Đây là đánh giá của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc sơ kết công tác 6 tháng đầu năm và phương hướng, nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 của Ban Chỉ đạo sáng 7/7.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo quốc gia đã có nhiều văn bản chỉ đạo tăng cường công tác đấu tranh, ngăn chặn các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, trong đó có Công điện số 38/CĐ-TTg về tập trung chỉ đạo quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Bộ Công an đã chỉ đạo Công an các địa phương đấu tranh, xử lý nhiều vụ án liên quan đến xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng nhái, hàng giả. Các Bộ Khoa học và Công nghệ, Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cùng các bộ, ngành, địa phương đã quyết liệt xử lý các hành vi vi phạm. Điều này khẳng định quyết tâm chính trị của Đảng, Chính phủ trong đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

“Phía Hoa Kỳ cũng đánh giá cao sự tích cực, chủ động của chúng ta trong đấu tranh ngăn chặn xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Chúng ta làm tốt việc này thì trước khi ra kết luận, Hoa Kỳ sẽ đánh giá đúng cam kết, sự quyết liệt và chỉ đạo thường xuyên, liên tục của chúng ta trong công tác đấu tranh bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ”, Phó Thủ tướng nói.

Báo cáo của Ban Chỉ đạo quốc gia cho thấy, 6 tháng đầu năm, các đơn vị, địa phương đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 67.937 vụ việc vi phạm (tăng 36,66% so với cùng kỳ năm 2025). Trong đó, 5.220 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu (giảm 51,83% so với cùng kỳ); 56.994 vụ gian lận thương mại, gian lận về thuế (tăng 60,06%); 5.723 vụ hàng giả, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ (tăng 75,02%). Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước đạt 9.647,747 tỷ đồng (tăng 49,36% so với cùng kỳ). Các lực lượng chức năng đã khởi tố 1.676 vụ án, 2.789 đối tượng.

Tuyến biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc, Việt Nam - Lào, Việt Nam - Campuchia tiếp tục nổi lên hoạt động buôn lậu, mua bán, vận chuyển trái phép ma túy, pháo nổ, thuốc lá ngoại, rượu ngoại, đường cát, mỹ phẩm, ngoại tệ, vàng, bạc, hàng gia dụng, sản phẩm gia súc, gia cầm đông lạnh… Tại các địa bàn trọng điểm như Lạng Sơn, Quảng Ninh, Lào Cai, Tây Ninh, An Giang…, các đối tượng tiếp tục lợi dụng: đường mòn, lối mở, hoạt động cư dân biên giới, chính sách phân luồng hải quan, phương tiện vận tải trá hình để buôn lậu, vận chuyển hàng hóa trái phép vào nội địa.

Phương thức nổi lên là chia nhỏ hàng hóa, tập kết tại các kho giáp biên rồi vận chuyển sâu vào nội địa theo nhiều chặng nhằm cắt đứt quá trình theo dõi của lực lượng chức năng; lợi dụng hoạt động quá cảnh hàng hóa để vận chuyển hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ từ nước ngoài vào Việt Nam để đi nước thứ ba với nhiều chủng loại mặt hàng. Một số đường dây sử dụng xe vận tải hợp đồng, xe khách liên tỉnh, xe trung chuyển logistics để vận chuyển hàng lậu với tốc độ cao, sẵn sàng chống đối khi bị phát hiện. Đối tượng thường xuyên thay đổi phương thức liên lạc, sử dụng nhóm kín trên Telegram, Zalo, WeChat để điều hành hoạt động vận chuyển; thuê người cảnh giới dọc tuyến quốc lộ, bố trí người theo dõi hoạt động của lực lượng chức năng.

Tuyến biển, cảng biển nổi lên hoạt động buôn lậu, mua bán, vận chuyển trái phép ma túy, pháo nổ, vật liệu nổ, thuốc lá ngoại, đường cát, rượu, xăng, dầu, than, hàng hóa đã qua sử dụng có nguồn gốc nước ngoài, thực phẩm đông lạnh… trên các vùng biển, cảng biển của Quảng Ninh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Thành phố Hồ Chí Minh, Cà Mau, An Giang. Các đối tượng lợi dụng hoạt động tạm nhập tái xuất; hàng quá cảnh, chính sách phân luồng hải quan để thực hiện hành vi buôn lậu và gian lận thương mại.

Thủ đoạn phổ biến là khai sai tên hàng, mã hàng, xuất xứ; khai báo trị giá thấp nhằm trốn thuế; trộn lẫn hàng giả, hàng cấm trong container hàng hóa hợp pháp; lợi dụng tỷ lệ phân luồng kiểm tra thấp để đưa hàng lậu qua cảng biển. Một số đối tượng còn lợi dụng tàu cá, tàu vận tải nhỏ để trung chuyển xăng dầu, vàng, thuốc lá, khoáng sản trái phép trên biển trước khi đưa vào nội địa tiêu thụ.

Hoạt động buôn lậu vàng, ngoại tệ, hàng hiệu giả mạo, linh kiện điện tử, ma túy và hàng cấm tiếp tục diễn biến phức tạp trên tuyến hàng không. Các đối tượng lợi dụng hành lý ký gửi, hành lý xách tay, chuyển phát nhanh quốc tế, hàng quà biếu, quà tặng để buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Các đối tượng sử dụng nhiều thủ đoạn mới như gia cố hai đáy vali, cất giấu trong thiết bị điện tử, nung chảy vàng rồi đúc thành linh kiện điện tử, cơ khí, chia nhỏ hàng hóa thành nhiều kiện hàng nhỏ nhằm tránh bị phát hiện. Tại Cảng hàng không quốc tế Nội Bài và Tân Sơn Nhất đã phát hiện nhiều vụ vận chuyển trái phép vàng, ngoại tệ và hàng hóa có giá trị lớn qua đường hàng không quốc tế.

Cũng theo báo cáo của Ban Chỉ đạo quốc gia, trong nội địa, tình hình tội phạm, vi phạm pháp luật về sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, vi phạm về nhãn hàng hóa; kinh doanh hàng hóa hết hạn sử dụng, không rõ nguồn gốc; kinh doanh hàng nhập lậu, hàng hóa không hóa đơn, chứng từ, sản phẩm gia súc nhiễm dịch bệnh; lợi dụng thương mại điện tử, mua sắm trên các trang mạng xã hội, chuyển phát nhanh, bưu điện… để buôn bán, vận chuyển hàng không rõ nguồn gốc, hàng giả, kém chất lượng, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ diễn ra tại nhiều tỉnh, thành phố.

Không gian mạng và thương mại điện tử là lĩnh vực diễn biến phức tạp nhất hiện nay. Các đối tượng lợi dụng Facebook, TikTok, Shopee, Telegram, livestream bán hàng để tiêu thụ hàng nhập lậu, hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ với quy mô rất lớn. Nhiều đối tượng không mở cửa hàng cố định mà thuê căn hộ chung cư, nhà dân làm kho chứa hàng; giao dịch hoàn toàn trên không gian mạng; sử dụng tài khoản ngân hàng không chính chủ; thuê shipper công nghệ làm trung gian vận chuyển. Đặc biệt, đã xuất hiện tình trạng sử dụng AI, Deepfake để cắt ghép hình ảnh bác sĩ, chuyên gia, người nổi tiếng nhằm quảng cáo sai sự thật đối với thực phẩm chức năng, mỹ phẩm và thuốc chữa bệnh.