Nhiều ý kiến tại Quốc hội cho rằng Luật Thủ đô (sửa đổi) cần tạo hành lang pháp lý đủ mạnh để Hà Nội phát triển đúng vị thế trung tâm quốc gia, đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, môi trường và thu hút nhân lực chất lượng cao. Cácđại biểu Quốc hội đã đóng góp các ý kiến sâu rộng nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho Thủ đô trong giai đoạn phát triển mới. Các góp ý tập trung vào việc xác định lại vai trò của Hà Nội, làm rõ cơ chế liên kết vùng, phân định thẩm quyền và bổ sung các chính sách đột phá phù hợp với yêu cầu phát triển hiện đại.

Đề xuất đặt văn hóa trước kinh tế trong định vị Thủ đô

Góp ý vào dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Trung Kiên, đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai cho rằng việc sửa đổi Luật Thủ đô là cần thiết trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang được hoàn thiện, đồng thời yêu cầu phân cấp, phân quyền mạnh hơn cho Hà Nội ngày càng rõ nét.

Theo đại biểu, dự thảo hiện quy định Hà Nội là “trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học công nghệ...”, tuy nhiên cách sắp xếp này chưa phản ánh đầy đủ chiều sâu lịch sử hơn 1.000 năm văn hiến của Thủ đô. Đại biểu Kiên đề nghị, điều chỉnh theo hướng đưa văn hóa lên trước kinh tế, nhấn mạnh bản sắc cốt lõi của Hà Nội trong tiến trình phát triển mới.

“Thủ đô Hà Nội có hơn 1.000 năm văn hiến, giá trị văn hóa là cốt lõi, xuyên suốt. Vì vậy cần đặt ‘văn hóa’ lên trước ‘kinh tế’ để nhấn mạnh đúng vai trò dẫn dắt”, đại biểu Nguyễn Trung Kiên nhấn mạnh.

Đại biểu Kiên cũng đề xuất chỉnh lý nội dung xác định Hà Nội là trung tâm lớn về văn hóa, kinh tế, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục đào tạo, y tế và hội nhập quốc tế.

Cũng góp ý vào dự thảo này, ôngNguyễn Công Hoàng, đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên nhấn mạnh, một trong những nội dung còn thiếu trong dự thảo là cơ chế liên kết vùng - yếu tố then chốt giúp Hà Nội lan tỏa động lực phát triển tới các địa phương xung quanh.

Theo ông, Hà Nội là địa phương có quan hệ liên kết với nhiều tỉnh, thành nhất cả nước, nhưng dự thảo luật vẫn chưa quy định rõ về cơ chế phân bổ nguồn lực, chia sẻ lợi ích trong các dự án liên vùng.

“Các lĩnh vực có tính liên kết cao như: giao thông, logistics, cấp thoát nước, xử lý môi trường, vẫn chưa có các quy định mang tính đột phá”, đại biểu Hoàng kiến nghị bổ sung, làm rõ vấn đề này.

Đồng quan điểm, đại biểu Hà Sỹ Huân, Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên cho rằng việc giải quyết các vấn đề như ô nhiễm môi trường, nguồn nước hay phát triển hạ tầng không thể chỉ giới hạn trong phạm vi Hà Nội mà cần có sự phối hợp chính sách giữa toàn bộ vùng Thủ đô.

Ông kiến nghị trao thêm quyền cho Hội đồng nhân dân các tỉnh trong vùng để cùng ban hành chính sách về: phát triển xanh; bảo vệ môi trường; kết nối hạ tầng; phát triển bền vững.

Cũng góp dự thảo, đại biểu Lê Nữ Thùy Dương (Đồng Nai) đề xuất mở rộng phạm vi thí điểm chính sách đặc biệt để thu hút chuyên gia đầu ngành, nhà khoa học, trí thức Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế. Theo đại biểu, Hà Nội muốn phát triển nhanh và bền vững cần có cơ chế đủ mạnh để biến nguồn lực tri thức thành động lực đổi mới sáng tạo.

“Chính sách thu hút nhân tài cần đủ mạnh, đủ linh hoạt để thực sự trở thành đòn bẩy đưa nguồn chất xám chất lượng cao vào phục vụ phát triển”, đại biểu Dương nhấn mạnh.

Ngoài ra, đại biểu cũng đề nghị bổ sung quy định về kết nối không gian ngầm đô thị, đặc biệt tại các khu vực phát triển theo mô hình TOD (đô thị định hướng giao thông công cộng). Theo đại biểu Dương, việc thiếu cơ sở pháp lý cho kết nối giữa ga giao thông công cộng với trung tâm thương mại và công trình lân cận trong không gian ngầm sẽ hạn chế hiệu quả khai thác hạ tầng.

Cần kiểm soát chặt xung đột pháp lý trong Luật Thủ đô

Một nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là quy định tại Điều 5 về áp dụng pháp luật khi có khác biệt giữa Luật Thủ đô và các luật khác. Đại biểu Nguyễn Trung Kiên cho rằng quy định hiện nay còn quá rộng, có thể gây chồng chéo trong hệ thống pháp luật. Ông đề xuất chỉ áp dụng ưu tiên Luật Thủ đô đối với các vấn đề liên quan trực tiếp đến Thủ đô.

Trong khi đó, bàHoàng Thị Thanh Thúy, đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh đánh giá đây là cơ chế mở cần thiết để Hà Nội có dư địa pháp lý linh hoạt hơn. Theo đại biểu Thúy, việc ưu tiên áp dụng Luật Thủ đô trong một số lĩnh vực đặc thù sẽ giúp tránh ách tắc trong thực thi, đồng thời phát huy hiệu quả chính sách riêng và tạo mô hình thí điểm để nhân rộng nếu thành công.

Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm, đại biểu Quốc hội đoàn Hà Nội, cho rằng quá trình hoàn thiện thể chế từ các nghị quyết trước đây đến Luật Thủ đô (sửa đổi) là bước ngoặt quan trọng cho sự phát triển của Hà Nội.

Theo đại biểu, việc trao thêm cơ chế đặc thù sẽ giúp Thủ đô chủ động hơn trong quản lý, qua đó nâng cao hiệu quả điều hành, khai thác tốt hơn tiềm năng sẵn có và cải thiện chất lượng sống cho người dân

Nhiều ý kiến tại Quốc hội thống nhất rằng việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này không chỉ nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn trước mắt mà còn hướng tới xây dựng một khung pháp lý đột phá, giúp Hà Nội phát triển tương xứng với vai trò trung tâm chính trị - hành chính quốc gia trong giai đoạn mới.