“Hung thần” áp sát cửa nhà

Có mặt tạiNgã tư Mỹ Thủy, phường Cát Lái, TP.HCM không khí ở đây lúc nào cũngđặc quánh khói bụi và tiếng còi hơi chát chúa. Từng đoàn container, xe đầu kéo nối dài hàng kilomet, nhích từng mét từ đường Võ Chí Công rẽ vào Nguyễn Thị Định để hướng về cảng Cát Lái. Trên mặt đường ken đặc phương tiện, dòng xe máy của người dân đi làm, học sinh đến trường lọt thỏm giữa những “bức tường thép” khổng lồ. Chỉ một cú lách tay lái, một điểm mù khuất tầm nhìn hay một pha thắng gấp… tai nạn có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Thắt chặt khẩu trang cho con nhỏ ngồi phía trước, chị Nguyễn Thị Thanh (ngụ phường Thạnh Mỹ Lợi) run run dắt xe leo lên vỉa hè để tránh một chiếc container vừa rú ga phía sau. Giọng vẫn chưa hết bàng hoàng, chị Thanh chia sẻ với phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam: “Ngày nào đưa con đi học qua tuyến Nguyễn Thị Định, Đồng Văn Cống này cũng như một trận chiến. Xe máy chen sát bánh xe đầu kéo, khói bụi bít bùng, tiếng còi hơi nghe giật thót tim. Chỉ cần loạng choạng tay lái một chút thôi là có thể ngã vào gầm xe ngay lập tức. Người dân ở đây lúc nào cũng sống trong tâm trạng nơm nớp”.

Tiếng động cơ gầm rú, tiếng thắng hơi chói tai hòa lẫn tiếng còi xe hỗn loạn khiến không khí giờ cao điểm tại khu vực cảng Cát Lái luôn trong trạng thái căng như dây đàn. Không chỉ nút giao Mỹ Thủy, các tuyến đường huyết mạch phía Đông thành phố như Nguyễn Duy Trinh, Võ Chí Công, Đồng Văn Cống, khu vực ICD Trường Thọ hay cảng Phú Hữu… từ lâu đã trở thành nỗi ám ảnh thường trực với người tham gia giao thông. Những chiếc xe container trọng tải hàng chục tấn ngày ngày đè nặng lên hệ thống giao thông dân sinh vốn đã quá tải, tạo nên một nghịch lý hạ tầng kéo dài nhiều năm chưa thể tháo gỡ.

“Vòng vây” container và nghịch lý depot xen cài khu dân cư

Theo ghi nhận thực tế của phóng viên, áp lực giao thông tại khu Đông TP.HCM chủ yếu xuất phát từ lưu lượng container quá lớn đổ dồn về cụm cảng Cát Lái,Phú Hữu cùng hệ thống ICD, depot container nằm xen cài giữa khu dân cư. Mỗi ngày, hàng nghìn lượt container liên tục ra vào các bãi xe, bãi chứa container rỗng nằm sát các tuyến dân sinh đông đúc. Xe tải nặng liên tục cắt ngang dòng xe máy, tạo nên những “nút thắt cổ chai” nguy hiểm.

Anh Lê Văn Hùng, tài xế xe công nghệ thường xuyên di chuyển qua khu vực này, ngao ngán: “Có những lúc container xếp hàng ba, hàng tư chiếm gần hết lòng đường. Xe máy gần như không còn chỗ chạy. Nguy hiểm nhất là lúc xe container cua vào depot vì tài xế có nhiều điểm mù, chỉ cần người đi xe máy lọt vào góc khuất là rất dễ xảy ra va chạm”. Không chỉ quá tải phương tiện, nhiều tuyến đường quanh cảng hiện nay cũng không còn phù hợp với mật độ xe tải nặng khổng lồ.

Đường Nguyễn Duy Trinh nhỏ hẹp, nhiều đoạn xuống cấp, xuất hiện ổ gà và lún võng nhưng mỗi ngày vẫn phải “gánh” hàng nghìn lượt xe container trọng tải lớn. Trong khi đó, nhiều tuyến đường chưa có dải phân cách cứng, làn xe hỗn hợp đan xen khiến nguy cơ tai nạn luôn hiện hữu. Cơ quan chức năng ở đây treo nhiều biển cảnh báo ở đây có nhiều vụ tai nạn khiến nhiều người tử vong, rồi cẩn trọng với điểm mù của xecontainer, những biển cảnh báo vẫn chưa để tuyến đường an toàn hơn.

Theo số liệu từ Trung tâm Quản lý Hạ tầng Giao thông Đường bộ và Ban An toàn giao thông khu vực, chỉ trong giai đoạn 2019 – 2023, đoạn Võ Chí CôngNguyễn Duy Trinh dài khoảng 1,6 km đã ghi nhận 21 người tử vong vì tai nạn giao thông liên quan container. Riêng năm 2022 xảy ra 7 vụ tai nạn nghiêm trọng làm 6 người chết. Năm 2023 tiếp tục xảy ra 5 vụ tai nạn khiến 5 người thiệt mạng. Đáng lo ngại hơn, trong các năm 2024, 2025 và đầu năm 2026, số vụ tai nạn chết người tiếp tục gia tăng, biến những tuyến đường quanh cảng trở thành những “cung đường tử thần” trong tâm thức người dân.

