Giữ nghề giữa dòng chảy hiện đại

Theo sử sách ghi lại, làng nghề lược sừngra đời vào khoảng những năm 1558 thời vua Lê Anh Tông bởi tổ nghề họ Trần. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, cho đến nay làng Thuỵ Ứng vẫn giữ gìn vẹn nguyên những giá trị truyền thống mà cha ông để lại.

Theo thời gian, Làng Thuỵ Ứng ngày càng phát triển, hiện đã có trên 4000 nhân khẩu, với số lượng người làm nghề rất đông, gần 90% hộ dân theo nghề. Không chỉ làm lược sừng truyền thống, người dân còn phát triển thêm các sản phẩm khác như trang sức, dụng cụ mát-xa, cúc áo,... để đa dạng hóa mẫu mã, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.

Tại làng nghề sừng Thuỵ Ứng, ai cũng góp sức vào trong từng công đoạn. Đi qua biết bao nhiêu thế hệ, chiếc lược sừng đã trở thành một kỉ niệm gắn bó với bất kì người dân nào trong làng.

Tại Hội chợ Mùa Xuân,gặpvà trò chuyện với chị Vũ Thị Mười, đến từ làng nghề sừngThuỵ Ứng, cho biết, từ khi 10 tuổi, chịđã bén duyên với nghề. Làm lược là một phần quan trọng trong cuộc sống của chị.

"Còn gì hạnh phúc hơn khi đây vừa là sự đam mê, vừa là nguồn thu nhập đem đến đời sống đủ đầy, no ấm”, chị Mười chia sẻ.

Cùng chung niềm tự hào, chị Nguyễn Thị Tuyết cũng gắn bó với nghề suốt 40 năm chia sẻ,mỗi chiếc lược được làm ra đều bằng cả tấm lòng của người thợ, là niềm tự hào của người làng Thuỵ Ứng. Chị cho biết, dù ngày nay, làng nghề đã có những bước phát triển trong công đoạn chế tác, tuy vậy, chị vẫn bày tỏ sự yêu thích với việc tạo nên sản phẩm theocách thủ công.

“Các loại máy móc hiện đại, tiên tiến giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm lên đáng kể, tuy vậy riêng tôi vẫn có cái thú riêng khi tạo ra sản phẩm thủ công. Làm thủ công khiến cho mỗi chiếc lược trở nên độc đáo hơn, không cái nào là giống nhau cả”, chị Tuyết nói.

Trước đây, các công đoạn được làm hoàn toàn thủ công, nên để tạo ra một chiếc lược đòi hỏi rất nhiều thời gian và sự tỉ mỉ. Hiện nay, cuộc sống phát triển, người dân làng Thuỵ Ứng đã lắp thêm những thiết bị mới để tối ưu quá trình hoàn thiện. Dù vậy, chiếc lược vẫn giữ được nét truyền thống khi nhiều công đoạn vẫn cần làm hoàn toàn thủ công. Không máy móc nào có thể thay thế hoàn toàn cho sự khéo léo và mắt thẩm mỹ của người thợ.

Tuy nhiên, trong lòng dân làng Thụy Ứng vẫn canh cánh nỗi lo về việc truyền nghề. Bà Lê Thị Thuýbộc bạch: Thế hệ các chị không được học hành nhiều, sinh ra trên đất làng nghề nên có đam mê và duy trì tình yêu với nghề cho đến ngày hôm nay. Bây giờ cuộc sống hiện đại, con cháu được học hành và có nhiều cơ hội lựa chọn nghề hơn nên để con cháu giữ được nghề phải có sự truyền lửa mạnh mẽ.

"Bằng sự tâm huyết với nghề, nhiều người thợ vẫn luôn cố gắng truyền lửa nghề, đồng thời đổi mới trong công nghệ để sản phẩm tạo ra vừa nhanh, vừa có chất lượng', bà Thuýnói.

Sáng tạo để vươn xa

Vượt qua thách thức, áp lực, hiện nay Làng nghề sừng Thụy Ứng đã có những thay đổi nhất định để phát triển vững chắc hơn trong dòng chảy hiện đại.

Vẫn mang đậm giá trị truyền thống, thế nhưng các sản phẩm của làng nghề sừng Thuỵ Ứng không chỉ đáp ứng nhu cầu của thị trường trong nước mà còn chinh phục các thị trường lớn với yêu cầu khắt khe. Chiếc lược sừng quê hương đã vươn tầm thế giới, có mặt tại nhiều quốc gia.

Theo các nghệ nhân đến từ làng nghề sừng Thuỵ Ứng, một trong những bí quyết để sản phẩm được xuất khẩu là nhờ vào nguyên liệu hoàn toàn tự nhiên và thân thiện với môi trường, mỗi sản phẩm đều đạt chất lượng cao từ khâu chọn nguyên liệu đến các bước chế tác ra thành phẩm. Ngoài ra, người thợ phải có tay nghề giỏi để sáng tạo và làm ra những sản phẩm độc đáo.

Tuỳ từng quốc gia sẽ có tiêu chí và nhu cầu khác nhau. Đối với các quốc gia như Mỹ, Canada hay khu vực châu Phi, phong cách tối giản, thô sơ được được ưa chuộng. Ngược lại, thị trường Hàn Quốc, Trung Quốc và đặc biệt là Nhật Bản lại yêu thích các loại có mẫu mã bắt mắt với những hoa văn, hoạ tiết đòi hỏi sự kỳ công, trau chuốt của nghệ nhân.

“Tôi cảm thấy thật vinh dự khi là một người con của làng nghề sừng Thụy Ứng. Sự đam mê, nỗ lực sáng tạo và lòng yêu nghề truyền thống của ông cha truyền lại chúng tôi phải giữgìn và phát huy”, em Nguyễn Kỳ Duyên đến từ làng Nghề Thuỵ Ứng chia sẻ.

Là du khách tham quan các sản phẩm làng nghề truyền thống tại Hội chợ Mùa Xuân, anh Trần Anh Kiệt, đến từ phường Long Biên, Hà Nội cho biết,rất ấn tượng với các sản phẩm làng nghề tại hội chợ, đặc biệt là sừng Thuỵ Ứng.

"Tôi rất ấn tượng với những sản phẩm thủ công mỹ nghệ được làm bằng tay, cho thấy sự khéo léo, công phu và tinh hoa được gìn giữ nhiều đời”, anh Kiệt bày tỏ.

Những nỗ lực của người dân làng nghềđã được đền đáp. Làng nghề lược sừng Thuỵ Ứng được công nhận là điểm du lịch của Thành phố Hà Nội vào năm 2023. Từ năm 2024, các sản phẩm từ sừng của làng Thuỵ Ứng đã đạt chứng nhận OCOP 4 sao.

Giữa dòng chảy hối hả của thời đại công nghệ và những biến đổi không ngừng của thị trường, Thụy Ứng đã đứng vững, thậm chí còn vươn lên mạnh mẽ hơn. Họ không chỉ gìn giữ những giá trị truyền thống mà còn không ngừng đổi mới, sáng tạo để đưa sản phẩm sừng mỹ nghệ hội nhập với hơi thở hiện đại.