Tại Liên hoan Phát thanh toàn quốclần thứ XVII năm 2026, lần đầu tiên podcast được đưa vào danh mục dự thi, thu hút số lượng tác phẩm tham gia vượt dự đoán của nhiều người trong nghề. Có 97 tác phẩm của 43 đơn vị thuộc các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương gửi dự thi. Con số này không chỉ cho thấy sức hút của loại hình mớimà còn phản ánh sự nhập cuộc nhanh của báo chítrong bối cảnh đang định hình lại cách sản xuất và tiếp nhận nội dung.

Việc podcast lần đầu xuất hiện tại LHPT toàn quốcghi nhận sự“chính danh”, mở ra một sân chơi mới cho phát thanh truyền thống nói riêng và báo chí nói chung.

Podcast mở rộng không gian sáng tạo cho báo phát thanh

Việc lần đầu tiên podcast được đưa vào hạng mục dự thi tại LHPT toàn quốc năm nay được đánh giá là bước chuyển đáng chú ý trong tư duy làm báo hiện nay. Ông Ngô Việt Anh, Giám đốc Trung tâm Phát triển truyền thông, Báo Nhân Dân; thành viên Tiểu ban podcastcho rằng, đây là “một đột phá về tư duy báo chí đa phương tiện, đa nền tảng”. Theo ông, trên thế giới, podcast đã phát triển mạnh trong khoảng 5-7 năm gần đây, đặc biệt sau đại dịch Covid-19, trở thành phương thức kể chuyện mới, giàu cảm xúc, phù hợp với công chúng trên các nền tảng số. Việc đưa podcast vào LHPT, theo ông, không chỉ tạo thêm sân chơi mới mà còn phản ánh sự dịch chuyển của báo chí khi “độc giả hiện nay chủ yếu xuất hiện trên các nền tảng số, mạng xã hội”.

Về tiêu chí đánh giá podcast, ông Ngô Việt Anh cho rằng, nội dung vẫn là yếu tố cốt lõi của mọi sản phẩm báo chí. Tuy nhiên, podcast có sự khác biệt so với phát thanh truyền thống khi chú trọng cách kể chuyện gần gũi, giàu cảm xúc và mang tính hậu trường nhiều hơn.

“Người nghe có cảm giác nhà báo đang trực tiếp kể chuyện, trò chuyện thân mật, chứ không phải chỉ đọc thông tin. Vì vậy, bên cạnh nội dung, hình thức thể hiện, nhịp điệu và cách dẫn dắt câu chuyện trở thành yếu tố quan trọng khi đánh giá một podcast chất lượng”, ông Ngô Việt Anh nói.

Theo ông, chấm podcast có những điểm khác so với phát thanh truyền thống. Bên cạnh yêu cầu về nội dung, podcast cần cách kể chuyện gần gũi, mang tính trò chuyện, tiết tấu linh hoạt và phù hợp môi trường số để dễ phân phối trên nhiều nền tảng. Ông cũng cho rằng xu hướng podcast video đang phát triển, kết hợp hình ảnh với âm thanh nhằm tăng trải nghiệm cho người xem.

Nhận xét về chất lượng các tác phẩm dự thi năm nay, ông Ngô Việt Anh cho biết, gần 100 podcast từ nhiều cơ quan báo chí Trung ương và địa phương đã tham gia cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của loại hình này trên phạm vi toàn quốc. Không chỉ các đơn vị lớn, nhiều cơ quan báo chí địa phương, kể cả ở khu vực miền núi, cũng đã chủ động sản xuất podcast. Điều này phản ánh sức hút của loại hình báo chí âm thanh mới, phù hợp với thói quen tiếp nhận thông tin linh hoạt của công chúng.

“Người nghe có thể tiếp cận nội dung trong những khoảng thời gian không tiện nhìn màn hình, điều mà podcast làm rất tốt”. Ông cũng đánh giá các podcast năm nay có bước tiến rõ rệt về cách kể chuyện trên nền tảng số. Nhiều tác phẩm hiện đã sử dụng thành thạo âm thanh, tiếng động, dẫn chuyện tự nhiên tạo cảm giác gần gũi. Cách thể hiện nhẹ nhàng, thân mật nhưng vẫn chuẩn mực giúp báo chí gần với công chúng hơn.

Theo ông Ngô Việt Anh, podcast đang phát huy thế mạnh kể chuyện đời thường, mang góc nhìn cá nhân tương tự mạng xã hội, giúp người nghe tiếp cận thông tin như đang lắng nghe một cuộc trò chuyện. Nhiều tác phẩm dự thi, kể cả đề tài thời sự hay quốc tế, đã được thể hiện gần gũi, gắn với đời sống địa phương, giúp công chúng dễ tiếp nhận.

Về kỳ vọng trong thời gian tới, ông Ngô Việt Anh cho rằng: “Podcast sẽ tiếp tục phát triển mạnh khi công chúng dịch chuyển sang nền tảng số. Đây không chỉ là thay đổi về hình thức mà còn là sự đổi mới tư duy làm báo, với cách kể chuyện mềm mại, gần gũi hơn nhưng vẫn đảm bảo tính chuẩn mực. Bên cạnh đó, podcast cũng mở ra cơ hội về doanh thu khi nhiều doanh nghiệp bắt đầu quan tâm tài trợ, quảng cáo trong các series nội dung. Với lợi thế về công chúng, xu hướng phát triển và tiềm năng doanh thu, podcast sẽ ngày càng trở thành loại hình báo chí quan trọng trong thời gian tới”.

