Sáp nhập thôn ở Đại Đồng để đáp ứng nhịp đô thị hóa

Ở xã Đại Đồng, tỉnh Bắc Ninh,việc sáp nhập thôn diễn ra trong bối cảnh địa phương đang chuyển động mạnh theo hướng đô thị hóa. Kinh tế phát triển, hạ tầng dịch vụ được đầu tư, cải cách hành chính được đẩy mạnh, tỷ lệ giải quyết thủ tục trên môi trường trực tuyến ngày càng cao. Những yếu tố đó đang tạo nền tảng để Đại Đồng hoàn thiện các tiêu chí chuyển từ xã lên phường trong thời gian tới.

Trong tiến trình ấy, việc tổ chức lại các thôn có quy mô nhỏ, địa giới phân tán được xem là bước đi cần thiết. Sau khi HĐND xã Đại Đồng thông qua Nghị quyết số 12/NQ-HĐND ngày 29/6/2026, hai thôn Núi Đông và Đông Lâu được sáp nhập, hình thành thôn Núi Đông mới với 1.240 hộ gia đình, 2.752 nhân khẩu.

Theo ông Nguyễn Huy Toàn, Chủ tịch UBND xã Đại Đồng, sáp nhập thôn không chỉ nhằm giảm đầu mối, giảm chi ngân sách cho đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở, mà quan trọng hơn là tạo ra một địa bàn quản lý phù hợp hơn với yêu cầu phát triển mới.

Khi địa bàn được tổ chức lại hợp lý, chính quyền có điều kiện tập trung nguồn lực cho hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, hệ thống tiêu thoát nước, nhà văn hóa, sân chơi thể thao và các dịch vụ phục vụ dân sinh. Với một địa phương đang hướng tới mô hình đô thị, đây là việc không thể chậm trễ.

Tuy vậy, ở cấp thôn, mọi chủ trương dù đúng đến đâu cũng phải đi qua đời sống cụ thể của người dân. Sau sáp nhập, địa bàn rộng hơn, dân số đông hơn, công việc phát sinh nhiều hơn. Từ quản lý nhân khẩu, nắm tình hình an ninh trật tự, vận động người dân tham gia phong trào, đến xử lý phản ánh hằng ngày, áp lực đều dồn về đội ngũ cán bộ thôn.

Ông Nguyễn Khắc Ân, Bí thư Chi bộ thôn Núi Đông mới, xã Đại Đồngcho rằng, khó khănnhất không phải là hoàn thiện hồ sơ hay đổi tên đơn vị hành chính, mà là làm sao để người dân ở các xóm cũ thật sự hòa vào một cộng đồng mới. Nếu công tác dân vận không kỹ, tâm lý “thôn cũ, thôn mới”, “bên này, bên kia” rất dễ nảy sinh mâu thuẫntrong sinh hoạt hằng ngày.

"Vì vậy, chi bộ phân công đảng viên bám sát từng cụm dân cư, lắng nghe ý kiến người dân, giải thích những điểm còn băn khoăn và kịp thời báo cáo cấp ủy, chính quyền những vấn đề phát sinh. Cách làm ấy không ồn ào, nhưng cần thiết để việc sáp nhập không chỉ hoàn tất trên giấy tờ, mà được người dân chấp nhận trong đời sống"- ông Nguyễn Khắc Ân chia sẻ.

Ông Nguyễn Hữu Thuyên, Trưởng thôn Núi Đông, xã Đại Đồngcũng nhìn nhận khối lượng công việc của người đứng đầu thôn sau sáp nhập chắc chắn nặng hơn. Điều ông Thuyêntrăn trở là sử dụng hiệu quả các thiết chế sẵn có, nhất là nhà văn hóa, sân chơi, khu sinh hoạt cộng đồng của các thôn cũ.

"Sau sáp nhập, những công trình này không thể bỏ không, càng không thể để xuống cấp. Thôn đang tính toán duy trì một số nhà văn hóa làm điểm sinh hoạt cụm dân cư, nơi tổ chức họp xóm, sinh hoạt văn nghệ, thể thao, phục vụ nhu cầu thường ngày của người dân. Đó cũng là cách để tinh gọn bộ máy không đồng nghĩa với thu hẹp không gian sinh hoạt cộng đồng"- ông Thuyên nói.

Ở xãĐại Đồng, câu chuyện sáp nhập vì thế không chỉ nằm ở con số giảm đầu mối. Điều quan trọng hơn là cách địa phương tổ chức lại không gian quản lý để theo kịp nhịp phát triển, đồng thời giữ được những điểm tựa quen thuộc trong đời sống hằng ngày của người dân.

Sáp nhập tổ dân phố ở Đồng Nguyên, giữ tên làng Đồng Kỵ

Nếu xãĐại Đồng đặt ra yêu cầu sắp xếp để đáp ứng nhịp đô thị hóa, thì ở phường Đồng Nguyên lại đối diện với một

bài toán nhạy cảm hơn, đó làgiảm mạnh số tổ dân phố nhưng phải giữ được danh xưng, thương hiệu và ký ức của làng nghề Đồng Kỵ.