Không chỉ đối mặt nguy cơ tai nạn mỗi ngày, người dân khu Đông TP.HCM còn phải sống cùng tiếng ồn, khói bụi và tình trạng ùn tắc kéo dài triền miên. Nhiều phụ huynh đưa con đi học trong tâm trạng thấp thỏm. Công nhân, người lao động chôn chân hàng giờ giữa dòng xe container nối đuôi kéo dài trước khi kịp tới nơi làm việc. Áp lực giao thông cũng kéo theo hệ lụy lớn đối với chất lượng sống đô thị.

Ông Nguyễn Anh Tuấn nhà ở trên mặt đường Nguyễn Duy Trinh cho biết tôi không hiểu sao đường chỉ rộng chưa đến 10mmà họ cho 2 chiếc xe container chạy, 1 chiếc quay ngang đường lập tức tắc cả tiếng, loại xe này đi rất ẩu cán người liên tục,còn nhà cửa của tôirung chuyển vì xe tải nặng hoạt động liên tục. Khói bụi dày đặc phủ kín nhiều tuyến đường. Tiếng còi hơi vang lên từ sáng sớm đến tận khuya.

Đầu tư nhiều, vì sao vẫn kẹt?

Những năm gần đây, TP.HCM đã triển khai hàng loạt giải pháp nhằm giảm áp lực giao thông khu vực cảng Cát Lái. Nút giao Mỹ Thủy được đầu tư mở rộng qua nhiều giai đoạn với cầu vượt, hầm chui nhằm tách dòng xe container. Một số tuyến đường được mở rộng, phân luồng giao thông từ xa. Thành phố cũng áp dụng quy định hạn chế xe tải nặng vào nội đô trong giờ cao điểm. Tuy nhiên, thực tế cho thấy các giải pháp trên vẫn chưa thể giải quyết tận gốc bài toán ùn tắc. Khi một điểm nghẽn được tháo gỡ, áp lực giao thông lại nhanh chóng dồn sang khu vực kế cận. Lưu lượng container tiếp tục gia tăng nhanh hơn tốc độ phát triển hạ tầng.

KTS Ngô Viết Nam Sơn nhận định, TP.HCM đang rơi vào một “vòng luẩn quẩn” trong bài toán giao thông đô thị: hạ tầng mở rộng đến đâu thì áp lực phương tiện, đặc biệt là xe container, lại gia tăng nhanh đến đó. Theo ông, gốc rễ của vấn đề không chỉ nằm ở các giải pháp kỹ thuật như phân luồng hay cấm giờ xe tải, mà sâu xa hơn là việc mỗi ngày vẫn có hàng chục nghìn lượt container buộc phải “xuyên tim” qua các khu dân cư để tiếp cận cảng biển. Đây là hệ quả của mô hình quy hoạch logistics và cảng cạn hình thành từ nhiều năm trước, khi tốc độ đô thị hóa chưa phát triển mạnh như hiện nay.

Ông cho rằng, TP.HCM cần một chiến lược quy hoạch bài bản và dài hạn hơn, từng bước hình thành mạng lưới giao thông chuyên dụng cho logistics nhằm tách dòng xe container khỏi khu dân cư và nội đô. Chỉ khi xây dựng được các tuyến vận tải hàng hóa chuyên biệt, thành phố mới có thể giảm áp lực giao thông, hạn chế tai nạn và cải thiện chất lượng sống cho người dân.

Theo KTS Ngô Viết Nam Sơn, TP.HCM sẽ rất khó giải quyết tận gốc bài toán ùn tắc và tai nạn giao thông nếu dòng container vẫn tiếp tục đi xuyên qua đô thị mỗi ngày. Thực tế cho thấy, mô hình các depot, ICD và bãi container xen cài trong khu dân cư đã bộc lộ nhiều bất cập lớn về hạ tầng lẫn quy hoạch. Trong bối cảnh nhu cầu logistics ngày càng gia tăng, yêu cầu tái cấu trúc không gian logistics, tổ chức lại hệ thống giao thông cửa ngõ và giảm áp lực xe tải nặng lên khu dân cư đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

“Phía sau những con số thống kê về ùn tắc hay tai nạn giao thông không chỉ là câu chuyện của riêng ngành giao thông, mà còn là vấn đề về an toàn tính mạng, chất lượng sống của người dân và tương lai phát triển bền vững của một siêu đô thị hơn 10 triệu dân”, ông Sơn nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy, mô hình depot, ICD và bãi container xen cài trong khu dân cư đã bộc lộ nhiều bất cập lớn về hạ tầng lẫn quy hoạch. Trong bối cảnh nhu cầu logistics ngày càng gia tăng, yêu cầu tái cấu trúc không gian logistics, tổ chức lại hệ thống giao thông cửa ngõ và giảm áp lực xe tải nặng lên khu dân cư đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Bởi phía sau mỗi con số thống kê ùn tắc hay tai nạn… không chỉ là câu chuyện giao thông.