>>Xuyên rừng sâu đi tìm hài cốt liệt sĩ ở Campuchia

Để đưa được 62 hài cốt liệt sĩ về nước trong đợt này, bên cạnh sự nỗ lực quên mình của các cán bộ, chiến sĩ, còn có một điểm tựa vững chắc từ tình nghĩa quốc tế cao cả và lòng dân nước bạn nâng niu, dẫn lối.

Hạnh phúc vỡ òa!

Sau những ngày dài đào bới, khoảnh khắc lưỡi xẻng chạm vào một vật thể lạ khiến cả trận địa như ngưng đọng. Giữa rừng sâu xã Xa Nua, huyện Xa Nua, tỉnh Kratie, Vương quốc Campuchia, hình hài của các anh dần hiện ra sau hàng thập kỷ nằm lại nơi đất khách.

Chiến sĩ trẻ Nguyễn Thanh Việt, lần đầu tiên tham gia nhiệm vụ quy tập, không giấu nổi sự nghẹn ngào:“Khi thấy được phần xương, anh em từ từ, từng bước một mở rộng diện tích để tìm ra được hình hài nguyên vẹn. Sau đó, chúng tôi cẩn trọng đón từng bộ phận đặt lên khay, quấn lại chu đáo để đưa về. Cảm xúc lúc đó vô cùng xúc động và tự hào khi bản thân đã đóng góp một phần sức lực để đưa các bác trở về với quê hương đất nước”.

Hơn 82 ngày đêm ròng rã bám trụ giữa đại ngàn, 42 cán bộ, chiến sĩ Đội K72 đã rà quét, tìm kiếm trên diện tích hơn 300.000m², đào hơn 8.000 hố thử và 3.000m đường hào, di chuyển hơn 26.000m³ đất đá để tìm thấy, quy tập được 62 hài cốt liệt sĩ.

Mỗi hài cốt được quy tập là một câu chuyện lay động tâm can. Có những phần xương cốt sau nửa thế kỷ vẫn vẹn nguyên, nhưng cũng có những nơi hình hài các anh đã hòa vào cỏ cây, chỉ còn lại lớp đất đen sẫm màu tâm linh. Nhắc lại những khoảnh khắc ấy, khóe mắt những cán bộ, chiến sĩ Đội K72 lại đỏ hoe.

Nằm sâu trong lòng đất, bên cạnh hài cốt của các anh là những kỷ vật chiến trường chan chứa ký ức: chiếc thắt lưng sờn cũ, đôi dép cao su mòn gót, hay chiếc bi đông đựng nước đã móp méo, hư hại theo năm tháng... Tất cả được cẩn trọng cất bốc, nâng niu bọc trong tấm vải đỏ thắm, chuẩn bị đưa các anh trở về với quê hương.

"Ngọn đuốc" lòng dân và biểu tượng của tình hữu nghị

Hành trình thiêng liêng của Đội K72 sẽ không thể thành công nếu thiếu đi những "ngọn đuốc" dẫn đường từ nhân dân Campuchia. Đó là những cụ già bản địa không ngại đường sá xa xôi, băng rừng lội suối dẫn đội vào vùng căn cứ cũ. Là những người dân Khmer tự nguyện mang cuốc xẻng đến phụ giúp đào tìm, nhường cơm xẻ áo.

Trung tá Nguyễn Văn Long, Phó đội trưởng Đội K72 xúc động chia sẻ:“Người dân nước bạn có cái gì là ủng hộ cái đó. Khi bộ đội vào ăn ở, sinh hoạt, bà con tạo điều kiện hết mức. Có những hộ sẵn sàng nhường cả nhà sàn của mình cho cán bộ, chiến sĩ ở để tiện sinh hoạt, còn gia đình thì chuyển sang ở dồn với con cháu. Không chỉ nhường nhà, bà con có rau, có cá, thậm chí cả gà, heo cũng mang đến hỗ trợ. Họ rất thấu hiểu và tự nguyện đồng hành cùng việc làm ý nghĩa của bộ đội Việt Nam”.

