Làm rõ cơ chế liên kết vùng - “chìa khóa” phát triển Thủ đô

Thảo luận tại tổ chiều 8/4 về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), các đại biểu Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện cơ chế liên kết vùng, đẩy mạnh phân quyền, đồng thời bổ sung các chính sách đột phá về giao thông, môi trường và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm để tạo bước bứt phá cho Hà Nội trong giai đoạn mới.

Chiều 8/4, tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu Quốc hội đã thảo luận tại tổ về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), tập trung góp ý nhiều nội dung quan trọng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho sự phát triển của Hà Nội.

Đại biểu Nguyễn Công Hoàng (Đoàn Thái Nguyên) nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Thủ đô cần bắt đầu từ việc làm rõ cơ chế liên kết vùng - yếu tố then chốt đối với sự phát triển bền vững của Hà Nội.

Theo đại biểu, Thủ đô là “trái tim của cả nước”, có mối liên kết sâu rộng với nhiều địa phương, do đó cần quy định cụ thể cơ chế phối hợp, phân chia nguồn lực và lợi ích giữa các vùng. Các nội dung như phát triển hạ tầng kỹ thuật, kết nối giao thông, logistics, cấp thoát nước và bảo vệ môi trường cần được thể chế hóa rõ ràng hơn trong luật.

Đại biểu cũng đề xuất bổ sung các cơ chế đột phá để xử lý hai vấn đề cấp bách là ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường - những lĩnh vực đang tác động trực tiếp đến chất lượng sống của người dân.

“Cần có cơ chế đủ mạnh, mang tính đặc thù để giải quyết dứt điểm các vấn đề giao thông và môi trường, hướng tới xây dựng Thủ đô xanh - sạch - đẹp, phát triển bền vững”, ông Hoàng nhấn mạnh.

Đề xuất “cởi trói” trách nhiệm, khuyến khích cán bộ đổi mới

Một điểm đáng chú ý được đại biểu Nguyễn Công Hoàng đề cập là cơ chế miễn truy cứu trách nhiệm hình sự đối với cán bộ thực hiện đúng quy trình, không vụ lợi nhưng gây thất thoát.

Theo ông, đây là chính sách quan trọng giúp tháo gỡ tâm lý e ngại, tạo động lực để cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Đồng thời kiến nghị mở rộng cơ chế này không chỉ áp dụng riêng cho Hà Nội mà trên phạm vi cả nước.

Đại biểu Lê Hoàng Hải (Đoàn Đồng Nai) bày tỏ đồng tình với sự cần thiết ban hành Luật Thủ đô (sửa đổi), đồng thời đề xuất hoàn thiện cơ chế phân quyền, quy hoạch và quản lý tài chính.

Ông cho rằng cần thiết lập các chính sách đặc thù, vượt trội để Hà Nội chủ động huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực, giữ vai trò đầu tàu phát triển.

Góp ý cụ thể, đại biểu đề nghị rà soát để tránh chồng chéo giữa dự thảo luật và các nghị quyết hiện hành; bổ sung thẩm quyền cho HĐND TP Hà Nội trong việc quyết định đơn giá quy hoạch; đồng thời làm rõ cơ chế hình thành và sử dụng quỹ thưởng ngân sách, bảo đảm minh bạch, phù hợp với Luật Ngân sách nhà nước.

Đại biểu Nguyễn Trung Kiên (Đoàn Đồng Nai) đề nghị đặt yếu tố “văn hóa” lên hàng đầu trong định vị vai trò của Thủ đô, phù hợp với truyền thống hơn 1.000 năm văn hiến của Hà Nội.

Bên cạnh đó, ông kiến nghị cách tiếp cận ngắn gọn, bao quát hơn trong phân loại dự án lớn; làm rõ phạm vi áp dụng pháp luật để tránh xung đột; đồng thời rà soát thẩm quyền ban hành các biện pháp đặc thù nhằm bảo đảm thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành.

Tăng phân cấp, nhưng phải rõ tiêu chí và kiểm soát quyền lực

Đại biểu Trịnh Xuân An, đại biểu chuyên trách Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội - bày tỏ đồng tình với chủ trương trao quyền mạnh mẽ hơn cho Hà Nội. Đồng thời nhấn mạnh tinh thần xuyên suốt của luật là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền ở mức cao nhất, tạo điều kiện để Hà Nội phát huy vai trò trung tâm chính trị, hành chính quốc gia.

Tuy nhiên, ông lưu ý cần rà soát tổng thể các luật, nghị quyết liên quan để bảo đảm tính vượt trội thực chất, tránh chồng chéo. Đồng thời, cần làm rõ tiêu chí “ưu đãi hơn”, “thuận lợi hơn” khi áp dụng pháp luật để tránh cách hiểu tùy tiện.

Đối với cơ chế thí điểm (sandbox), đại biểu đề nghị mở rộng hơn, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo nhưng vẫn kiểm soát rủi ro.

Bà Trương Thị Diệu Thúy, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, nhấn mạnh yêu cầu thể chế hóa triệt để chủ trương phân cấp, phân quyền theo tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Theo bà, thực tế vẫn tồn tại tình trạng “vừa giao quyền, vừa giữ quyền”, khiến địa phương phải xin ý kiến Trung ương, làm giảm hiệu quả thực thi chính sách. Vì vậy, khi đã giao quyền cần giao cả cách thức thực hiện, đồng thời thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình rõ ràng.

Đại biểu Phạm Trọng Cường (Đoàn Ninh Bình) chỉ ra một số nội dung mới, thậm chí “chưa có tiền lệ” trong dự thảo luật như việc đưa các cơ quan của Đảng vào phạm vi điều chỉnh, hay các khái niệm “tái thiết đô thị”, “đô thị nén”.

Ông đề nghị cần giải thích rõ các thuật ngữ này để tránh khó khăn trong áp dụng. Đồng thời, cần hoàn thiện quy định về công nghệ mới như thiết bị bay không người lái (UAV), cơ chế sandbox, cũng như làm rõ cơ sở pháp lý khi trao thêm thẩm quyền cho UBND TP Hà Nội.

Các ý kiến thảo luận cho thấy, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này không chỉ nhằm hoàn thiện khung pháp lý mà còn kỳ vọng tạo ra bước đột phá về tư duy phát triển, giúp Hà Nội phát huy tối đa tiềm năng, giữ vững vai trò trung tâm và động lực tăng trưởng của cả nước trong giai đoạn mới.