Phát biểu tại phiên bế mạc Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: “Một đất nước muốn tăng trưởng nhanh, thu hút đầu tư lớn, mở rộng thị trường và hội nhập sâu rộng thì trước hết phải là một quốc gia có tự chủ chiến lược, có năng lực kiểm soát rủi ro, có thể chế vững, có trật tự xã hội ổn định, có sự hội nhập quốc tế sâu rộng, có sức đề kháng cao trước các cú sốc an ninh truyền thống và phi truyền thống”.

Theo Thiếu tướng, PGS, TS Nguyễn Văn Sáu, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam, đây là thông điệp mang ý nghĩa định hướng chiến lược trong bối cảnh thế giới biến động nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo, khó đón định và khó lường, nhất là khi môi trường an ninh - chính trị quốc tế ngày càng phức tạp.

Tự chủ chiến lược - điều kiện tiên quyết để bảo vệ Tổ quốc

“Từ góc độ quốc phòng, tự chủ chiến lược trước hết là khả năng tự bảo vệ Tổ quốc bằng sức mạnh tổng hợp của quốc gia, trong đó nền quốc phòng toàn dân và thế trận quốc phòng toàn dân giữ vai trò nòng cốt”, Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu nhấn mạnh.

Điều này đòi hỏi Việt Nam phải xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng, chính quy, tinh nhuệ,hiện đại, đồng thời phát triển công nghiệp quốc phòng tự chủ, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, đặc biệt là công nghệ cao và chuyển đổi số để nâng cao sức mạnh phòng thủ và răn đe.

Đáng chú ý, nội hàm của an ninh quốc gia hiện nay đã được mở rộng đáng kể. Nếu trước đây chủ yếu gắn với bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, thì ngày nay còn bao gồm cả an ninh mạng, an ninh kinh tế, năng lượng, dữ liệu và các lĩnh vực thiết yếu của đời sống xã hội.

Ở lĩnh vực đối ngoại, tự chủ chiến lược không phải là khép kín hay tách biệt, mà là chủ động hội nhập trên cơ sở giữ vững độc lập, chủ quyền và lợi ích quốc gia. Đó là đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ; đồng thời linh hoạt xử tríquan hệ với các đối tác trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược quốc tế.

“Tự chủ chiến lược của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay là tổng hòa của sức mạnh quốc phòng vững chắc, nền an ninh toàn diện và bản lĩnh đối ngoại linh hoạt”, Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu khẳng định.

Trong bài phát biểu bế mạc của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị lần thứ 2 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóaXIV cũng nhấn mạnh, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại trong giai đoạn mới không chỉ là giữ vững chủ quyền quốc gia, biên giới, biển đảo, vùng trời, mà còn là giữ vững môi trường hòa bình, bảo vệ thể chế, bảo vệ lòng tin xã hội, bảo vệ không gian mạng, bảo vệ dữ liệu, bảo vệ các mạch máu kinh tế và các lợi ích phát triển chiến lược của đất nước.

Về nội dung này, Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu khẳng định: “Không gian mạng, dữ liệu và hạ tầng số đã trở thành tài sản chiến lược gắn với chủ quyền quốc gia. Bảo vệ Tổ quốc hôm nay không chỉ là giữ đất, giữ bầu trời, giữ biển, đảomà còn là giữ an toàn hệ thống thông tin, chủ quyền dữ liệu và năng lực tự chủ công nghệ”.

Yêu cầu đặt ra là phải nâng cao năng lực dự báo và quản trị rủi ro trong môi trường an ninh phi truyền thống. Các mối đe dọa ngày càng phi tuyến tính, khó nhận diện và lan tỏa nhanh, từ tấn công mạng, gián đoạn chuỗi cung ứng đến thao túng thông tin. Điều đó đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, giữa Nhà nước - doanh nghiệp - xã hội, hình thành thế trận an ninh nhân dân trên không gian số.

Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu cho rằng việc bảo vệ các “mạch máu kinh tế” như tài chính, năng lượng, logistics trở thành nhiệm vụ trọng yếu. An ninh kinh tế không còn là “hậu phương” mà đã trở thành “tiền tuyến” trong cạnh tranh chiến lược. Do đó, cần xây dựng nền kinh tế độc lập,tự chủ, có khả năng chống chịu cao, giảm phụ thuộc và chủ động trước các cú sốc bên ngoài.

