Vụ lộ đề thi gây chấn động tại Ấn Độ

Ấn Độ đang nỗ lực tận dụng hiệu quả công nghệ để ngăn chặn tình trạng lộ đề thi – nguyên nhân châm ngòi cho các cuộc biểu tình của sinh viên trên khắp cả nước vào tháng 6 vừa qua.

Kỳ thi tuyển sinh vào ngành y tại Ấn Độ vốn nhằm xác định những ai sẽ trở thành bác sĩ để cứu người trong tương lai; thế nhưng năm nay, kỳ thi này lại cướp đi sinh mạng của chính một số thí sinh. Việc lộ đề thi của kỳ thi tuyển sinh y khoa lớn nhất Ấn Độ – Kỳ thi Đủ điều kiện và Tuyển sinh Quốc gia (NEET) – được cho là đã dẫn đến việc ít nhất 20 thí sinh tự kết liễu đời mình, trong bối cảnh họ phải đối mặt với áp lực, sự bất định và căng thẳng tột độ khi buộc phải thi lại.

Vụ bê bối lộ đề thi NEET sau đó đã châm ngòi cho các cuộc biểu tình của sinh viên trên khắp cả nước vào tháng 6, dẫn đến việc Bộ trưởng Giáo dục Ấn Độ Dharmendra Pradhan từ chức, đồng thời khiến Tòa án Tối cao phải xem xét kỹ lưỡng cách thức tổ chức kỳ thi của Cơ quan Khảo thí Quốc gia (NTA). Kể từ đó, chính phủ đã thành lập một nhóm công tác do ông Nandan Nilekani – đồng sáng lập tập đoàn dịch vụ CNTT khổng lồ Infosys của Ấn Độ và là người kiến ​​tạo dự án định danh kỹ thuật số Aadhaar – dẫn đầu, nhằm đề xuất các cải tiến về mặt công nghệ cho hệ thống thi cử.

Các chuyên gia cho rằng vụ việc này đã phơi bày một vấn đề cốt lõi: làm thế nào mà một kỳ thi duy nhất lại có thể đẩy tương lai của hơn 2,2 triệu học sinh vào cảnh lao đao. Họ cũng nhận định rằng sự việc này buộc đất nước phải đối mặt với một câu hỏi lớn hơn: Liệu công nghệ có thể giúp các kỳ thi mang tính quyết định này trở nên an toàn hơn, hay chính hệ thống thi cử cần phải được thiết kế lại?

Một số ý kiến ​​cho rằng vấn đề thực sự không chỉ nằm ở việc liệu Ấn Độ có thể số hóa kỳ thi hay không, mà là liệu nước này có thể thiết kế lại một hệ thống vốn dựa vào duy nhất một bài thi mang tính quyết định, một quy trình quản lý qua nhiều khâu trung gian và cơ chế quy trách nhiệm còn rời rạc. Các chuyên gia khẳng định rằng, dù công nghệ có thể khiến việc lộ đề trở nên khó khăn hơn, nhưng bản thân nó không thể khôi phục lại niềm tin.

Ông Wally Dalrymple, Giám đốc An ninh tại Educational Testing Service (ETS) - tổ chức có trụ sở tại Mỹ đứng sau các kỳ thi toàn cầu như GRE và TOEFL - cho biết: “Bản thân việc thi trên máy tính không giải quyết được vấn đề về tính trung thực; nó chỉ chuyển dịch vấn đề đó sang một hình thức khác mà thôi”.

Những “lỗ hổng” trong các kỳ thi ở Ấn Độ

Cơ quan điều tra hàng đầu của cảnh sát Ấn Độ - Cục Điều tra Trung ương (CBI) - được cho là đã bắt giữ 13 người, bao gồm ba chuyên gia môn học của Cơ quan Khảo thí Quốc gia (NTA), các chủ trung tâm luyện thi cùng những người môi giới, đồng thời phanh phui một âm mưu liên quan đến nhiều bang mà các điều tra viên mô tả là quy mô lớn.

Tuy nhiên, trong khi các nhà điều tra tập trung vào việc ai là người làm lộ đề, các chuyên gia cho rằng Ấn Độ cần xem xét lại chính hệ thống thi cử của mình: Điều gì đã khiến một vụ lộ đề có thể làm chệch hướng tương lai học vấn của hàng triệu học sinh?

"Đó là vấn đề về thiết kế hệ thống," ông R Subrahmanyam, cựu Thứ trưởng Bộ Giáo dục Ấn Độ, nêu quan điểm, đồng thời nhấn mạnh: "Mặc dù việc tổ chức thi trực tuyến có thể hữu ích, nhưng điều thực sự cần thiết là phải xem xét tổng thể hệ thống đánh giá".

Trong một tài liệu chính sách được Trung tâm Nghiên cứu về các Chương trình và Chính sách (CRISP) – một tổ chức tư vấn và nghiên cứu chính sách công do các cựu quan chức cấp cao của Ấn Độ sáng lập – công bố vào tháng 7 năm 2026, ông Subrahmanyam đã đề xuất thay thế kỳ thi mang tính quyết định sống còn như NEET bằng phương thức tổ chức thi vào nhiều đợt khác nhau. Đồng thời, ông cũng đề xuất sử dụng các bộ đề thi được tạo ra một cách linh hoạt nhưng có độ khó tương đương, nhằm giảm thiểu đáng kể tác động nếu chẳng may một đề thi bị lộ.

Chuyên gia an ninh mạng Sai Krishna nhận định rằng mô hình thi sử dụng đề giấy truyền thống của Ấn Độ tiềm ẩn nhiều rủi ro, do đề thi đã tồn tại dưới dạng hoàn chỉnh từ rất lâu trước khi thí sinh bước vào phòng thi.