Không những vậy, các vị phum trưởng, chính quyền địa phương và các nhà chùa cũng tích cực tuyên truyền để người dân hiểu rõ công việc của Đội K72. Khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào có mộ liệt sĩ, bà con đều chủ động báo ngay cho lực lượng chức năng.

Hiểu được tấm chân tình ấy, Đội K72 đi đến đâu cũng chú trọng làm tốt công tác dân vận. Sau những giờ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, các anh lại tranh thủ sửa sang nhà cửa cho người già neo đơn; tổ chức khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí; tặng quà cho những hộ gia đình nghèo ở Campuchia. Chính sự chân thành, thắm đượm tình quân dân ấy đã viết tiếp bài ca bất tử về tình đoàn kết chiến đấu và hữu nghị bền vững giữa hai dân tộc.

Ấm áp ngày hồi hương

Ngày chia tay đất bạn Kratie và Kampong Thom, một lễ tiễn đưa trang trọng và đầy xúc động đã được chính quyền, lực lượng vũ trang cùng đông đảo nhân dân Campuchia tổ chức.

Dọc hai bên đường, người dân đứng trang nghiêm,ánh mắt tiễn biệt đầy kính trọng đối với những người lính tình nguyện Việt Nam đã ngã xuống vì sự hồi sinh của đất nước họ.

Khi đoàn xe rước hài cốt liệt sĩ qua cửa khẩu quốc tế Hoa Lư (xã Lộc Thạnh, TP. Đồng Nai- trước là huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước), trở về Việt Nam, dọc tuyến đường về với Nghĩa Trang liệt sĩ Bình Phước (xã Đồng Tâm, thành phố Đồng Nai- trước là huyện Đồng Phú, tỉnh Bình Phước) đông đảo người dân và các cựu chiến binh đã đứng trang nghiêm hai bên đường, tay cầm cờ Tổ quốc để đón các anh hùng liệt sĩ trở về quê hương.

Tại nghĩa trang liệt sĩ Bình Phước không khí trở nên linh thiêng hơn bao giờ hết. Trong biển người đến đón các anh, có những người đồng đội tóc đã bạc phơ, những người thân nhân héo hon vì chờ đợi.

Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Dương Đức Thùng (phường Đồng Xoài, TP. Đồng Nai- trước đây là phường Tiến Thành, Thành phố Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước), một người cựu binh từng vào sinh ra tử tại chiến trường Campuchia, nghẹn ngào:

“Hằng năm, chứng kiến các tỉnh tổ chức đội quy tập đưa hài cốt liệt sĩ về nước, tôi vô cùng xúc động và vui mừng. Các chiến sĩ tiếp tục đi vào những khu rừng sâu để tìm kiếm những đồng đội, đồng chí đã hy sinh vì nghĩa vụ quốc tế cao cả. Được đưa các anh về với quê hương, về với đất mẹ là niềm hạnh phúc lớn lao của những người còn sống”.

Hòa trong dòng người đón các anh trở về, bà Phạm Thị Giá, cựu chiến binh của phường Tân Bình, TP. Đồng Nai (trước là TP. Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước) xúc động:

“Các cô, các chú rất xúc động trước chiến dịch 500 ngày đêm tìm mộ liệt sĩ. Cũng có những người mẹ gần 100 tuổi còn chờ đợi các con về. Mong muốn của các cô, các chú cũng mong muốn đưa các anh về để được gặp các mẹ đang mong chờ"

Đối với các cựu chiến binh khác, điều họ trăn trở nhất là nhiều hài cốt chưa rõ danh tính để khắc lên bia mộ.Họ kỳ vọng, sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước và Quân đội sẽ giúp công tác này sớm hoàn thành, đáp ứng mong mỏi tìm lại người thân của các gia đình liệt sĩ.

Hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ của Đội K72 không chỉ là sự tri ân sâu sắc đối với quá khứ, xoa dịu vết thương lòng cho các gia đình liệt sĩ, mà còn là minh chứng sống động về tình đoàn kết hữu nghị đời đời bền chặt giữa hai dân tộc Việt Nam – Campuchia. Các anh đã trở về, trong lòng đất mẹ ấm áp và trong lòng nhân dân vĩnh cửu.