Quyết định miễn nhiệm Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov đã làm dấy lên nhiều tranh luận tại Ukraine, thậm chí dẫn đến các cuộc biểu tình phản đối hiếm hoi trong bối cảnh nước này vẫn đang trong tình trạng chiến sự.

Ở tuổi 35, ông Fedorov là thành viên cuối cùng còn tại vị trong tất cả các chính phủ được thành lập dưới thời Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ năm 2019. Quốc hội Ukraine dự kiến bỏ phiếu phê chuẩn Bộ trưởng Nội vụ Ihor Klymenko thay thế ông Fedorov, trong khi chưa có thông tin về vị trí công tác tiếp theo của cựu Bộ trưởng Quốc phòng.

Từ chuyên gia truyền thông đến "kiến trúc sư" chuyển đổi số

Ông Mykhailo Fedorov sinh ra tại thị trấn Vasylivka, thuộc tỉnh Zaporizhzhia ở miền Nam Ukraine - khu vực hiện do Nga kiểm soát. Ông lớn lên tại thành phố Zaporizhzhia, nơi thường xuyên hứng chịu các cuộc không kích và tấn công bằng máy bay không người lái trong thời gian xung đột.

Trước khi tham gia chính trường, ông là chuyên gia tiếp thị. Năm 2019, khi Tổng thốngZelensky còn là một nhân vật nổi tiếng trong lĩnh vực truyền hình, ông Fedorov đã được giao phụ trách chiến dịch truyền thông trên mạng xã hội cho cuộc bầu cử tổng thống. Chiến dịch này được cho là đã góp phần giúp ông Zelensky giành chiến thắng áp đảo.

Sau khi ông Zelensky nhậm chức, Fedorov được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Chuyển đổi số khi mới 28 tuổi - chức danh mới được thành lập nhằm thúc đẩy hiện đại hóa bộ máy hành chính.

Một trong những dấu ấn nổi bật của ông là việc phát triển ứng dụng Diia (có nghĩa là "Hành động" trong tiếng Ukraine), được giới thiệu như mô hình "chính phủ trong điện thoại thông minh". Ứng dụng này cho phép người dân thực hiện nhiều thủ tục hành chính trực tuyến, từ đăng ký phương tiện, giấy tờ cá nhân đến các thủ tục kết hôn và ly hôn.

Mykhailo Fedorov và dấu ấn công nghệ trong quân đội Ukraine

Sau khi xung đột Nga - Ukraine leo thang vào năm 2022, ông Fedorov là người công khai kêu gọi tỷ phú Elon Musk kích hoạt dịch vụ Internet vệ tinh Starlink tại Ukraine. Đề nghị này nhanh chóng được đáp ứng và hệ thống Starlink sau đó trở thành hạ tầng liên lạc quan trọng đối với quân đội Ukraine.

Đầu năm 2026, ông Fedorov cũng phối hợp với Starlink nhằm ngăn chặn việc sử dụng trái phép dịch vụ này từ phía Nga, theo thông tin do phía Ukraine công bố.

Ngay từ giai đoạn đầu của cuộc xung đột, ông Fedorov đã thúc đẩy sáng kiến xây dựng "đội quân máy bay không người lái", coi UAV là một trong những yếu tố có thể thay đổi cục diện chiến trường.

Bộ Chuyển đổi số dưới sự điều hành của ông cũng triển khai hệ thống ghi nhận và xác minh hình ảnh tác chiến do binh sĩ cung cấp. Theo cơ chế này, các đơn vị có thể nhận điểm thưởng để đổi lấy thiết bị quân sự, trong đó có UAV. Đồng thời, hệ thống cũng giúp Ukraine thu thập lượng lớn dữ liệu chiến trường phục vụ phân tích và hoạch định chiến lược.

Những cải cáchtại Bộ Quốc phòng Ukraine

Được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Quốc phòng vào tháng 1/2026, ông Fedorov cam kết cải tổ toàn diện bộ máy quốc phòng bằng phương pháp quản trị dựa trên dữ liệu, trong bối cảnh bộ này nhiều năm đối mặt với các chỉ trích liên quan đến quản lý và minh bạch.

Ông cũng công bố định hướng nâng cao hiệu quả tác chiến, tăng cường năng lực phòng không và cải thiện sức mạnh quân sự của Ukraine thông qua việc ứng dụng công nghệ.

Tuy nhiên, trong thời gian tại nhiệm, ông chưa đưa ra được các đề xuất cải cách toàn diện đối với hệ thống tuyển quân bắt buộc - vấn đề gây nhiều tranh cãi trong xã hội Ukraine.

Bên cạnh đó, dù công bố kế hoạch cải cách chế độ hợp đồng trong lực lượng vũ trang và cam kết nâng lương, đặc biệt đối với binh sĩ bộ binh, một số quân nhân cho rằng các chính sách mới chủ yếu ưu tiên người nhập ngũ sau này, trong khi những người tình nguyện tham gia chiến đấu từ giai đoạn đầu của cuộc xung đột vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc xuất ngũ nếu không bị thương nặng.

Theo giới quan sát, những bất đồng trong quá trình cải tổ quân đội cùng áp lực từ tình hình chiến sự được cho là các yếu tố góp phần dẫn tới quyết định thay đổi nhân sự tại Bộ Quốc phòng Ukraine, dù Tổng thống Volodymyr Zelensky chỉ cho biết ông mong muốn có "sự thống nhất lớn hơn" giữa Bộ Quốc phòng và bộ chỉ huy quân đội.