Ông Trần Văn Muôn (thôn 1, xã Sơn Hòa) đã gắn bó với nghề trồng mía gần 20 năm. Gia đình ông hiện có 5 ha mía liên kết bao tiêu với Công ty TNHH Công nghiệp Việt Nam KCP (Công ty KCP, xã Sơn Hoà, tỉnh Đắk Lắk). Hằng năm, việc thu hoạch thường hoàn tất trước ngày 30/4, nhưng năm nay đến đầu tháng 5, doanh nghiệp mới thu mua được khoảng 50% diện tích. Hơn 2,5 ha còn lại vẫn chưa có kế hoạch thu mua cụ thể.

Theo ông Muôn, việc chậm thu mua khiến người trồng mía chịu nhiều thiệt hại: “Lo lắng nhất của gia đình hiện nay là nếu không thu hoạch kịp thời thì nguy cơ xảy ra hỏa hoạn rất cao; hơn nữa, đã xuất hiện mưa giông, nếu mưa xuống, mía sẽ mọc mầm, lượng đường trong mía bị phát ra để nuôi lá, ảnh hưởng đến trữ đường, gây thiệt hại cho bà con. Chúng tôi mong công ty sớm có phương án thu mua càng sớm càng tốt”.

Cũng trồng mía và có hợp đồng tiêu thụ từ Công ty KCP, vụ này gia đình ông Hà Huy Dương (thôn Nguyên Trang, xã Sơn Hòa) còn diện tích lớn chưa thể thu hoạch, khiến ông không khỏi lo lắng.

Ông Dương cho biết: “Mọi năm đến 30/4 là toàn bộ diện tích thu xong hết rồi, nhưng vụ năm nay còn tới 70% với 2,5 héc-ta chưa chặt, mới thu được 1,5 héc-ta. Hiện giờ trong rẫy khoảng 5 sào mía đang khô héo quắt lại, hao mất khoảng 20 tấn chứ không ít đâu, hao vậy dân chịu hết đấy. Giờ chỉ mong nhà máy thu mua càng nhanh càng tốt để bà con bớt thiệt hại, chứ giờ không biết tính thế nào”.

Xã Sơn Hòa là địa phương có diện tích mía lớn nhất ở phía Đông tỉnh Đắk Lắk, với khoảng 8.000 héc-ta. Ông Sô Minh Chiến, Chủ tịch UBND xã cho biết, đến nay toàn xã mới thu hoạch được khoảng 4.000 héc-ta, tương đương 50% diện tích. UBND xã sẽ làm việc với các doanh nghiệp mía đường để tìm phương án hỗ trợ người dân, đồng thời bảo đảm quyền lợi của các bên.

Niên vụ 2025-2026, khu vực phía Đông tỉnh Đắk Lắk có gần 17.800 ha mía, chủ yếu liên kết với các doanh nghiệp như Công ty KCP, Công ty Mía đường Tuy Hòa và Công ty TNHH Mía đường Vạn Phát. Năng suất dự kiến tăng 7-8%, đạt 82-85 tấn/ha, sản lượng khoảng 1,5 triệu tấn mía tươi. Việc các nhà máy mía đường chậm thu mua mía nguyên liệu đang đẩy hàng nghìn hộ dân ở vùng trồng mía phía Đông tỉnh Đắk Lắk vào thế đứng ngồi không yên.