Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 là cơ hội để khẳng định tầm quan trọng của đối thoại và hành động tập thể giữa các quốc gia thành viên ASEAN trong việc giải quyết một loạt các thách thức hiện nay. Sự tham dự của Thủ tướng Lê Minh Hưng và những đóng góp của Việt Nam tại hội nghị được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng một cộng đồng ASEAN đoàn kết và vững mạnh. Đây là khẳng định Tổng thư ký ASEAN Kao Kim Hourn khi trả lời phỏng vấn báo chí Việt Nam trước thềm hội nghị diễn ra tại Cebu, Philippines từ ngày 7-8/5/2026.

PV:Trong bối cảnh khu vực và thế giới nhiều biến động hiện nay, xin Tổng thư ký cho biết những trọng tâm chính của Hội nghị, gắn với tinh thần chủ đề "Cùng chèo lái tới tương lai của năm ASEAN 2026"?

Ông Kao Kim Hourn: 2026 là một năm vô cùng quan trọng đối với ASEAN. Thế giới đang phải đối mặt với những diễn biến mới, đặc biệt là tình hình đang không ngừng thay đổi ở Trung Đông. Các ưu tiên mà Chủ tịch ASEAN - Philippines, với sự ủng hộ của tất cả các quốc gia thành viên ASEAN, sẽ tập trung vào năng lượng và các vấn đề liên quan đến năng lượng, cách thức ASEAN có thể hợp tác cùng nhau cũng như từng quốc gia để ứng phó với tình hình đang thay đổi này.

Liên quan đến năng lượng, bên cạnh vấn đề nhiên liệu, dầu diesel và khí đốt, còn tác động đến an ninh lương thực. Tôi nghĩ các nhà lãnh đạo cũng sẽ giải quyết vấn đề này.

Một vấn đề khác là chúng ta có hàng triệu công dân ASEAN vẫn đang sinh sống và làm việc tại các quốc gia Arab hoặc các nước Vùng Vịnh. Các nước cần phải đảm bảo an toàn cho những công dân của mình. Cần triển khai thỏa thuận đã có, cụ thể là cung cấp hỗ trợ lãnh sự. Làm thế nào chúng ta có thể cùng nhau giải quyết vấn đề này, giúp đỡ các công dân ASEAN không chỉ ở Trung Đông mà còn các nơi khác, chúng ta nên xem những gì ASEAN có thể cùng nhau trên tinh thần tập thể. Đây là những vấn đề trọng tâm cần giải quyết.

PV: Giữa cuộc khủng hoảng năng lượng ngày càng tăng liên quan đến xung đột Trung Đông, các quốc gia thành viên ASEAN sẽ hợp tác như thế nào để giải quyết những thách thức này tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48?

Ông Kao Kim Hourn:Đối với lĩnh vực năng lượng nhìn từ góc độ tổng thể, ASEAN đã và đang giải quyết vấn đề này. Tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 47, các nhà lãnh đạo ASEAN đã quyết định nâng cấp và cải thiện Lưới điện ASEAN lần đầu tiên. ASEAN cũng đang tiến tới quá trình chuyển đổi năng lượng, tập trung vào các nguồn năng lượng mới và năng lượng tái tạo như thủy điện, năng lượng mặt trời, năng lượng gió, thậm chí cả xe điện (EV). Kể từ năm 2023 đến nay, chúng ta đã chứng kiến sự phát triển của hoạt động sản xuất xe điện trong khu vực. Người tiêu dùng trên khắp các quốc gia thành viên ASEAN cũng bắt đầu sử dụng xe điện nhiều hơn.

ASEAN đã và đang đàm phán Hiệp định Khung về Kinh tế Số ASEAN (DEFA) kể từ tháng 9 năm 2023. Năm nay, chúng tôi kỳ vọng sẽ kết thúc các cuộc đàm phán DEFA trước tháng 6 và sẽ tiến hành ký kết tại hội nghị cấp cao lần thứ 49 trong năm nay. Do đó, kinh tế số đồng nghĩa với việc chúng ta sẽ cần nhiều năng lượng hơn.

Hiện tại các quốc gia thành viên đang xem xét cách thức có thể hợp tác ở cấp độ khu vực. Đó là lý do tại sao chúng ta có hiệp định khung ASEAN về dầu khí, cơ bản là vấn đề an ninh dầu khí. Hiệp định APSA này là bước đi đúng hướng rằng chúng ta phải hợp tác với nhau để giải quyết vấn đề này một cách tập thể. Vì vậy, ASEAN phải đẩy nhanh việc phê chuẩn hiệp định APSA cũng như tiến tới việc thúc đẩy Đường ống dẫn khí gas nội khối ASEAN để trở nên hiệu quả hơn.

Hiện một số quốc gia thành viên cũng bắt đầu thúc đẩy việc sử dụng năng lượng hạt nhân. Do đó, tôi hy vọng sẽ có thêm nhiều cuộc thảo luận về cách chúng ta nên tăng cường hợp tác với các quốc gia sản xuất năng lượng, để không bị phụ thuộc vào một nguồn duy nhất

PV: ASEAN và Trung Quốc đang đặt mục tiêu hoàn thiện Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) trong năm nay. Vậy xin ông đánh giá triển vọng của kế hoạch này như thế nào?

