Mới qua vài buổi học, câu hát Pả dungcủa Dường Thị Thu Uyên(10 tuổi, nhà ở thôn Khe Tiền, xã Hoành Mô, tỉnh Quảng Ninh) và các bạn thiếu nhi đã dần tròn vành rõ chữ. Mỗi buổi có lớp, emháo hức đi bộ từ nhà trước đónửa tiếng,đều đặnkhông bỏ buổi nào. "Còn thuộc được bốn bài rồi. Con rất thích yêu môn học hát này", Uyên hào hứng khoe.

Hoành Mô là xã vùng cao biên giới của tỉnh Quảng Ninh, phần lớn dân số là người Dao Thanh Phán. Mùa hè bắt đầu, từ ngày 12/7, xã phốihợp vớiBan Chỉ đạo hoạt động hè mở lớp thêu truyền thống và hát Pả Dung dành cho thanh thiếu nhikéo dài đến hết tháng 8. Đếnnay đã có hơn 40 em theo học.

Ở lớp thêu, các em bắt đầu từ những mũi kim cơ bản, rồi đến cách tạo hoa văn, họa tiết. Và quan trọng hơn kỹ thuật, đólà hiểu vì sao trên bộ trang phục của bà, của mẹ lại có những hìnhảnh tỉ mỉ, cầu kỳ đến như vậy. Bên lớp hát, hơn 20 em học các làn điệu Pả Dung-làn điệu dân ca mà người Dao Thanh Phán hát trong ngày vui, ngày hội, khi tỏ lòng với nhau.

Nghệ nhân Lý Thị Hạnh,người đứng lớp dạyháttâm sự,mỗi câu Pả Dung dạy được cho một đứa trẻ là một sợi chỉ nữa nối vào tấm vải mà tổ tiên đã dệt dở.Qua lớp học, chị không chỉ mongtạo môi trường để các em rèn luyện kỹ năng, phát triển năng khiếumà còn mong các em sẽ đưa làn điệu bay xa: "Khi mà thuộc làn điệu Pả Dung,các cháu sẽ tự tin khi đứng lên trước đám đông để hát.Có thể các cháu có thể đi hát phục vụ du khách khi có nhu cầu tìmhiểuvề những làn điệu Pả Dung của người Dao".

Rời biên giớiHoành Mô, xuôi về phía Tây, dưới chân dãy Yên Tử có một lớp học khác.Đó là buổisinh hoạt hè đặc biệt ởkhu Khe Sú, phường Yên Tử- nơi cócộng đồng người Dao Thanh Y đông nhất phường. TốiChủ nhật, Nhà trưng bày văn hóa dân tộc Dao ở khu sáng đèn. Đoàn thanh niên tổ chức và hướng dẫn buổi sinh hoạt hè chuyên đề, nhiều em hào hứngđến trong bộ trang phục dân tộc của chính mình.

Buổi sinh hoạt bắt đầu từ những thứ các em vẫn nhìn thấy hàng ngày mà chưa chắc đã hiểu. Chiếc mũ đính khuy bạc, theo quan niệm của người Dao, là để trừ tà và bảo vệ sức khỏe. Chiếc yếm, chiếc đai lưng dệt thủ côngvới hoa vănchim muông, cỏ cây.Các anh chị đoàn viên đố vui về nghi lễ, các em thi nhau trả lời,phân biệt cô dâu với phù dâu, học ba bước dạm ngõ, ăn hỏi, lễ cưới, nghe kể về lễ Cấp sắc của người Dao Thanh Y. Xen giữa là câu đố bằng tiếng dân tộc mìnhvà những trò chơi có thưởng.

Với Trương Hồng Diệp, học sinh lớp 9, buổi tối chủ nhật ấy là lúc em nhận ra bộ quần áo của dân tộc mình đẹpnhư thế nào: "Em rất thích trang phục truyền thống của dân tộc mình vì nó có một nét đẹp riêng, không bị trùng lặp với ai. Em rất vui vì được phổ biến những nét truyền thống về trang phục, các nghi lễ truyền thống, giúp em hiểu hơn về văn hoá của mình".

Điều thú vị là ở Khe Sú, lớp học không chỉ có người Dao. Bùi Duy Phúc, học sinh lớp 11cũngđều đặn có mặt: "Mặc dù là người Kinh nhưng emrất muốn học hỏi các nét văn hoá của người Dao. Em cũng tham gia CLB với các bạn người Dao, để học hỏi và tiếp thu các kiến thức từ các bạn. Văn hoá của các bạn rất đặc sắc và thú vị".

Người lớn đếnxemcũng vui lây. "Các bạn nhỏ rất hào hứng, đến sớm, mong chờ đến ngày sinhhoạtđể mình được đi gặp gỡ các bạn. Nhưthếlà rất tốt để cho các bạn nhỏ hiểu hơn về bản sắc dân tộc của mình hơn, hiểu hơn về cái phong tục của mình, khi lớnhơn thì có thể giới thiệu ra với bên ngoài, giới thiệu với các bạn bè cùng lớp học của mình", chị Phạm Thị Thúy Linh, một phụ huynh ở khu Khe Sú chiasẻ.

Anh Đặng Văn Khởi, Phó Bí thư Đoàn phường Yên Tử cho biết, cách làm của chi đoàn Khe Sú đang được khuyến khích nhân rộng, nhất là khi Yên Tử đã trở thànhDi sản văn hóa thế giới: "Đoànphường có kế hoạch khuyến khích các chi đoàn tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên đề, đặc biệt liên quan đến văn hoá, qua đó cũng giúp được các em có thể hiểu rõ sâu hơn về cội nguồn cũng như là phát huyđược những giá trị văn hóa nổi bật của Yên Tử".

Mùahè này, thiếu nhi Quảng Ninh còn có nhiều lớp học, nhiều buổi sinh hoạt hè giàu truyền thống như thế. Tình yêu với bản sắc văn hoá của các em đã được bắt đầu từ những điều giản dị, từ niềm háo hức khi đưa những mũi kim, hát những câu hát mà các bà, các mẹ đã từng.