Ông Sai Krishna phân tích: Một kỳ thi quốc gia sử dụng đề giấy đòi hỏi một quy trình quản lý và bảo mật vật lý kéo dài qua nhiều khâu. Những người soạn đề, người thẩm định, cơ sở in ấn, đơn vị vận chuyển, kho lưu trữ, quan chức cấp huyện và các điểm thi - mỗi bên đều trở thành một mắt xích dựa trên sự tin cậy vào con người trước khi đề thi thực sự đến tay thí sinh.

"Mỗi khâu bàn giao đều là một điểm cần sự tin cậy vào con người. Chỉ cần một người trong nội bộ ở bất kỳ đâu trong chuỗi quy trình này làm lộ thông tin, toàn bộ hệ thống có thể bị phá vỡ," ông Sai Krishna nói.

Chuyên gia này cho biết, hầu hết các vụ lộ đề thi lớn tại Ấn Độ đều bắt nguồn từ người trong cuộc - những người tham gia vào khâu in ấn, vận chuyển hoặc tại các điểm thi - chứ không phải do các cuộc tấn công mạng tinh vi.

Khác với những kỳ thi mà mỗi thí sinh nhận được một bộ đề khác nhau, các kỳ thi tuyển sinh lớn nhất tại Ấn Độ thường sử dụng một bộ đề duy nhất có tính bảo mật cực cao, được hàng triệu thí sinh làm bài cùng lúc trong cùng một ngày.

Theo các chuyên gia bảo mật, điều này đồng nghĩa với việc chỉ cần một tài liệu bị lộ lọt cũng có thể làm hỏng cả một kỳ thi cấp quốc gia.

Ngăn chặn rò rỉ đề thi, Mỹ và Trung Quốc thiết kế quy trình ra sao?

Ông Wally Dalrymple, đại diện tổ chức khảo thí ETS (có trụ sở tại Mỹ), cho biết các kỳ thi được thiết kế tốt nhất là những kỳ thi mà ở đó công tác bảo mật “gần như vô hình đối với các thí sinh trung thực, nhưng lại gây tốn kém và khó khăn cho những kẻ có ý đồ xấu”.

Trung Quốc tổ chức kỳ thi tuyển sinh đại học lớn nhất thế giới mang tên “gaokao”, và quốc gia này đã áp dụng một trong những quy trình bảo mật thi cử nghiêm ngặt nhất toàn cầu.

Chuyên gia bảo mật Sai Krishna chỉ ra rằng giới chức Trung Quốc coi đề thi là bí mật quốc gia. Đề thi được vận chuyển dưới sự giám sát chặt chẽ, đi kèm với các hình phạt hình sự nghiêm khắc đối với hành vi làm lộ đề.

Mặc dù kỳ thi “gaokao” vẫn được thực hiện trên giấy, Trung Quốc coi các đề thi chưa được phát hành là tài liệu mật cấp quốc gia. Đề thi được in tại các cơ sở được cấp phép đặc biệt, sau đó được niêm phong và vận chuyển theo quy trình bảo mật nghiêm ngặt, bao gồm việc có cảnh sát hộ tống, sử dụng phương tiện có định vị GPS và thực hiện nhiều bước kiểm tra khi bàn giao. Các quan chức để lộ hoặc đánh cắp đề thi có thể phải đối mặt với những hình phạt hình sự nghiêm khắc.

Trong những năm gần đây, Trung Quốc liên tục điều chỉnh các biện pháp bảo mật kỳ thi để ứng phó với những nguy cơ mới phát sinh. Theo một báo cáo của Bloomberg, trong kỳ thi “gaokao” năm 2026, các cơ quan chức năng phối hợp cùng những công ty AI hàng đầu - bao gồm ByteDance, Tencent, Alibaba, Baidu, Moonshot AI và DeepSeek - đã tạm thời vô hiệu hóa các tính năng AI (như giải bài tập qua hình ảnh hay cung cấp câu trả lời liên quan đến nội dung thi) trong thời gian diễn ra kỳ thi nhằm ngăn chặn hành vi gian lận có sự hỗ trợ của AI.

Ông Wally Dalrymple cho biết, ở Mỹ, các kỳ thi như GRE sử dụng hình thức thi trên máy tính với hệ thống câu hỏi được lấy ngẫu nhiên từ một ngân hàng câu hỏi khổng lồ; nhờ đó, mỗi thí sinh sẽ nhận được một phiên bản đề thi khác nhau nhưng có độ khó tương đương.

Chuyên gia khảo thí này nói thêm rằng nhiều kỳ thi còn áp dụng cơ chế kiểm tra thích ứng (adaptive testing), trong đó độ khó của câu hỏi sẽ thay đổi tùy theo câu trả lời trước đó của thí sinh, khiến cho việc đánh cắp hay làm lộ bất kỳ bộ câu hỏi đơn lẻ nào cũng trở nên kém giá trị hơn nhiều.

Theo ông Wally Dalrymple, Ấn Độ nên kết hợp quy trình bảo mật đề thi nghiêm ngặt của Trung Quốc với phương pháp thiết kế bài thi của Hoa Kỳ -vốn giúp giảm thiểu giá trị của những nội dung bị đánh cắp trước khi thi.

“Mục tiêu không chỉ là trừng phạt các vụ lộ đề sau khi sự việc đã xảy ra, mà là thiết kế các kỳ thi sao cho việc lộ một đề thi đơn lẻ không thể làm ảnh hưởng đến toàn bộ quy trình thi cử”, ông Wally Dalrymple nhấn mạnh.