Những nước cờ Iran có thể sử dụng để phá thế phong tỏa của Mỹ

Cập nhật: 10 phút trước

VOV.VN - Mỹ đã mở rộng phạm vi phong tỏa hải quân đối với Iran, đưa cả hoạt động chuyển tải hàng hóa giữa các tàu trên biển (STS) vào diện bị giám sát.

Mỹcảnh báo các tàu tham gia vận chuyển hàng hóa có nguồn gốc từ Iran có thể bị can thiệp, ngay cả khi chưa từng đi vào vùng biển hoặc cảng của nước này.

Động thái trên nhằm ngăn chặn một tuyến vận chuyển được cho là đang được sử dụng để né tránh lệnh phong tỏa, qua đó duy trì hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Iran. Theo Al Jazeera, Washington muốn gia tăng sức ép kinh tế đối với Tehran, buộc nước này quay trở lại bàn đàm phán mà không cần mở rộng chiến dịch quân sự.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo Iran có thể đáp trả bằng cách nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực hoặc tìm cách phá vỡ vòng phong tỏa. Những động thái này có nguy cơ khiến căng thẳng leo thang và lan rộng ra nhiều khu vực tại Trung Đông.

Mỹ mở rộng phạm vi phong tỏa như thế nào?

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cảnh báo rằng các tàu tiếp nhận hàng hóa thông qua hoạt động chuyển tải giữa các tàu trên biển có thể bị coi là hành vi né tránh lệnh phong tỏa nếu số hàng hóa đó có nguồn gốc từ các cảng hoặc khu vực ven biển Iran.

Quy định này cũng áp dụng đối với những tàu chưa từng trực tiếp cập cảng hoặc đi vào vùng biển Iran. Theo đó, bất kỳ tàu nào tiếp nhận hàng hóa từ một tàu thuộc diện bị phong tỏa, trong trường hợp số hàng hóa được bốc xếp tại cảng hoặc dọc bờ biển Iran, đều có thể bị xem là tham gia hoạt động né tránh lệnh phong tỏa.

CENTCOM cho biết các tàu không tuân thủ có thể bị chặn lại, kiểm tra, buộc chuyển hướng, bắt giữ hoặc yêu cầu quay trở lại cảng Iran nơi hàng hóa được bốc xếp. Lực lượng quân sự cũng có thể được sử dụng nếu các tàu không chấp hành mệnh lệnh.

Mỹ lần đầu tuyên bố áp đặt lệnh phong tỏa vào ngày 13/4/2026, trước khi tạm thời dỡ bỏ biện pháp này vào tháng 6. Sau khi các cuộc đàm phán đổ vỡ, Washington tái áp đặt các hạn chế vào ngày 14/7.

Ông Rob Geist Pinfold, giảng viên tại Đại học King's College London, nhận định Washington đang ưu tiên gây sức ép kinh tế thay vì tiếp tục một chiến dịch quân sự trực tiếp nhằm vào Iran.

"Phía Mỹ đã quyết định rằng phong tỏa - thay vì quay lại sử dụng vũ lực hoặc triển khai chiến dịch quân sự - chính là phương thức hiệu quả để đánh bại Iran và buộc nước này phải ngồi vào bàn đàm phán", ông nói.

Dầu mỏ đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế Iran, chiếm khoảng 30% quy mô nền kinh tế nước này. Vì vậy, việc hạn chế xuất khẩu dầu được xem là một trong những biện pháp có thể gây sức ép đáng kể lên nguồn thu của Tehran.

Iran phát tín hiệu đáp trả

Giới lãnh đạo Iran chưa đưa ra phản ứng chính thức về thông báo mới nhất của CENTCOM. Tuy nhiên, truyền thông nhà nước Iran và một số nhân vật thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã đưa ra những cảnh báo về khả năng đáp trả.

Trong một bài bình luận, hãng thông tấn Fars đề cập khả năng Iran sử dụng một nhóm tàu chở dầu để thách thức lệnh phong tỏa.

"Để phá vỡ lệnh phong tỏa hải quân, Iran có thể điều động một nhóm tàu chở dầu vượt qua vòng phong tỏa", bài viết nêu.

Fars cũng cảnh báo bất kỳ hành động can thiệp quân sự nào từ phía Mỹ đều có thể khiến Iran nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực, đặc biệt là các cơ sở dầu mỏ của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Trong khi đó, người phát ngôn IRGC, Chuẩn tướng Hossein Mohebi, bác bỏ khả năng Washington có thể đạt được mục tiêu gây sức ép kinh tế thông qua biện pháp phong tỏa. "Mỹ sẽ không bao giờ đạt được kiểu phong tỏa kinh tế mà họ mong muốn, dù dưới bất kỳ hình thức nào", ông tuyên bố.

Ông Mohebi đồng thời cảnh báo Iran sẽ có phản ứng nếu các tàu của nước này bị tấn công: "Tất nhiên, trong một cuộc chiến, họ có thể tấn công một trong các tàu của chúng ta. Nhưng chúng ta sẽ đáp trả mạnh mẽ hơn".

Iran có thể phá vỡ lệnh phong tỏa?

Trước khi xung đột bùng phát vào tháng 2/2026, Iran xuất khẩu khoảng 1,5-2 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, chủ yếu sang Trung Quốc.

