Sáng nay (23/6),tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về dự thảo Đề án “Phát triển hệ thống các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, tập trung cho công nghệ chiến lược”.

Dự thảo đề án được xây dựng bám sát, dựa trên các căn cứ chính trị, pháp lý quan trọng là Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 71 của Chính phủ, Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025, Quyết định số 21 của Thủ tướng Chính phủ về Ban hành danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược và Quyết định số 808 của Thủ tướng Chính phủ vềgiao nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược.

Dự thảo đề án nêu rõ, từ năm 2000, Nhà nước đã đầu tư 16 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, góp phần nâng cao tiềm lực nghiên cứu, đào tạo nhân lực và hình thành một số năng lực chuyên sâu.

Tuy nhiên, hệ thống chưa trở thành hạ tầng nghiên cứu chiến lược quốc gia do lựa chọn lĩnh vực chưa gắn chặt với công nghệ chiến lược; đầu tư phân tán, quy mô nhỏ; thiếu cơ chế đầu tư theo vòng đời, kinh phí vận hành, nhân lực chuyên nghiệp, dùng chung và đánh giá theo kết quả.

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu, việc phát triển hệ thống hạ tầng nghiên cứu và phòng thí nghiệm quốc gia là cấp thiết nhằm liên thông chuỗi nghiên cứu - phát triển - thử nghiệm - hoàn thiện - thương mại hóa; hình thành năng lực nòng cốt giải quyết các bài toán lớn, nhiệm vụ công nghệ chiến lược; nâng cao hiệu quả nguồn lực công và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ.

Trình bày dự thảo đề án, ông Nguyễn Tiến Tài, Phó Vụ trưởng Vụ khoa học kỹ thuật và công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệcho biết, quan điểm là phát triển hạ tầng phải gắn với chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, tập trung cho công nghệ chiến lược;tổ chức thống nhất theo mô hình 3 tầng;ưu tiên kế thừa, nâng cấp, kết nối và sử dụng chung hạ tầng hiện có. Lấy con người, năng lực vận hành và hiệu quả khai thác làm trung tâm; gắn tự chủ với trách nhiệm giải trình, bảo đảm an ninh, an toàn, dữ liệu, sở hữu trí tuệ và lợi ích quốc gia.

Theo đề án, mục tiêu đến năm 2035 hình thành mạng lưới hạ tầng hiện đại, liên thông và dùng chung trên phạm vi cả nước; trong đó có 10 - 15 hạ tầng TầngA phục vụ công nghệ lõi, công nghệ nền tảng; các hạ tầng Tầng B gắn trực tiếp với nhiệm vụ công nghệ chiến lược; các hạ tầng Tầng C hỗ trợ thử nghiệm, đo lường, kiểm định, chứng nhận và đưa sản phẩm ra thị trường.

Đồng thời phát triển tối thiểu 20 nhóm nghiên cứu mạnh, hỗ trợ đào tạo ít nhất 300 tiến sĩ, gia tăng sở hữu trí tuệ và hình thành ít nhất 10 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Tầm nhìn đến năm 2045, có một số trung tâm, phòng thí nghiệm đạt trình độ hàng đầu khu vực.

Tại cuộc họp, đại diện các bộ, ngành khẳng định sự cần thiết của việc ban hành đề án, đồng thời đề nghị cần xác định rõ hơn vị trí pháp lý, tổ chức bộ máy, đổi mới cơ chế tài chính đầu tư, vận hành hiệu quả các trung tâmnghiên cứu, thử nghiệm, các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia;cơ chế quản lý, quản trị, tính liên thông, kết nối giữa các trung tâm nghiên cứu này để hạn chế sự chồng chéo, lãng phí nguồn lực, sự gắn kết và lồng ghép với các quy hoạch phát triển các ngành công nghiệp, tính trọng tâm, trọng điểm và yêu cầu cần có sản phẩm đầu ra rõ ràng từ hoạt động của các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đánh giá cao nỗ lực của Bộ Khoa học và Công nghệ trong xây dựng đề án và đề nghị Bộrà soát kỹ các mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ trong đề án.

Phó Thủ tướng chỉ đạo tập trung hình thành hệ thống các phòng nghiên cứu hiện đại, đồng bộ, liên thông và dùng chung, hiệu quả, đủ năng lực phục vụ cho mục tiêu phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; đặc biệt, trước mắt là công nghệ chiến lược.

Đồng thời rà soát làm rõ các mục tiêu, kết quả cụ thể, lộ trình thời gian triển khai và hỗ trợ, kể cả nguồn lực, nội hàm của các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia này như thế nào, xác định vị trí pháp lý của các phòng thí nghiệm, cơ chế hoạt động như thế nào.