Áp lực quá tải từ hơn 1.000 nhiệm vụ

Sau một năm chính thức vận hànhchính quyền địa phương hai cấp kể từ ngày 1/7/2025, bộ máy hành chính tại Thanh Hóa bước đầu phát huy hiệu quả theo hướng tinh gọn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả điều hành. Tuy nhiên, việc chuyển đổi từ mô hình ba cấp sang hai cấp là nhiệm vụ lớn, chưa có tiền lệ, khiến cấp xã phải tiếp nhận khối lượng công việc rất lớn từ cấp huyện chuyển giao. Từ thực tiễn vận hành, nhiều địa phương kiến nghị nghiên cứu tách các phòng chuyên môn để đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.

Thực tế này được phản ánh rõ trong Báo cáo số 237-BC/TU ngày 4/6/2026 của Tỉnh ủy Thanh Hóa về sơ kết một năm vận hành hệ thống chính trị mới. Theo đó, cấp xã hiện đảm nhận khoảng 1.060 nhiệm vụ, trong đó có 254 nhiệm vụ mới được chuyển giao từ cấp trên. Khối lượng công việc tăng mạnh, cùng tính chất ngày càng phức tạp, đã tạo áp lực lớn đối với đội ngũ công chức cơ sở. Đây cũng là cơ sở thực tiễn đặt ra yêu cầu nghiên cứu, bổ sung và hoàn thiện hệ thống phòng chuyên môn thuộc UBND cấp xã, bảo đảm bộ máy vận hành thông suốt, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong tình hình mới.

Áp lực thể hiện rõ nhất tại phòng kinh tế ở các xã và phòng kinh tế - hạ tầng và đô thị ở các phường. Hiện, các đơn vị này phải đảm nhận tới 33 nhóm nhiệm vụ lớn với yêu cầu chuyên môn sâu, bao trùm lĩnh vực quản lý của 4 sở chuyên ngành, tương ứng với công việc trước đây thuộc 7 sở cấp tỉnh.

Việc tập trung quá nhiều đầu việc đa ngành vào một phòng chuyên môn khiến bộ máy cơ sở thường xuyên trong tình trạng quá tải, ảnh hưởng đến chất lượng tham mưu cho UBND và Chủ tịch UBND cấp xã.

Bên cạnh đó, sự khác biệt về diện tích tự nhiên, địa hình và quy mô dân số giữa các địa phương, đặc biệt là khu vực miền núi với địa bàn rộng, chia cắt, càng làm gia tăng áp lực quản lý. Từ thực tiễn này, nhiều ý kiến đề xuất Chính phủ xem xét bổ sung phòng nông nghiệp và môi trường thuộc UBND cấp xã nhằm tách biệt các lĩnh vực đặc thù, nâng cao hiệu quả quản lý.

Thiếu cán bộ chuyên sâu, khó xây dựng tầm nhìn dài hạn

Ông Lê Đức Thao, Trưởng phòng Kinh tế - Hạ tầng phường Đông Sơn cho rằng, công tác chuyên môn đòi hỏi phải đi sâu từng lĩnh vực. Tuy nhiên, hiện nay một cán bộ vừa phải xử lý các vấn đề về đất đai, nông nghiệp, thủy lợi, vừa đảm nhận quy hoạch, kiến trúc và tài chính đầu tư. Việc tập trung quá nhiều lĩnh vực vào một đầu mối khiến cán bộ phải làm nhiều việc nhưng khó chuyên sâu.

Cùng quan điểm, ông Lê Bá Tường, Trưởng phòng Kinh tế - Hạ tầng xã Quảng Bình cho biết, một phòng chuyên môn cấp xã hiện phải đảm nhận khối lượng công việc tương đương 4 phòng cấp huyện trước đây gồm Tài chính - Kế hoạch, Xây dựng, Công thương và Nông nghiệp - Phát triển nông thôn. Trong khi đó, lãnh đạo phòng chỉ có một trưởng phòng và một phó phòng nên việc quán xuyến toàn bộ công việc là áp lực rất lớn.

Khối lượng văn bản hành chính chuyển về cơ sở cũng gia tăng mạnh. Theo ông Lê Đức Thao, trung bình mỗi ngày phòng tiếp nhận khoảng 150 văn bản, trong đó có hơn 30 văn bản cần xử lý ngay. Tại xã Quảng Bình, mỗi ngày tiếp nhận trên 100 văn bản, nhiều văn bản hỏa tốc yêu cầu báo cáo gấp.

Áp lực xử lý văn bản cùng với thời gian dành cho hội họp khiến nhiều cán bộ thường xuyên phải mang máy tính về nhà làm việc đến 21-22 giờ, thậm chí muộn hơn. Cùng với đó là việc giải quyết đơn thư khiếu nại, tranh chấp đất đai, ô nhiễm môi trường và nhiều vấn đề phát sinh khác tại địa phương.

Theo ông Lê Đức Thao, khoảng 80% cán bộ được điều chuyển từ cấp huyện xuống đáp ứng tốt yêu cầu công việc, trong khi lực lượng cán bộ tại chỗ của các xã, phường cũ chỉ khoảng 30% có thể đảm nhận công việc độc lập ngay và cần được đào tạo, bồi dưỡng thêm.

Nguyên nhân xuất phát từ thực tế nhiều cán bộ cơ sở trước đây trưởng thành từ phong trào, được đào tạo chủ yếu qua hệ trung cấp, tại chức nên còn hạn chế về kiến thức chuyên ngành.

Ông Lê Bá Tường cho biết, khó khăn lớn nhất hiện nay là thiếu cán bộ có chuyên môn sâu về quy hoạch và tài chính đầu tư. Hiện xã Quảng Bình đang triển khai 21 dự án giao thông, thủy lợi với nhiều dự án có tổng mức đầu tư lên tới hàng chục tỷ đồng. Tuy nhiên, đội ngũ cán bộ chủ yếu phải tập trung xử lý công việc thường xuyên nên thiếu thời gian nghiên cứu, tham mưu chiến lược phát triển dài hạn.

Tương tự, ông Trần Quốc Quảng, Trưởng phòng Kinh tế - Hạ tầng xã Tân Ninh cho biết, một phòng phải đảm nhận hơn 30 đầu việc khác nhau khiến cán bộ không còn nhiều thời gian để nghiên cứu chuyên sâu. Dù địa phương đã chủ động bổ sung lao động hợp đồng, nâng tổng số nhân sự lên 15 người, tình trạng thiếu biên chế chính thức và áp lực dàn trải lĩnh vực vẫn là trở ngại lớn đối với sự phát triển của địa phương.

Theo ông Quảng, dù bộ máy cơ bản đã đi vào ổn định, nhưng việc sớm phân tách các phòng chuyên môn theo hướng chuyên sâu là yêu cầu cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Từ thực tiễn vận hành tại cơ sở, nhiều cán bộ đều chung quan điểm rằng việc phân tách các phòng chuyên môn, đặc biệt tách riêng lĩnh vực Nông nghiệp - Môi trường với Kinh tế - Hạ tầng là nhu cầu cấp thiết. Việc hình thành các đầu mối chuyên sâu không chỉ giúp giảm tải áp lực công việc, nâng cao chất lượng tham mưu mà còn tạo nền tảng để mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại Thanh Hóa vận hành hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.