Chuyên đề do GS.TS Hồ Sĩ Quý - nguyên Viện trưởng Viện Thông tin khoa học xã hội (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), nguyên Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương trình bày.

Chủ đề của buổi thông tin góp phần làm rõ những nội dung về vấn đề bẫy thu nhập trung bìnhđược nêu lên trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, góp phần quán triệt, triển khai Nghị quyết Đại hội XIV về các nội dung chuyên sâu, chuyên biệt trong nội hàm vấn đề “bẫy thu nhập trung bình” tới các lãnh đạo, giảng viên, học viên và các nhà khoa học trong và ngoài Học viện.

GS.TS Hồ Sĩ Quý cung cấp thông tin, Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã chỉ ra, nguy cơ bao trùm của đất nước vẫn là nguy cơ tụt hậu, nhất là về công nghệ và rơi vào bẫy thu nhập trung bình. Bên cạnh kịch bản tích cực, nền kinh tế trong những năm tới vẫn không ít khó khăn, nguy cơ bẫy thu nhập trung bình vẫn là thách thức lớn, già hoá dân số tăng nhanh, đặc biệt biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh gay gắt, phức tạp… sẽ tác động mạnh đến sự phát triển kinh tế - xã hội.

Cuộc cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị cùng với những quyết sách chiến lược: Đổi mới, xây dựng và thi hành pháp luật; đột phá về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; phát triển kinh tế tư nhân; hội nhập quốc tế; đột phá về phát triển giáo dục, đào tạo; về chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân... đang mở ra cơ hội lịch sử, bước ngoặt cho sự phát triển mạnh mẽ của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Việt Nam xác lập mô hình tăng trưởng mới,... lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính;Tạo ra sức sản xuất và phương thức sản xuất mới chất lượng cao, trọng tâm là kinh tế dữ liệu, kinh tế số; đẩy mạnh chuyển đổi số....

Tại một số sự kiện, hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có những phát biểu chỉ đạo quan trọng về định hướng giúp Việt Nam thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình. Cụ thể:

Phát biểu tại phiên khai mạc kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV, ngày 21/10/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định: Phát triển kinh tế tư nhân phải được coi là “đòn bẩy cho một Việt Nam thịnh vượng” và chỉ ra trong 3 điểm nghẽn lớn cản trở sự phát triển, thì “thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn”, “gây lãng phí, làm lỡ thời cơ phát triển của đất nước”. “Nếu không thật sự sáng suốt, bản lĩnh vì sự nghiệp chung, thể chế không phù hợp có thể gây ra những khúc quanh đối với sự phát triển của đất nước”.

Tại hội nghị toàn quốc về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia tổ chức 13/1/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nêu rõ, trong ứng dụng khoa học công nghệ thì “đột phá, đổi mới sáng tạo là yếu tố kỳ diệu, mang tính cách mạng, vượt qua rào cản, giới hạn để làm nên kỳ tích, vượt trội. Khoa học công nghệ - đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là “chìa khóa vàng”, “yếu tố sống còn” để “vượt qua bẫy thu nhập trung bình và hiện thực hóa khát vọng hùng cường của dân tộc”. “Chúng ta phải biết cáchđứng trên vai những người khổng lồ”.

Phát biểu tại buổi làm việc với Tiểu ban kinh tế-xã hội Đại hội XIV của Đảng, ngày17/3/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: “Nếu phát triển như giai đoạn vừa qua thì Việt Nam chỉ luôn luôn đi sau so với khu vực và thế giới, bẫy thu nhập trung bình luôn luôn rình rập, do đó phải hết sức tránh bẫy này; không có con đường nào khác ngoài con đường phát triển; chúng ta không thể đủng đỉnh được, không đi nhanh hơn sẽ bị tụt hậu”.

GS.TS Hồ Sĩ Quý cho rằng, chiến lược phát triển thoát bẫy thu nhập trung bình của Việt Nam được cộng đồng quốc tế đánh giá là vừa ấn tượng vừa thực tế. Tinh thần đột phá, ý chí phát triển mạnh mẽ đã được thể hiện rõ trong các Văn kiện của Đại hội XIV Đảng. Việc đạt được mục tiêu đầy tham vọng (2030-2045) là hoàn toàn khả thi vì các nhân tố và nguồn lực kinh tế, chính trị, quốc tế… của Việt Nam đã được coi là đủ để đối mặt và xử lý những biến động phức tạp của địa chính trị và địa kinh tế. Thử thách lớn nhất đối với Việt Nam vẫn là duy trì đà tăng trưởng liên tục và bền vững, tránh tình trạng “kiệt sức tăng trưởng giữa chừng”. Điều này phần lớn phụ thuộc vào tầm nhìn và năng lực thực tế khai thác, phát triển các yếu tố và nguồn lực văn hóa, xã hội, con người.