Tầm nhìn chiến lược trước các nguy cơ an ninh đan xen

Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV ban hành Nghị quyết 22-NQ/TW “Về Chiến lược An ninh quốc gia” ngày 28/7/2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, trước hết cho thấy tầm nhìn chiến lược và tư duy chủ động của Đảng trước những biến động nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo của môi trường an ninh quốc tế và trong nước. Nghị quyết được ban hành trong bối cảnh đất nước đang nỗ lực thực hiện các mục tiêu phát triển theo Nghị quyết Đại hội XIV, đồng thời phải xử trí ngày càng nhiều nguy cơ, thách thức xuất phát từ bên ngoài, bên trong, trên các lĩnh vực trọng điểm, địa bàn chiến lược và những không gian mới. Chính vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là bảo vệ thành quả đã có, mà phải chủ động tạo dựng một môi trường an ninh đủ vững chắc để mở đường cho phát triển.

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, xung đột, khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia, an ninh mạng, an ninh kinh tế, an ninh năng lượng, an ninh nguồn nước, an ninh dữ liệu và những thách thức phi truyền thống ngày càng đan xen, khái niệm an ninh không còn bó hẹp trong phạm vi bảo vệ chủ quyền, lãnh thổ. Nghị quyết vì thế có ý nghĩa mở rộng tư duy về an ninh, nhận diện sớm nguy cơ và chuyển mạnh từ ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa, quản trị rủi ro.

Đặc biệt, Nghị quyết tạo cơ sở chính trị quan trọng để kết hợp chặt chẽ an ninh với phát triển, bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định cho thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước; đồng thời gắn bảo vệ an ninh quốc gia với bảo vệ Tổ quốc, Đảng, Nhà nước, Nhân dân, chế độ, lợi ích quốc gia - dân tộc và cuộc sống bình yên, hạnh phúc của Nhân dân.

Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Văn Sáu, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam đánh giá, Nghị quyết 22-NQ/TW là bước phát triển mới về tư duy chiến lược an ninh quốc gia: nhìn xa hơn, rộng hơn, chủ động hơn và toàn diện hơn; lấy phòng ngừa từ sớm, từ xa làm trọng tâm, lấy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân làm nền tảng, qua đó tạo “lá chắn” vững chắc để đất nước phát triển nhanh, bền vững và tự chủ trong kỷ nguyên mới.

Mở rộng không gian an ninh gắn liền với động lực phát triển

Đánh giá về những điểm mới nổi bật của Nghị quyết số 22-NQ/TW, Thiếu tướng, PGS, TS Nguyễn Văn Sáu cho rằng Nghị quyết thể hiện bước phát triển quan trọng trong tư duy, nhận thức và phương thức bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Trước hết, Nghị quyết tạo chuyển biến sâu sắc trong tư duy về an ninh, từ cách tiếp cận chủ yếu “bảo vệ, ứng phó” sang an ninh chủ động, tổng thể, toàn diện, bao trùm và kiến tạo. Giữ vững an ninh không chỉ được nhìn nhận là nhiệm vụ bảo vệ mà còn là điều kiện, nguồn lực và động lực cho phát triển.

Thứ hai, Nghị quyết mở rộng không gian và lĩnh vực an ninh. Không chỉ bảo vệ Tổ quốc, Đảng, Nhà nước, Nhân dân, chế độ và chủ quyền quốc gia, mà còn bảo vệ an ninh kinh tế, năng lượng, môi trường, dữ liệu; chủ động bảo vệ các không gian mới như không gian mạng, vũ trụ, biển, đại dương và không gian tầm thấp.

Thứ ba, Nghị quyết nhấn mạnh, làm rõ hơn yêu cầu phòng ngừa từ sớm, từ xa, nhận diện và ngăn chặn các nguy cơ ngay từ khi còn tiềm ẩn; chủ động ứng phó với các mối đe dọa tổng hợp, phi truyền thống và những hình thái xâm phạm an ninh mới.

Thứ tư, Nghị quyết đề cao sức mạnh tổng hợp, xác định bảo vệ an ninh quốc gia là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng và quản lý thống nhất của Nhà nước.

“Tựu trung, điểm mới cốt lõi của Nghị quyết 22-NQ/TW là chuyển mạnh từ “bảo vệ an ninh”sang “kiến tạo an ninh cho phát triển”; từ ứng phó sang chủ động phòng ngừa; từ không gian an ninh truyền thống sang bảo vệ toàn diện mọi lĩnh vực, mọi không gian và mọi yếu tố tạo nên sức mạnh của quốc gia - dân tộc trong kỷ nguyên mới”, Thiếu tướng, PGS, TS Nguyễn Văn Sáu nhấn mạnh.

Từ tinh thần đó, có thể thấy giá trịcủa Nghị quyết 22-NQ/TW không chỉ nằm ở việc xác định các nguy cơ và nhiệm vụ bảo vệ an ninh, mà còn ở việc hình thành một tư duy quản trị an ninh gắn chặt với tiến trình phát triển đất nước. An ninh được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với kinh tế, văn hóa, xã hội, đối ngoại, quốc phòng và đời sống Nhân dân; phòng ngừa được đặt trước ứng phó; sức mạnh của Nhà nước được kết nối với sức mạnh của toàn dân, của cả hệ thống chính trị. Đây là nền tảng để xây dựng một thế trận an ninh chủ động, vững chắc, đủ sức bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc và tạo môi trường thuận lợi để Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, tự chủ trong kỷ nguyên mới.