Tái diễn tình trạng lấn chiếm

Có thể kể đến một số trường hợp lấn chiếm trái phép khu vực hồ Dầu Tiếng như tại Đảo Nhím, xã Dương Minh Châu, Tây Ninh (trước đây là huyện Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh), ông Phùng Văn Bảo tự ý đào con mương dài 58 m trong vùng lòng hồ và không chấp hành yêu cầu khôi phục hiện trạng. Trước đó ông Bảo đã đào đắp gần 800 m và cũng đã bị phát hiện, yêu cầu khôi phục nguyên trạng.

Tại xã Lộc Ninh (trước đây thuộc huyện Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh cũ), ông Nguyễn Văn Toàn tự ý đào 4 đường mương trên diện tích khoảng 400 m2 thuộc khu đất dự phòng 46 ha mà ông được giao quản lý để bảo đảm an toàn hồ.

TheoCông ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Miền Nam, từ năm 2017 đơn vị đã hoàn thành cắm mốc ranh giới vùng bán ngập và bàn giao cho địa phương quản lý, nhưng gần đây tình trạng san gạt, đào đắp, dựng chòi, nhà sàn và công trình phục vụ du lịch tự phát ven hồ diễn biến phức tạp.

Còn tại xã Minh Thạnh thuộc địa bàn TP.HCM (trước đây thuộc Bình Dương), lực lượng chức năng cũng phát hiện các trường hợp xây tường kè, dựng nhà khung sắt, sàn gỗ và đào bờ bao lấn vùng bán ngập; một số trường hợp vẫn chưa chấp hành yêu cầu khôi phục hiện trạng.

Ông Nguyễn Anh Thái, Phó Giám đốc Chi nhánh Dầu Tiếng - Phước Hòa, thuộcCông ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Miền Nam cho biết: nhiều khu vực bán ngập có dấu hiệu bị cải tạo để phục vụ du lịch sinh thái tự phát, cắm trại hoặc xây dựng chòi, nhà sàn khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép.

"Căn cứ vào hiện trạng, mà người dân trình bày mục đích chính là để trồng cây, nhưng qua thực địa kiểm tra nhận thấy họ đào đắp đường, đắp đảo làm chòi khả năng để làm du lịch sinh thái tự phát. Chúng tôi đã lập biên bản và phối hợp với chính quyền địa phương làm việc với người dân yêu cầu trả lại hiện trạng, nếu cố tình không hoàn trả, sẽ kiến nghị xử lý theo quy định của pháp luật", ông Thái thông tin.

Hồ Dầu Tiếng có vai trò tích nước, điều tiết lũ, đẩy mặn và cấp nước cho tỉnh Tây Ninh, TP.HCM; việc lấn chiếm vùng bán ngập có nguy cơ ảnh hưởng công trình thủy lợi và nguồn nước.

UBND các xã Lộc Ninh, Dương Minh Châu của tỉnh Tây Ninh; xã Minh Thạnh, Dầu Tiếng của TP.HCM cũngđã phối hợp với Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Miền Nam kiểm tra hiện trạng, lập biên bản và yêu cầu các hộ vi phạm bàn giao lại diện tích lấn chiếm, không tái sử dụng đất sai mục đích; trường hợp không chấp hành sẽ bị xử lý, kể cả cưỡng chế.

Ông Cao Tiến Sỹ, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Dầu Tiếng (TP.HCM) cho biết, địa phương từng xử phạt một trường hợp xây dựng công trình trong phạm vi bảo vệ hồ chứa với mức 120 triệu đồng và yêu cầu khôi phục hiện trạng trong 90 ngày.

"Qua hết thời gian 90 ngày thì UBND xã đã có buổi làm việc, nhắc nhỡ với trường hợp này rồi... Trong thời gian tới xã tiếp tục nhắc nhở theo dõi việc hộ dân khắc phục, nếu quá thời gian 1-2 tháng UBND xã sẽ tiến hành cưỡng chế", ông Sỹ cho biết.

Cần quy hoạch du lịch căn cơ và bài bản

Về thực trạng ở Hồ Dầu Tiếng, theo ông Nguyễn Hữu Mạnh, Giám đốc Chi nhánh Dầu Tiếng - Phước Hòa, Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Miền Nam, tình trạng lấn chiếm hành lang bảo vệ công trình thủy lợi là hệ quả kéo dài của nhiều nguyên nhân.

Trước đây, một số dự án chưa giải phóng toàn bộ phạm vi bảo vệ công trình, người dân tiếp tục sử dụng đất nên dần phát sinh nhà cửa, công trình và hoạt động sản xuất. Quá trình đô thị hóa nhanh và nhu cầu sử dụng đất tăng cũng làm áp lực lấn chiếm ngày càng lớn.

Ông Mạnh cho rằng việc quản lý đất đai trước đây chưa đồng bộ, một số địa phương cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chưa xác định đầy đủ phạm vi bảo vệ công trình, dẫn đến chồng lấn lên hành lang bảo vệ hồ chứa và hệ thống kênh. Đơn vị quản lý công trình chỉ có chức năng phát hiện, lập biên bản vi phạm; thẩm quyền xử phạt thuộc chính quyền địa phương, vì vậy cần tăng cường phối hợp giữa các ngành.

"Công ty cũng kiến nghị các địa phương cần sớm đưa vào quy hoạch phát triển du lịch khu vực liên quan đến Hồ Dầu Tiếng, để không ảnh hưởng đến việc quản lý và an toàn công trình. Nhất là để đảm bảo tình hình an ninh trật tự và chất lượng môi trường nước … đảm bảo sự hài hòa với sự phát triển kinh tế của địa phương", ông Mạnh nêu ý kiến.

Việc bảo vệ hồ Dầu Tiếng không chỉ là xử lý từng vụ lấn chiếm, mà còn đòi hỏi rà soát quản lý đất đai, quy hoạch du lịch bài bản và phối hợp chặt chẽ giữa các địa phương để giữ an toàn công trình và nguồn nước lâu dài.