Đẩy mạnh số hóa hộ tịch, đăng ký không phụ thuộc địa giới hành chính

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội làm việc tại hội trường, cho ý kiến về 4 dự án luật gồm: Luật Hộ tịch (sửa đổi), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý và Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi). Phiên họp do Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày tờ trình về 4 dự án luật.

Đối với Luật Hộ tịch (sửa đổi), Bộ trưởng nhấn mạnh việc sửa luật nhằm thể chế hóa chủ trương phân cấp, phân quyền và đẩy mạnh chuyển đổi số. Dự thảo gồm 6 chương, 30 điều, giảm mạnh so với luật hiện hành.

Điểm nổi bật là giao thẩm quyền đăng ký hộ tịch toàn diện cho cấp xã, không phụ thuộc nơi cư trú hay địa giới hành chính. Đồng thời, mở rộng quyền đăng ký hộ tịch cho người gốc Việt Nam chưa xác định quốc tịch, bảo đảm mọi trẻ em đều được đăng ký khai sinh.

Người dân có thể lựa chọn thực hiện thủ tục trực tuyến, trực tiếp hoặc qua bưu chính; dữ liệu hộ tịch điện tử có giá trị tương đương bản giấy. Hệ thống cơ sở dữ liệu hộ tịch sẽ được xây dựng tập trung, kết nối liên thông, lưu trữ thông tin suốt đời của cá nhân.

Với Luật Công chứng (sửa đổi), Chính phủ đề xuất tăng phân quyền cho địa phương, giao Chủ tịch UBND cấp tỉnh thẩm quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm công chứng viên.

Dự thảo cũng điều chỉnh tổ chức hành nghề công chứng theo đơn vị hành chính cấp xã, thu hẹp phạm vi giao dịch bắt buộc công chứng và đơn giản hóa thủ tục.

Đáng chú ý, cơ sở dữ liệu công chứng sẽ được xây dựng thống nhất trên toàn quốc, cho phép người dân sử dụng dữ liệu thay thế giấy tờ khi thực hiện thủ tục.

Mở rộng trợ giúp pháp lý, tăng tiếp cận dịch vụ cho người dân

Đối với Luật Trợ giúp pháp lý (sửa đổi), Chính phủ đề xuất mở rộng đối tượng được trợ giúp, trong đó có người gốc Việt Nam chưa xác định quốc tịch và nhiều nhóm yếu thế.

Mô hình tổ chức được điều chỉnh theo hướng tinh gọn, Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước chỉ thành lập ở cấp tỉnh. Thủ tục được đơn giản hóa, đẩy mạnh cung cấp dịch vụ qua môi trường điện tử.

Dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) tập trung mở rộng phạm vi thông tin công dân được tiếp cận, bao gồm cả thông tin từ các cơ quan Đảng, Quốc hội và HĐND.

Luật quy định rõ trách nhiệm cung cấp thông tin của cơ quan nhà nước, đặc biệt là người đứng đầu; đồng thời đẩy mạnh cung cấp thông tin qua môi trường mạng, rút ngắn thời gian xử lý yêu cầu.

Cơ quan thẩm tra đề nghị bảo đảm tính khả thi khi triển khai

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết và nội dung của 4 dự án luật.

Các dự thảo được đánh giá phù hợp với chủ trương của Đảng, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và thống nhất của hệ thống pháp luật.

Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm thể chế hóa đầy đủ các nghị quyết của Đảng, đồng thời đánh giá kỹ về nguồn lực tài chính, nhân lực và hạ tầng công nghệ nhằm bảo đảm tính khả thi khi triển khai.

Việc sửa đổi đồng bộ 4 luật được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển mạnh trong cải cách thể chế, thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia, xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.