Theo Nghị quyết số 19/NQ-HĐND ngày 29/6/2026 của HĐND phường Đồng Nguyên, địa phương sắp xếp từ 23 tổ dân phố còn 12 tổ dân phố. Đây là mức giảm sâu, thể hiện quyết tâm tinh gọn rõ rệt. Nhưng điểm đáng chú ý là trong quá trình ấy, chính quyền phường lựa chọn giữ mạch tên gọi Đồng Kỵ từ số 1 đến số 5.

Cụ thể, tổ dân phố Đại Đình và Tân Thành được sáp nhập để thành lập tổ dân phố Đồng Kỵ 1. Các khu phố Thanh Bình, Thanh Nhàn, Nghè lần lượt được điều chỉnh tên gọi thành Đồng Kỵ 2, Đồng Kỵ 3 và Đồng Kỵ 4 và Đồng Kỵ 5. Nhìn qua, đó chỉ là chuyện đặt tên sau sáp nhập. Nhưng với người dân làng nghề đồ gỗ truyền thống hàng trăm năm này thìtên Đồng Kỵ không đơn thuần là một đơn vị hành chính.

Đồng Kỵ là tên làng, là dấu hiệu nhận diện của một vùng nghề nổi tiếng, là thương hiệu gắn với nhiều thế hệ làm nghề gỗ mỹ nghệ. Cái tên ấy xuất hiện trên biển hiệu xưởng sản xuất, trên giấy tờ giao dịch, trong trí nhớ của khách hàng trong và ngoài nước. Nếu tên gọi bị thay đổi quá xa lạ, người dân không chỉ hụt hẫng về tình cảm, mà hoạt động sản xuất, kinh doanh của làng nghề cũng có thể bị ảnh hưởng lớn trên thị trường trong nước và quốc tế.

Ông Ngô Quang Huy, Phó Chủ tịch UBND phường Đồng Nguyên, tỉnh Bắc Ninhcho biết, khi xây dựng phương án sắp xếp, địa phương xác định phải tinh gọn nhưng không được làm đứt gãy bản sắc. Với Đồng Kỵ, tên gọi truyền thống là một phần tài sản của cộng đồng. Giữ lại danh xưng ấy cũng là giữ sự ổn định về tâm lý, giữ niềm tin của người dân vào chủ trương chung.

"Cách làm này đã tạo được sự đồng thuận cao. Theo kết quả lấy ý kiến nhân dân, tỷ lệ cử tri đồng ý tại khu phố Nghè khi chuyển đổi sang tên Đồng Kỵ 5 đạt 99,3%. Con số ấy cho thấy, khi phương án sắp xếp chạm đúng điều người dân quan tâm, sự đồng thuận không đến từ mệnh lệnh hành chính, mà từ cảm giác được lắng nghe và tôn trọng", ông Ngô Quang Huy nhấn mạnh thêm.

Đối với những người cao tuổi ở Đồng Kỵ, điều đáng mừng nhất là tên làng vẫn còn đó. Ông Nguyễn Văn Lợi, 82 tuổi, người dân tổ dân phố Đồng Kỵ 5, chia sẻ rằng trước khi có phương án chính thức, nhiều người trong làng lo tên cổ bị mất, rồi hội làng, đình đám, nếp sinh hoạt cộng đồng cũng phai dần theo cách gọi mới. Khi biết chính quyền giữ lại danh xưng Đồng Kỵ, người dân địa phương đãyên tâm hơn, bởi sau sáp nhập, làng vẫn nhận ratrong tên gọi quen thuộc.

Ở góc nhìn của người dân địa phương, bà Vũ Thị Hải, tổ dân phố Đồng Kỵ 1cho rằng, việc giữ tên Đồng Kỵ có ý nghĩa rất thiết thực. Người dân địa phươngđã quen với tên làng, khách hàng gần xa cũng quen tìm đến Đồng Kỵ khi nhắc tới nghề gỗ mỹ nghệ. Nếu tên gọi thay đổi quá nhiều, địa chỉ hành chính mới có thể gây nhầm lẫn, kéo theo không ít phiền hà trong sinh hoạt và giao dịch thường ngày.

Điều khiến người dân yên tâm hơn là chính quyền phường cam kết tổ chức các tổ lưu động hỗ trợ thủ tục tại chỗ, hướng dẫn người dân, hộ kinh doanh xử lý những giấy tờ liên quan sau sáp nhập. Những việc cụ thể như vậy có giá trị thuyết phục hơn nhiều lời giải thích chung chung, bởi nó giải quyết đúng nỗi lo sát sườn của người dân.

Ở phườngĐồng Nguyên, sự đồng thuận vì thế không đến từ việc người dân không có băn khoăn, mà đến từ cách chính quyền nhận diện đúng điều người dân băn khoăn nhất. Với một làng nghề, tên gọi không chỉ để quản lý. Đó còn là ký ức, là thương hiệu, là niềm tự hào và là một phần sinh kế của cộng đồng.