Tác phẩm podcast dự thi đồng đều, khó phân biệt trung ương - địa phương

Ông Ngô Thiệu Phong, Tổng Biên tập Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) -Trưởng Tiểu ban podcast cho hay, việc lần đầu tiên đưa podcast vào hạng mục dự thi tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc năm nay là dấu mốc quan trọng, thể hiện sự chủ động của các cơ quan truyền thông trước xu hướng chuyển đổi số. Theo ông, điều này không chỉ khẳng định sức sống của một loại hình báo chí mới, mà còn cho thấy các đơn vị, trong đó có VOV, đang bước vào chuyển đổi số một cách thực chất, từ nội dung đến quản trị. “Đây là minh chứng rõ ràng cho việc báo chí Việt Nam tiếp cận nhanh các loại hình truyền thông mới”.

Lý giải việc Ban Tổ chức quyết định đưa podcast thành thể loại chính thức, ông Ngô Thiệu Phong cho rằng, podcast đã được công chúng đón nhận rộng rãi không chỉ ở Việt Nam mà trên toàn thế giới: “Ngay cả trên các chuyến bay đường dài, mục podcast đã xuất hiện cùng với phim ảnh, âm nhạc trên thiết bị giải trí cá nhân. Điều đó cho thấy loại hình này tồn tại vì được công chúng chấp nhận. Khi nhu cầu tiếp nhận thông tin bằng podcast ngày càng tăng, việc đưa thể loại này vào một kỳ liên hoan quy mô quốc gia là cần thiết, là tất yếu. Bên cạnh các nội dung thi, Liên hoan năm nay còn tổ chức các hội thảo quốc tế về podcast, tạo cơ hội để những người làm báo tiếp cận những góc nhìn mới và chuyên sâu hơn về loại hình này”.

Theo ông Ngô Thiệu Phong, việc đưa podcast vào Liên hoan Phát thanh sẽ tạo cú hích thúc đẩy đổi mới trong sản xuất nội dung của các báo. Thông qua cuộc thi và hội thảo tại LHPT lần này, các cơ quan báo chí có thể nhận diện rõ điểm mạnh, hạn chế trong quá trình sản xuất podcast, đồng thời cập nhật kinh nghiệm quốc tế.

“Những chia sẻ của chuyên gia nước ngoài giúp chúng ta điều chỉnh, thậm chí thay đổi cách làm, hướng tới mục tiêu cuối cùng làngười nghe đón nhận và thông điệp được lan tỏa”, ông Ngô Thiệu Phong nhấn mạnh.

Nhận xét về chất lượng các tác phẩm dự thi năm đầu tiên, ông Phong cho biết rất “bất ngờ” trước sự đồng đều và mức độ đầu tư của các đơn vị. Nhiều tác phẩm dự thi được ban giámkhảo chấm trực tiếp từ link gốc (trên báo) cho thấy, trước hết,đây là tác phẩm phục vụ nhu cầu của công chúng rồi sau đó mới đem đi dự thi. Nó có tính thực tiễn rất cao.

“Khoảng cách chất lượng giữa các báo không lớn. Nếu chấm "mù", rất khó phân biệt đâu là cơ quan Trung ương hay địa phương. Thậm chí, một số đơn vị không có truyền thống làm podcast vẫn gửi tới những tác phẩm chất lượng, có tương tác tốt trên nền tảng số”.

Ông cũng cho biết thêm, Tiểu ban chấm podcast có sự tham gia của chuyên gia quốc tế, gồm ông Andrew William Ronald Davies, Trưởng ban Phát thanh của Hiệp hội Phát thanh - Truyền hình châu Á - Thái Bình Dương (ABU);bà Justine Anne Kelly, Quản lý Trung tâm ABC Audio Studio (Australia)... Dù ban đầu lo ngại về khác biệt quan điểm, nhưng khi chấm, đánh giá của các giám khảo quốc tế lại khá tương đồng với giám khảo trong nước. Tất nhiên, toàn bộ tác phẩm phải được dịch sang tiếng Anh. Đội ngũ phiên dịch trong tiểu banlàm việc không kể ngày đêm để hỗ trợ, giải thích những chi tiết, nội dung, âm thanh cho giám khảonước ngoài.

“Các giám khảo tuân thủ đúng Quy chế, theo nguyên tắc khách quan, không chấm điểm cho đơn vịmình, đồng thời tôn trọng đánh giá của nhau. Quá trình chấm thi, dĩ nhiên, vẫn có những tranh luận chuyên môn, có khi gay gắt, nhưng đều đi đến thống nhất chung. Đó là những tranh luận cần thiết, phản ánh sự nghiêm túc về chuyên môn, những vấn đề này cũng sẽ tiếp tục được thảo luận tại các hội thảo podcast trong khuôn khổ Liên hoan Phát thanh toàn quốc 2026 tại Quảng Ninh”, ông Ngô Thiệu Phong cho biết.