thi thì càng phải ổn định tinh thần cho các em, không tạo thêm áp lực”, cô Thành nói.

Cùng quan điểm, cô Nguyễn Thị Mai Liên, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Hoài Đức A (Hoài Đức, Hà Nội), cho rằng việc đánh giá đúng năng lực học sinh là khâu then chốt. Nhà trường tổ chức nhiều đợt kiểm tra theo cấu trúc đề thi để “định vị” học sinh. “Sau mỗi lần kiểm tra, giáo viên phân tích phổ điểm, chỉ ra điểm mạnh, điểm yếu của từng nhóm để điều chỉnh cách dạy và cách học. Đây là cơ sở để các em không ôn tập dàn trải mà tập trung đúng trọng tâm”, cô Liên chia sẻ.

Tuy nhiên, hiện tượng học lệch vẫn tồn tại. “Các em thường ưu tiên môn xét đại học, còn môn khác chỉ đặt mục tiêu đạt yêu cầu. Nhà trường vẫn phải nhắc để tránh rủi ro”, cô nói.

Theo một giáo viên dạy Toán tại Hà Nội, giai đoạn này cần “giữ nhịp” thay vì học dồn. Nếu bị cuốn theo quá nhiều kỳ thi, học sinh dễ phân tán, hiệu quả không cao. Vì vậy, không nên học dàn trải hay dồn ép vào cuối kỳ, mà cần xác định rõ mục tiêu, học có trọng tâm và giữ tâm lý ổn định. Giáo viên này cũng lưu ý, học sinh cần rèn ba kỹ năng cốt lõi: hệ thống hóa kiến thức, đọc hiểu đề và lựa chọn phương pháp làm bài phù hợp. Thực tế, nhiều em chưa đọc kỹ đề đã vội làm bài, làm theo cảm tính nên dễ sai và mất điểm.

Kỳ thi càng đến gần, áp lực càng lớn, nhưng điều học sinh dễ “trượt” nhất lại không nằm ở câu khó, mà ở những sai sót rất cơ bản khi tâm lý không ổn định. Trong giai đoạn nước rút này, học nhiều chưa chắc đã hiệu quả, quan trọng là học đúng, học chắc và giữ được nhịp ổn định mỗi ngày.