Phí sàn thương mại điện tử: Gánh nặng chi phí với người bán hàng online
Cập nhật: 1 ngày trước
Cục Thủy sản và Kiểm ngư yêu cầu rà soát toàn bộ cơ sở nuôi cá tầm
Thái Nguyên rà soát, tháo gỡ vướng mắc phân bổ nguồn lực thực hiện chính sách
VOV.VN - Đơn hàng tăng vọt nhưng vì sao tiền thực nhận của người bán online ngày càng teo tóp? Theo Bộ Công Thương, tổng mức phí bắt buộc và dịch vụ trên 4 sàn lớn hiện đẩy lên từ 25,5% đến 34,3% giá trị đơn hàng. Vậy đâu là lời giải để hài hòa lợi ích giữa nền tảng số với người kinh doanh?
Tại khu vực Hoàng Cầu, Hà Nội, quán cà phê của anh Hoàng Đạt mở rộng được tệp khách nhờ ứng dụng đặt đồ ăn. Tuy nhiên, khi trừ đi hàng loạt chi phí, bài toán lợi nhuận không hề dễ thở: "Nếu muốn có đơn thì đôi khi lại phải tham gia khuyến mại, giảm giá. Thành ra có thể đơn hàng tăng nhưng chưa chắc lợi nhuận đã tăng tương ứng. Người bán không ngại trả phí để có thêm khách hàng, nhưng các khoản phí cần rõ ràng và hợp lý để mình còn tính được bài toán kinh doanh lâu dài".
Nỗi lo này cũng khiến chị Hà Phương – người có hơn 10 năm bán bánh ngọt thủ công qua mạng xã hội – đắn đo khi lên các sàn thương mại điện tử lớn: "Khó nhất là giá bánh không thể tăng tùy ý được, vì khách hàng vẫn có một mức giá họ chấp nhận. Nếu lên sàn lại phải cộng thêm phí nền tảng, rồi muốn có đơn thì có thể phải tham gia khuyến mại hoặc quảng cáo. Những khoản này cộng lại sẽ ảnh hưởng khá nhiều đến lợi nhuận. Mình sợ nhất là đơn hàng tăng nhưng tiền thực nhận không đáng bao nhiêu".
Việc các sàn thương mại điện tử tăng phí sau giai đoạn “đốt tiền” trợ giá chiếm lĩnh thị phần là chiến lược không mới. Tuy nhiên, theo chuyên gia thương mại điện tử Nguyễn Quang Đông, điều khiến giới kinh doanh hụt hơi nằm ở cơ chế tăng phí thiếu báo trước, làm đảo lộn vị thế của người bán:
"Theo kinh nghiệm của tôi, điều đáng lo ngại ở đây không hẳn là mức phí cao hay thấp, mà nằm ở cơ chế và biên độ tăng giá của các sàn thương mại điện tử trong những khoảng thời gian nhất định. Khi cơ chế và biên độ tăng giá không có quy định rõ ràng thì sẽ tạo ra sự bất ngờ, không kịp điều chỉnh đối với người bán. Qua sự tăng giá này, chúng ta thấy vị thế của người bán hiện tại đã chuyển từ đối tác kinh doanh trên nền tảng trở thành gần như là người thuê mặt bằng ở trên sàn thương mại điện tử đó".
Sự chuyển dịch từ “đối tác” thành “người thuê mặt bằng” đang tạo ra một cuộc thanh lọc khốc liệt. Số liệu nửa đầu năm 2026 cho thấy: tổng giá trị giao dịch tăng mạnh nhưng số lượng nhà bán lẻ tiếp tục sụt giảm, thị phần cô đọng vào nhóm nhỏ nền tảng vốn ngoại.
Nhìn sâu vào cấu trúc độc quyền nhóm này, Tiến sĩ Đinh Thế Hiển – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tin học và Kinh tế ứng dụng – chỉ ra nghịch lý: khi thiếu đối trọng cạnh tranh thực chất, biểu phí đồng loạt tăng vọt, đẩy chính những người làm ăn bài bản vào thế khó:
"Các sàn hầu như đồng loạt đưa ra những mức phí xét về chi tiết có thể khác nhau, nhưng tổng thể lại đều xoay quanh bình quân từ 25% đến 30%, và hầu như đều giống nhau ở chỗ tăng gấp ba lần so với 3 năm trước. Điều này đặt ra vấn đề là phải chăng không thực sự có cạnh tranh kinh tế thị trường, mà có thể có sự đồng thuận ngầm để cùng nâng mức phí ở mức gây áp lực rất lớn cho người kinh doanh".
Trước thực trạng phí chồng phí, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã góp ý vào dự thảo Đề án phát triển hệ sinh thái thương mại điện tử Việt Nam đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045 của Bộ Công Thương. VCCI kiến nghị buộc các sàn công khai cấu trúc phí, cung cấp công cụ tự tính mức khấu trừ trước khi người bán xác nhận tham gia chương trình, báo trước từ 15 đến 30 ngày khi đổi biểu phí và kiểm soát hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh.
Song song với hành lang pháp lý, chuyên gia thương mại điện tử Nguyễn Quang Đông cho rằng, người bán cũng cần đổi mới tư duy để tự bảo vệ biên lợi nhuận: "Coi sàn là kênh để tìm khách hàng chứ không phải là nơi để giữ khách và lưu giữ giá trị thương hiệu của mình. Chúng ta cần có kế hoạch xây dựng thương hiệu để khách hàng quay lại vì nhớ đến thương hiệu và chất lượng dịch vụ của mình, thông qua website riêng, gian hàng riêng hoặc những kênh mình kiểm soát tốt hơn. Từ đó hạch toán lãi lỗ cho từng kênh một cách rõ ràng".
Phát triển kinh tế số không thể là cuộc đua một chiều nơi người gánh nặng rủi ro cuối cùng là người sản xuất và tiêu dùng. Sự vào cuộc quyết liệt của cơ quan quản lý trong việc minh bạch hóa biểu phí, kiểm soát cạnh tranh lành mạnh theo các kiến nghị của các chuyên gia kinh tế, kết hợp cùng tư duy làm chủ kênh phân phối từ chính nhà bán hàng, sẽ là bệ phóng vững chắc để thương mại điện tử Việt Nam phát triển bền vững trong tầm nhìn đến năm 2035 và 2045.
Từ khóa: thương mại , phí sàn thương mại, thương mại điện tử, bán hàng online, người bán hàng, chi phí
Thể loại: Kinh tế
Tác giả: thuỳ linh/vov giao thông
Nguồn tin: VOVVN