Xoa dịu bất an của các đồng minh Vùng Vịnh

Ông Rubio tới Abu Dhabi vào cuối ngày 23/6, sau 2 ngày làm việc tại Thụy Sĩ với phái đoàn Iran.

Trong chuyến công tác tại UAE, Kuwait và Bahrain lần này Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio sẽ có các cuộc họp với lãnh đạo 3 quốc gia, nhằm trấn an về thỏa thuận mà Mỹ đã nhất trí với Iran trước đó tại cuộc họp cấp cao ở Thụy Sĩ. Trong 4 tháng vừa qua, cả UAE, Kuwait và Bahrain đều hứng chịu các vụ tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran để trả đũa các cuộc không kích của Mỹ và Israel.

Lãnh đạo 3 quốc gia này đều lo ngại việc Mỹ vàIran đạt được thỏa thuận giàn xếp các bất đồng và chấm dứt xung đột, có thể gây ra những nguy cơ với các nước láng giềng.

Trong bình luận ngắn gọn với báo chí khi vừa có mặt tại Abu Dhabi, Ngoại trưởng Rubio cho biết ông sẽ giải thích những lợi ích của thỏa thuận với các quốc gia vùng Vịnh còn hoài nghi. Ông nói rằng quỹ đầu tư 300 tỷ USD được đề xuất cho Iran sẽ không trở thành hiện thực trừ khi giới lãnh đạo ở Tehranđưa ra quyết định rằng họ muốn trở thành một quốc gia thay vì một thế lực sẵn sàng hậu thuẫn các lực lượng gây bất ổn cho khu vực.

Đáp lại những lời chỉ trích rằng thỏa thuận Mỹ - Iran không bao gồm chương trình tên lửa của nước Cộng hòa Hồi giáo, sự hỗ trợ của Tehran với các lực lượng ủy nhiệm và việc trì hoãn giải quyết vấn đề hạt nhân, ông Rubio lập luận rằng bản ghi nhớ được ký kết tuần trước kêu gọi “chấm dứt hoàn toàn các hành động thù địch và xung đột trong khu vực”. Đây là điều mà ông cho rằng sẽ buộc Iran phải ngừng tài trợ cho các lực lượng ủy nhiệm như Hamas ở Gaza, Hezbollah ở Lebanon và Houthi ở Yemen.

“Bạn không thể chấm dứt các hành động thù địch và xung đột trong khu vực chừng nào các lực lượng ủy nhiệm của Iran vẫn phóng tên lửa và máy bay không người lái từ Iraq, và tham gia vào các hành độngnhư Hamas và Hezbollah đã làm”, ông Rubio nói. “Vì vậy, tôi nghĩ rằng vấn đề này đã được đề cập trong biên bản ghi nhớ, và nó sẽ được giải quyết vào thời điểm thích hợp trong các cuộc đàm phán này”.

Nguy cơ giao thông qua eo biển Hormuz bị thu phí

UAE được cho là đã đi đầu trong việc kêu gọi Mỹ hành động cứng rắn với Iran, nhằm đảm bảo việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz. Đã có những thông tin trái chiều về ý nghĩa của biên bản ghi nhớ Mỹ - Iran được ký kết tuần trước đối với eo biển này, nơi mà phần còn lại của thế giới mong muốn tuyến đường thủy chiến lược này được thông suốt và miễn phí cho tất cả các hoạt động hàng hải.

Mỹ khẳng định giữ quan điểm kiên quyết về điểm này; trong khi Iran vẫn đang lên kế hoạch thu phí dịch vụ cho hoạt động hàng hải qua khu vực mà nhiều người tin rằng sẽ tương đương với phí cầu đường. Ông Rubio cho biết trong bất kỳ trường hợp nào, Mỹ cũng sẽ không chấp nhận điều đó.

“Đây là một tuyến đường thủy quốc tế”, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói.

“Không quốc gia nào được phép thu phí cầu đường hoặc lệ phí trên một tuyến đường thủy quốc tế. Đó là luật quốc tế hiện hành. Đó là quy định. Tôi không nghĩ chúng ta cần phải thuyết phục ai ở đây về vấn đề đó. Tôi nghĩ tất cả các quốc gia trong khu vực này sẽ đồng ý với chúng ta”, ông Rubio khẳng định.

Trước đó, Ngoại trưởng Marco Rubio đã tham gia phái đoàn đàm phán Mỹ do Phó Tổng thống J.D Vance dẫn đầu để bàn thảo với Iran lộ trình triển khai biên bản ghi nhớ giữa hai nước, cùng các vấn đề liên quan.

Thỏa thuận đạt được tại Thụy Sĩ được Phó Tổng thống J.D Vance cho là quan trọng để chấm dứt mọi hành động thù địch trong khu vực, mở lại eo biển Hormuz và giảm nhẹ các lệnh trừng phạt với Iran. Mỹ và Iran cũng nhất trí hoàn tất các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran trong vòng 60 ngày.