Bất chấp các biện pháp hạn chế, Iran vẫn duy trì một số hoạt động vận chuyển hàng hóa nhằm né tránh lệnh phong tỏa, dù với quy mô hạn chế. Các hoạt động này bao gồm vận chuyển khí dầu mỏ hóa lỏng qua Vịnh Oman, cung cấp nhiên liệu máy bay cho Myanmar và một vụ chuyển tải dầu thô giữa các tàu trên biển hồi tháng 11.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định Iran khó có thể phá vỡ lệnh phong tỏa của Mỹ bằng một cuộc đối đầu quân sự trực tiếp, do tương quan lực lượng hải quân giữa hai bên có sự chênh lệch đáng kể.

Ông Andreas Krieg, chuyên gia an ninh tại Đại học King's College London, cho rằng Iran có thể tiếp tục tìm cách né tránh một số biện pháp hạn chế, nhưng sẽ gặp nhiều khó khăn trước sự hiện diện của hải quân Mỹ.

"Iran có thể né tránh một phần lệnh phong tỏa, nhưng không thể phá vỡ nó bằng biện pháp quân sự một cách bền vững. Mỹ sở hữu ưu thế vượt trội về hải quân", ông nhận định.

Theo các nhà phân tích, thay vì tìm cách trực tiếp đánh bại lực lượng hải quân Mỹ, Tehran có thể hướng tới mục tiêu khiến Washington và các đối tác trong khu vực phải cân nhắc lại chi phí chính trị, kinh tế và an ninh khi duy trì lệnh phong tỏa.

Vì sao nguy cơ leo thang được đặt ra?

Sức ép kinh tế gia tăng có thể khiến Iran cân nhắc những biện pháp đáp trả mạnh hơn, đặc biệt nếu Tehran nhận thấy những tổn thất do lệnh phong tỏa gây ra ngày càng khó kiểm soát.

Theo ông Krieg, Washington và Tehran đang có những đánh giá khác nhau về tác động của biện pháp này.

"Mâu thuẫn cốt lõi nằm ở chỗ Washington tin rằng lệnh phong tỏa đang phát huy hiệu quả, trong khi Tehran đang tiến gần đến thời điểm mà tình trạng hiện tại trở nên không thể chịu đựng nổi về mặt kinh tế", ông nói.

ÔngKrieg nhận định thêm: "Lệnh phong tỏa càng thành công, Iran càng có động lực để leo thang căng thẳng thay vì tiếp tục gánh chịu các tổn thất".

Nguy cơ đối đầu cũng có thể vượt ra ngoài phạm vi hoạt động quân sự trên biển, tác động đến những tuyến vận tải hàng hải quan trọng tại Trung Đông.

Một trong những kịch bản được quan tâm là khả năng Iran tìm cách gây gián đoạn hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ và 20% lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Tehran cũng từng cảnh báo lực lượng Houthi tại Yemen, một bên có quan hệ đồng minh với Iran, có thể gây gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển Bab el-Mandeb.

Theo ông Krieg, hai tuyến hàng hải chiến lược này có thể trở thành những mặt trận liên kết trong một cuộc đối đầu kinh tế rộng lớn hơn.

"Hormuz và Bab el-Mandeb sẽ trở thành các mặt trận có mối liên hệ với nhau trong nỗ lực tái thiết lập sự cân bằng về những tổn thất kinh tế", ông nhận định.

Những kịch bản nào có thể xảy ra tiếp theo?

Trước mắt, một trong những vấn đề đáng chú ý là liệu các tàu chở dầu và tàu vận tải liên quan đến Iran có tìm cách thách thức phạm vi phong tỏa mới được Mỹ mở rộng hay không, cũng như cách Washington phản ứng trước những động thái này.

Nếu lực lượng Mỹ chặn hoặc bắt giữ các tàu nói trên, Tehran có thể đáp trả bằng cách nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực hoặc triển khai những biện pháp khác nhằm gia tăng sức ép kinh tế đối với Washington và các đối tác.

Những diễn biến như vậy có thể khiến một chiến dịch ban đầu được triển khai nhằm gây sức ép kinh tế chuyển thành một cuộc đối đầu quân sự rộng lớn hơn.

Ông Krieg cảnh báo, bất kỳ động thái nào nhằm thăm dò quyết tâm thực thi lệnh phong tỏa của Washington cũng có thể dẫn đến những hệ quả vượt ra ngoài phạm vi tranh chấp hiện tại.

"Mối nguy hiểm nằm ở chỗ, một chiến dịch được thực hiện nhằm thử thách quyết tâm của Mỹ có thể trở thành ngòi nổ cho một cuộc chiến toàn diện khác trong khu vực", ông cảnh báo.

Từ khóa: Iran, Mỹ, Iran, lệnh phong tỏa, Mỹ phong tỏa Iran, hải quân, tàu chở dầu, eo biển Hormuz, xung đột Mỹ Iran, chiến sự Mỹ Iran,Iran đáp trả Mỹ,cơ sở hạ tầng năng lượng

Thể loại: Tin tức sự kiện

Tác giả: hồng anh/vov.vn (tổng hợp)

Nguồn tin: VOVVN

Bình luận






Đăng nhập trước khi gửi bình luận Đăng nhập