Tăng cường sức mạnh tổng hợp để Việt Nam vững vàng trước biến động

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt, sức mạnh của một quốc gia không còn được đo bằng từng lĩnh vực riêng lẻ mà ở khả năng kết nối và phát huy đồng bộ các nguồn lực.

“Xây dựng sức mạnh tổng hợp quốc gia không phải là phép cộng đơn thuần, mà là sự tích hợp biện chứng giữa quân sự, an ninh, đối ngoại, kinh tế và khoa học - công nghệ”, Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu nhấn mạnh.

Yếu tố then chốt đầu tiên để tạo nên sức mạnh tổng hợp quốc gia chính là sự lãnh đạo đúng đắn và tầm nhìn chiến lược dài hạn của Đảng. Đây là “trục xương sống” bảo đảm các nguồn lực quốc gia được huy động đúng hướng, tạo nên sức mạnh cộng hưởng thay vì phân tán.

Bên cạnh đó, thể chế hiện đại và năng lực quản trị quốc gia hiệu quả đóng vai trò quyết định trong việc biến tiềm năng thành hiện thực, biến nguồn lực thành sức mạnh. Một hệ thống quản trị linh hoạt, thích ứng nhanh với biến động sẽ giúp quốc gia tận dụng cơ hội và giảm thiểu rủi ro.

Trong kỷ nguyên số, nguồn nhân lực chất lượng cao trở thành trung tâm của sức mạnh tổng hợp. Tri thức, sáng tạo và khả năng làm chủ công nghệ chính là lợi thế cạnh tranh cốt lõi của mỗi quốc gia.

Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu khẳng định rằng, sự gắn kết giữa các trụ cột: Quân sự, an ninh, đối ngoại, kinh tế và khoa học - công nghệ - phải được tổ chức như một hệ sinh thái thống nhất, trong đó mỗi yếu tố vừa độc lập, vừa tương trợ ràng buộc và đòi hỏi nhau. Khi đó, sức mạnh tổng hợp quốc gia không chỉ là phép cộng số học, mà là sự nhân lên, tích hợp biện chứng của nội lực và bản lĩnh, tạo nền tảng vững chắc.

Cùng với đó, quan điểm “Giữ nước từ khi nước chưa nguy”, “Bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa” tiếp tục được khẳng định là tư duy chiến lược xuyên suốt.

“Từ xa ở đây không chỉ là không gian địa lý, mà còn là khoảng cách về thời gian - phát hiện nguy cơ từ khi còn mầm mốngmanh nha”, Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu phân tích.

Trong lĩnh vực an ninh, yêu cầu đặt ra là phải phòng ngừa từ gốc, kiểm soát sớm các nguy cơ phi truyền thống như tấn công mạng, thao túng thông tin hay đứt gãy chuỗi cung ứng.

Một yếu tố đặc biệt quan trọng trong xây dựng thế trận bảo vệ Tổ quốc chính là “thế trận lòng dân”. Theo Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu, đây luôn là nền tảng bền vững nhất của sức mạnh quốc gia.

“Thế trận lòng dân chỉ thực sự vững chắc khi đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân không ngừng được nâng cao, khi niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước được củng cố, tăng cường”, ông khẳng định.

Trong bối cảnh hiện nay, khi không gian mạng trở thành “mặt trận” mới, việc bảo vệ nền tảng tư tưởng và củng cố niềm tin xã hội càng có ý nghĩa quan trọng. Theo Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu, cần chủ động cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, đồng thời nâng cao “sức đề kháng” của cộng đồngtrước các thông tin sai lệch, thù địch.

Nhìn tổng thể, khi quốc phòng, an ninh và đối ngoại được tích hợp trong năng lực cạnh tranh quốc gia, sức mạnh bảo vệ Tổ quốc và sức mạnh phát triển đất nước sẽ gắn bó hữu cơ.

“Quốc gia không thể cạnh tranh nếu thiếu an ninh và cũng không thể bảo đảm an ninh nếu không phát triển”, Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu khẳng định.

Trong bối cảnh trật tự thế giới đang có nhiều thay đổi sâu sắc, việc xây dựng nền quốc phòng vững mạnh, bảo đảm an ninh toàn diện và triển khai đường lối đối ngoại chủ động, linh hoạt chính là nền tảng để Việt Nam không chỉ giữ vững hòa bình, ổn định mà còn vươn lên mạnh mẽ trong giai đoạn phát triển mới.