Sửa đổi danh mục đầu tư để khơi thông nguồn lực

Tiếp tục chương trình phiên họp thứ 4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thảo luận chi tiết về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, trọng tâm là sửa đổi Điều 6 và Phụ lục IV về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Trình bày tờ trình trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, phạm vi điều chỉnh của luật lần này quy định việc sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư. Luật áp dụng đối với nhà đầu tư và cơ quan nhà nước có thẩm quyền và tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam. Dự thảo Luật bao gồm 3 Điều và 1 Phụ lục.

Về bổ sung quy định cấm đầu tư kinh doanh, dự án luật bổ sung ngành, nghề cấm đầu tư, kinh doanh: “Kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp, ngoài mục đích y tế”. Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, trong thời gian qua, việc lạm dụng khí N2O để giải trí đã gây nhiều tác hại nghiêm trọng đối với sức khỏe, đặc biệt đối với hệ thần kinh, máu và khả năng sinh sản, đồng thời có nguy cơ dẫn đến lệ thuộc và sử dụng ma túy. Bên cạnh đó, tình trạng mua bán, sử dụng N2O (bóng cười) diễn biến rất phức tạp, thường gắn với việc sử dụng trái phép chất ma túy, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng và trật tự, an toàn xã hội.

Mặc dù pháp luật hiện hành đã có các quy định kiểm soát việc kinh doanh và sử dụng khí N2O trong một số lĩnh vực như y tế, công nghiệp, thực phẩm,…, các biện pháp này vẫn chưa đủ hiệu quả để ngăn ngừa việc lạm dụng khí N2O.

Vì vậy, trên cơ sở thực tiễn quản lý và quy định tại Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội về việc cấm sản xuất, kinh doanh các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người, việc bổ sung quy định cấm kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp ngoài mục đích y tế là cần thiết.

Ngoài ra, dự thảo Luật bổ sung thêm 1 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện “Kinh doanh dịch vụ thị thực của nhà đầu tư nước ngoài”; cắt giảm thêm 2 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là “Hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến hoạt động mua bán hàng hóa của nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài tại Việt Nam”; “Hoạt động dầu khí”.

Băn khoăn về cách tiếp cận cấm kinh doanh khí N2O

Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, đa số ý kiến nhất trí với sự cần thiết tăng cường kiểm soát, ngăn chặn tình trạng lạm dụng khí N2O nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội. Tuy nhiên, nhiều ý kiến băn khoăn về cách tiếp cận cấm kinh doanh khí N2O dựa trên “mục đích sử dụng cuối cùng” có thể sẽ gây khó khăn trong tổ chức thực hiện và xác định trách nhiệm pháp lý. Đồng thời, chưa làm rõ vì sao các biện pháp quản lý khác như kiểm soát điều kiện kinh doanh, lưu thông, phân phối hoặc tăng cường hậu kiểm không còn đáp ứng yêu cầu quản lý.

Một số ý kiến cho rằng, khí N2O hiện vẫn được sử dụng hợp pháp trong một số lĩnh vực như nghiên cứu khoa học, đào tạo, thực nghiệm, kiểm định, thực phẩm và hoạt động công nghệ khác, do đó, cần đánh giá đầy đủ tác động của chính sách, phân định rõ giữa các hành vi cần cấm và các trường hợp sử dụng hợp pháp và không gây ảnh hưởng không cần thiết đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và các nhu cầu chính đáng của xã hội.

Tạo lập môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định

Kết luận nội dung phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất với sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư nhằm kịp thời thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng, nhất là Kết luận số 18, các Nghị quyết của Trung ương về hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Tạo lập môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định, tạo động lực mới cho tăng trưởng nhanh, bền vững trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Nhấn mạnh, Luật Đầu tư có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến quyền tự do đầu tư kinh doanh của doanh nghiệp và người dân, đồng thời liên quan chặt chẽ đến yêu cầu bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước trên nhiều lĩnh vực.

Vì vậy, việc sửa đổi luật cần phải quán triệt tư duy đổi mới nhưng phải hết sức thận trọng, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu kiến tạo phát triển với quản lý rủi ro, giữa mở rộng không gian đầu tư với bảo vệ lợi ích công cộng, quốc phòng an ninh, trật tự an toàn xã hội và sức khỏe cộng đồng, phát triển bền vững.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cũng đề nghị đánh giá toàn diện cơ sở thực tiễn, căn cứ pháp lý và tác động chính sách của việc bổ sung ngành nghề kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp ngoài mục đích y tế vào danh mục ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh.

“Cần làm rõ phạm vi điều chỉnh, bảo đảm phân định rõ các hành vi cần cấm với các trường hợp sử dụng hợp pháp, bảo đảm tính khả thi, thống nhất trong tổ chức thực hiện và không gây ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh, nghiên cứu, thử nghiệm, đào tạo và mục đích chuyên môn hợp pháp khác”, Phó Chủ tịch Quốc hội cho hay.

Cùng với đó, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên yêu cầu tiếp tục nghiên cứu cân nhắc tên gọi của luật sửa đổi. Rà soát toàn diện danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trên cơ sở quán triệt tinh thần Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị, lấy người dân doanh nghiệp làm trung tâm và chuyển mạnh tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển. Việc thực hiện mục tiêu cắt giảm tối thiểu 30% ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải bảo đảm thực chất, đúng trọng tâm, góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tránh cắt giảm cơ học để đạt tiêu chí.

Giao Ủy ban Kinh tế và Tài chính chủ trì, phối hợp với Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội thẩm tra chính thức dự án luật, trình Quốc hội xem xét, quyết định tại kỳ họp không thường lệ thứ Nhất vào tháng 8.