Hai nền tảng công nghệ giám sát Air4Mekong và Bản đồ Rủi ro Cháy rừng (Fire Risk Map) được giới thiệu tại hội nghị "Chiến lược Bầu Trời Trong Xanh: Công nghệ Xanh hướng tới ASEAN không khói bụi", do Bộ Ngoại giao Thái Lan cùng các cơ quan, đối tác quốc tế tổ chức, với hơn 120 đại biểu tham dự. Hội nghị năm nay được tổ chức theo tiêu chuẩn Net-Zero, với toàn bộ phát thải được đo lường, cắt giảm và bù đắp.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Ngoại giao Thái Lan Vijavat Isarabhakdi cho biết: "Số lượng điểm nóng trên toàn tiểu vùng Mekong trong năm 2025 đã giảm 34% so với năm 2024. Tuy nhiên, chỉ riêng trong ngày 27/3/2026, cảnh báo Cấp 3 đã phải kích hoạt sau khi ghi nhận hơn 2.800 điểm nóng bùng phát khắp khu vực. Khói mù xuyên biên giới thực sự là một thách thức chung và không một quốc gia nào có thể đơn độc giải quyết".

Trước nguy cơ mùa khô tiếp tục diễn biến phức tạp, các nền tảng giám sát mới được kỳ vọng giúp các nước chuyển từ ứng phó sang chủ động dự báo và phòng ngừa. Air4Mekong được phát triển trên nền tảng kinh nghiệm từ Air4Thai, tích hợp dữ liệu vệ tinh, trạm quan trắc mặt đất và trí tuệ nhân tạo (AI), phục vụ theo dõi chất lượng không khí sát theo thời gian thực và dự báo khói mù trước từ 3-7 ngày. Trong khi đó, Fire Risk Map - Bản đồ Rủi ro Cháy rừng kết hợp dữ liệu viễn thám, độ ẩm đất, sinh khối và dự báo thời tiết để xác định sớm các khu vực có nguy cơ cháy cao, hỗ trợ lực lượng chức năng triển khai ứng phó trước khi khói mù lan rộng.

Theo Tiến sĩ Wijarn Simachaya, Giám đốc Viện Môi trường Thái Lan (TEI), điều quan trọng không chỉ là "có thông tin" mà phải "sử dụng thông tin để hành động ở cấp địa phương". Dữ liệu cảnh báo sẽ được kết nối với kế hoạch sản xuất nông nghiệp không đốt rơm rạ, các biện pháp phòng cháy và phương án hỗ trợ sinh kế cho người dân tại các khu vực có nguy cơ cao.

Bên cạnh các công cụ giám sát, hội nghị cũng ghi nhận nhiều giải pháp kỹ thuật đa dạng từ các đối tác quốc tế. Các viện nghiên cứu Trung Quốc giới thiệu mô hình "Mắt - Trí tuệ - Bàn tay", kết hợp drone cảm biến nhiệt để phát hiện sớm điểm cháy với AI phân tích dữ liệu, hướng gió và nguồn phát thải, qua đó hỗ trợ xác định nguy cơ ô nhiễm nội địa và xuyên biên giới.

Đối với lĩnh vực nông nghiệp, các giải pháp nông nghiệp thông minh thích ứng khí hậu được ưu tiên hàng đầu thông qua việc chuyển hóa phụ phẩm nông nghiệp thành than sinh học (Biochar) để cải tạo đất, ứng dụng chế phẩm vi sinh phân hủy gốc rạ tại đồng ruộng, và xây dựng chuỗi thu mua sinh khối tạo thu nhập cho nông dân.

Về chính sách, Thái Lan đang thúc đẩy Luật Không khí sạch (Clean Air Act), đồng thời tiếp tục duy trì đường dây nóng và Lực lượng đặc nhiệm chung với Lào và Myanmar để trao đổi thông tin, phối hợp xử lý các sự cố ô nhiễm xuyên biên giới trong vòng 24 giờ.

Việc đưa Air4Mekong và Bản đồ Rủi ro Cháy rừng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào vận hành được kỳ vọng tạo thêm nền tảng dữ liệu chung cho tiểu vùng Mekong, góp phần cụ thể hóa Chiến lược Bầu Trời Trong Xanh 2024-2030, hướng tới chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa và kiểm soát khói mù bằng dữ liệu và công nghệ xanh.