Những ngày cuối tháng Tư, khi nước từ hồ Krông Búk Hạ chảy đầy các tuyến kênh tưới cho đồng ruộng và vườn cà phê, sầu riêng ở các xã Ea K’ly, Krông Pắc, Tân Tiến, Ea Knếc…, thì tuyến kênh Đ3 qua buôn Kla, Krái A và thôn 9B lại trơ đáy, cỏ mọc um tùm. Nhiều đoạn kênh bị sạt lở sâu, khoét sát khu dân cư hai bên bờ. Tình trạng này đã kéo dài nhiều năm, khiến nhiều hộ dân sống trong cảnh thấp thỏm lo sợ. Chị H’Ji Niê, nhà ở gần điểm sạt lở tại buôn Krái A cho biết, gia đình buộc phải lùi nhà vào sâu gần 10 mét vì đất ven kênh liên tục sụt lún.

“Tôi ở đây từ khi có dự án, năm 2013. Mấy năm nay cứ khi mưa to là sụt lún hết, cây cối, căn nhà cũ và cả chuồng bò sụt hết rồi. Giờ lo lắm, nhất là mưa tới, mà mình chỉ ở đây thôi không đi nơi khác được vì không có đất chỗ khác", chị H’Ji Niê nói.

Ông Y Son Niê, ở đối diện nhà chị H’Ji cho biết, gia đình có hơn 50 mét đất dọc tuyến kênh. Khi dự án triển khai, gia đình đã nhường một phần đất với hy vọng công trình sẽ phục vụ sản xuất cho người dân. Thế nhưng, lợi ích chưa thấy, nỗi lo sụt lún, sạt lở đe dọa nhà cửa thì ngày càng hiện hữu.

“Hết chiều dài 55 mét đất dọc kênh của nhà tôi có nguy cơ sạt lở bất cứ lúc nào, gây nguy hiểm đến tính mạng và tài sản của gia đình. Tôi kiến nghị Nhà nước phải có phương án khắc phục; xem ai là người chịu trách nhiệm sai phạm tuyến kênh này, để không gây lãng phí ngân sách Nhà nước và nguồn thuế dân đóng góp", ông Y Son bức xúc.

Theo báo cáo của UBND xã Ea K’ly, kênh Đ3 là tuyến kênh nhánh của dự án hồ chứa Krông Búk Hạ. Dự án do UBND huyện Krông Pắc (trước đây) chủ trì, giao Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng làm chủ đầu tư. Công trình khởi công năm 2013 với tổng kinh phí gần 20 tỷ đồng và hoàn thành năm 2015. Tuyến kênh được thiết kế cung cấp nước tưới cho khoảng 65 ha đất sản xuất tại thôn 9B, đi qua buôn Kla và buôn Krái A.

Để thực hiện dự án, địa phương đã tiến hành di dời, đền bù cho 42 hộ dân dọc hai bên tuyến kênh. Tuy nhiên sau khi hoàn thành, tuyến kênh không phát huy hiệu quả.

Ông Nguyễn Xuân Hưng, Chủ tịch UBND xã Ea K’ly cho biết, một số đoạn kênh được thiết kế thấp hơn mặt ruộng, dẫn đến bùn đất sạt lở, bồi lấp dòng chảy. Nhiều đoạn kênh bị sụt lún sâu, không thể dẫn nước đến cuối tuyến.

Kênh không phục vụ được sản xuất, mà tình trạng sạt lở còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến nhà cửa của các hộ dân sống dọc tuyến kênh. Chính quyền địa phương đã phải yêu cầu một số hộ di dời người và tài sản đến nơi an toàn. Trước tình trạng sạt lở ngày càng nghiêm trọng, UBND xã Ea K’ly đã đề xuất hai phương án xử lý tuyến kênh. Theo ông Nguyễn Xuân Hưng, tổng kinh phí dự kiến để xử lý tuyến kênh này khoảng 50 tỷ đồng.

“UBND xã đã làm tờ trình đề xuất 02 phương án. Thứ nhất là san gạt lại tuyến kênh như ban đầu, nhưng phương án này thì tốn rất nhiều đất san lấp. Phương án hai là xây kè chống sạt lở toàn bộ tuyến kênh để đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản của các hộ dân. Tổng kinh phí thực hiện xã đề xuất khoảng 50 tỷ đồng. Đề xuất là như vậy, nhưng khi phê duyệt thì UBND tỉnh Đắk Lắk sẽ có đơn vị tư vấn, lập dự toán cụ thể hơn", ông Hưng cho biết.

Liên quan đến dự án kênh Đ3, Ban Quản lý Đầu tư và Xây dựng Thuỷ lợi 7, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (trước đây là Ban Quản lý Đầu tư và Xây dựng Thuỷ lợi 8, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) từng có văn bản số 513/BLQ-TĐ năm 2013, đề nghị UBND huyện Krông Pắc (cũ) dừng đầu tư dự án do suất đầu tư cao và không hiệu quả, không khả thi.

Tuy nhiên, vì sao dự án vẫn được triển khai đến nay vẫn chưa được làm rõ. Hệ quả là một công trình gần 20 tỷ đồng bị bỏ hoang suốt hơn 10 năm. Trong khi đó, địa phương lại tiếp tục đề xuất thêm khoảng 50 tỷ đồng để xử lý sự cố. Nguy cơ, ngân sách sẽ phải tốn 70 tỷ đồng cho một tuyến kênh thuỷ lợi chỉ 1,4km nhưng không sử dụng. Những dấu hiệu bất thường này cần được các cơ quan chức năng của tỉnh Đắk Lắk kiểm tra, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan, tránh để tình trạng lãng phí đầu tư công kéo dài.