Ông Kao Kim Hourn:Tôi rất tin rằng cả ASEAN và Trung Quốc có thể kết thúc các cuộc đàm phán COC trước cuối năm nay. Và lý do là cả hai bên đều có cam kết và đã thực hiện các cuộc họp hàng tháng nhằm đẩy nhanh quá trình đàm phán. Tất nhiên là vẫn còn một số vấn đề cần được tháo gỡ. Tôi nghĩ chỉ cần có một cam kết chính trị rõ ràng từ cả hai bên, tôi tin rằng chúng ta sẽ có thể thúc đẩy việc này.

Vẫn còn rất nhiều hy vọng bởi vì sự quyết tâm của cả hai bên trong việc hoàn thành vấn đề này. Tôi nghĩ bây giờ chúng ta đã tiến gần hơn rất nhiều rồi. Hiện chỉ mới ở giai đoạn đầu của quý 2 năm nay. Do đó, sẽ rất tốt cho cả hai bên, cho ASEAN và Trung Quốc, nếu COC được ký kết trong năm nay, càng sớm càng tốt bởi vì chúng ta còn có rất nhiều thách thức khác. Tôi hy vọng rằng cả hai bên sẽ có thể đi đến một thỏa thuận cuối cùng- đó sẽ là nền tảng để có thể tiếp tục tiến lên phía trước giữa ASEAN và Trung Quốc đối với vấn đề còn tồn đọng.

PV:Thủ tướng Lê Minh Hưng sẽ tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần đầu tiên. Xin Tổng thư ký đánh giá về vai trò và đóng góp của Việt Nam đối với ASEAN trong những năm gần đây, cũng như kỳ vọng vào việc tăng cường hơn nữa hợp tác ASEAN trong tương lai?

Ông Kao Kim Hourn:Chúng tôi xin chúc mừng ông Lê Minh Hưng đã được bầu làm Tân Thủ tướng của Việt Nam. Tôi tin chắc rằng tất cả các nhà lãnh đạo ASEAN sẽ chào đón Thủ tướng Lê Minh Hưng với lần đầu tiên tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN.

Việt Nam đã là một thành viên rất quan trọng và tích cực của ASEAN kể từ năm 1995. Đóng góp của Việt Nam có thể được nhìn nhận trên nhiều phương diện, đóng góp cho hòa bình và ổn định, cho sự thịnh vượng, cho hội nhập khu vực, cho việc xây dựng cộng đồng ASEAN. Vì vậy, chúng tôi hy vọng rằng Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy. Nền kinh tế của Việt Nam đang tăng trưởng rất nhanh- đây là điều mà chúng tôi đánh giá cao những gì Việt Nam đang làm. Với đội ngũ lãnh đạo mới, ông Tô Lâm được bầu làm Tổng bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam cho thấy sự tín nhiệm dành cho ông, không chỉ từ người dân Việt Nam, mà tôi nghĩ khu vực và người dân trên toàn thế giới đều thấy rằng Việt Nam đang có một ban lãnh đạo rất vững vàng. Vì vậy, chúng tôi rất mong đợi được chứng kiến vai trò và đóng góp của Việt Nam, đặc biệt là trong các khía cạnh khác nhau của ASEAN.

ASEAN vừa mới bắt đầu thực hiện Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và 4 kế hoạch chiến lược mới, do đó chúng ta đang ở những bước rất sớm của tầm nhìn 20 năm này. Với sự lãnh đạo mới, vững mạnh từ Việt Nam, tôi nghĩ điều đó rất quan trọng đối với ASEAN. Tôi tin rằng Việt Nam sẽ có những đóng góp to lớn theo nhiều cách khác nhau như vào Cộng đồng Kinh tế ASEAN, Cộng đồng Chính trị - An ninh ASEAN, cũng như Cộng đồng Văn hóa-Xã hội ASEAN cũng như nhiều lĩnh vực khác.

Ngoài ra còn có sự kết nối của ASEAN, bởi vì Việt Nam có những dự án cơ sở hạ tầng, kết nối không chỉ trong nội bộ Việt Nam hoặc giữa Việt Nam và các quốc gia thành viên ASEAN khác, mà tôi hiểu rằng giữa Việt Nam với các quốc gia bên ngoài khu vực. Đây là một động lực mới. Vì vậy, tôi tin rằng Việt Nam đã và đang là một thành viên rất quan trọng của ASEAN.

Việt Nam là Chủ tịch của Lực lượng Đặc trách IAI (Sáng kiến Hội nhập ASEAN). Hiện chúng ta đã có Kế hoạch Công tác IAI giai đoạn V mới sẽ bắt đầu được triển khai trong năm nay. Vì vậy, thông qua Kế hoạch Công tác IAI giai đoạn V, một mặt chúng ta sẽ tiếp tục giải quyết vấn đề hội nhập khu vực, mặt khác cũng giải quyết các khoảng cách phát triển trong khu vực. Do đó, về khía cạnh này, tôi nghĩ Việt Nam cũng có nhiều vai trò phải thực hiện.

PV:Xin trân trọng cám ơn ông!