Đối ngoại gắn chặt với phát triển kinh tế - xã hội đất nước

TạiHội nghị toàn quốcquán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TW về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng diễn ra ngày 11/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, để ngoại giao Việt Nam trong giai đoạn mới chuyển từ trạng thái ngoại giao bảo vệ không gian phát triển sang ngoại giao kiến tạo năng lực phát triển quốc gia; từ hội nhập thị trường sang kiến tạo thị trường; từ tham gia luật chơi sang góp phần định hình luật chơi và từ lớn mạnh riêng lẻ sang cùng ASEAN lớn mạnh thì cần tập trung vào 5 định hướng. Trong 5 định hướng đócó định hướng, đối ngoại là động lực mở ra không gian và cơ hội phát triển mới, gắn kết chặt chẽ với tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

TS Đào Ngọc Báu, Viện trưởng Viện Chính trị và Quan hệ quốc tế (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) chia sẻ,việc mở rộng quan hệ ngoại giao không phải để có thêm bạn xã giao mà để đem về dòng vốn chất lượng cao, thị trường ổn định, cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, gắn trực tiếp với từng ngành, từng vùng và từng dự án trọng điểm.

Ngoại giao trong lĩnh vực khoa học - công nghệ cần mở được các kênh hợp tác về nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ trong những lĩnh vực then chốt như kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, năng lượng sạch, qua đó biến “quan hệ” thành năng lực công nghệ và chất lượng nhân lực cụ thể của Việt Nam.

“Mở rộng quan hệ ngoại giao trọng tâm không chỉ dừng ở việc tham gia thêm cơ chế, ký thêm hiệp định, mà là triển khai cho “trúng” các ưu tiên phát triển trong nước. Mỗi cam kết hội nhập phải được thiết kế, tổ chức thực hiện sao cho tạo thêm dư địa chính sách, thêm dư địa thị trường và thêm động lực đổi mới cho doanh nghiệp, địa phương, chứ không chỉ dừng ở ý nghĩa đối ngoại thuần túy”, TS Đào Ngọc Báu nhấn mạnh.

Tại một hội thảo về ngoại giao, TS. Nguyễn Thị Thanh Vân, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minhcho rằng, cần nâng tầm ngoại giao kinh tế thành trụ cột chiến lược, đóng vai trò dẫn dắt trong mở rộng không gian phát triển và chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Ngoại giao Việt Nam cần chuyển từ tư duy thu hút đầu tư thụ động sang tư duy lựa chọn đối tác chiến lược, tập trung vào các lĩnh vực mới như công nghệ bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng tái tạo, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, an ninh lương thực và công nghiệp quốc phòng phục vụ hòa bình. Để đạt được điều đó, ngoại giao không chỉ vận động, mà phải tham gia chiến lược và chủ động định hình các hành lang chính sách, cơ chế phối hợp liên bộ, liên ngành nhằm kết nối lợi ích phát triển trong nước với lợi ích từ cộng đồng quốc tế.

Về định hướng thứ 5 mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ ra là xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, chuyên nghiệp ngang tầm yêu cầu nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới, TS Đào Ngọc Báu nêu quan điểm, để hiện đại hóa nền ngoại giao Việt Nam trong bối cảnh mới, trước hết cần đổi mới tổ chức và cơ chế làm việc; xây dựng cơ chế điều phối đối ngoại thống nhất, thông suốt từ Trung ương đến địa phương, bảo đảm tiếng nói của đối ngoại được lồng ghép ngay từ khâu xây dựng chiến lược, quy hoạch, chính sách phát triển.

Điều đó đòi hỏi phải có đội ngũ cán bộ đối ngoại có bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thông ngoại ngữ, luật pháp và thông lệ quốc tế, hiểu sâu về kinh tế, khoa học - công nghệ, văn hóa, xã hội. Muốn vậy, cần đổi mới khâu tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển, đánh giá; gắn chặt tiêu chuẩn chức danh với năng lực thực thi trong môi trường quốc tế phức tạp. Đồng thời, sử dụng nhiều cách thức với những cơ chế linh hoạt hơn để thu hút nhân lực chất lượng cao từ các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp vào làm công tác đối ngoại.

Hơn nữa, ngoại giao hiện đại không thể tách rời việc sử dụng dữ liệu lớn, công cụ phân tích và các nền tảng số trong thu thập, xử lý thông tin, trong xây dựng kịch bản và tư vấn chính sách. Vì thế cần đầu tư xây dựng các trung tâm phân tích, dự báo, kết nối chặt chẽ giữa cơ quan đối ngoại với mạng lưới học giả, chuyên gia trong nước và quốc tế. Đồng thời, cần trang bị cho cán bộ đối ngoại kỹ năng làm việc trong môi trường số, chủ động hơn trước các thách thức mới như truyền thông xã hội, thông tin sai lệch, an ninh mạng…

Kết hợp giữa nội lực quốc gia và sức mạnh mềm dân tộc

Trong bài phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết, Nghị quyết 06-NQ/TWtập trung cụ thể hoá những quan điểm của đường lối đối ngoại Đại hội XIV với5 luận điểm lớnmang tính định hình tư tưởng, trong đó có 2 luận điểm đáng chú ý sau: Đối ngoại phải dựa trên tinh thần "tự chủ chiến lược" và "tự cường"; Đối ngoại không chỉ là công cụ để bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc mà còn là phương thức thể hiện bản lĩnh, bản sắc và tầm vóc Việt Nam trên trường quốc tế, là cách thức để lan toả giá trị văn minh Việt Nam, tạo sự tôn trọng, tin cậy và tầm ảnh hưởng trong cộng đồng quốc tế.

TS. Nguyễn Thị Thanh Vân cho rằng,ngoại giao có thể mở cánh cửa cơ hội, nhưng nội lực quốc gia quyết định việc Việt Nam có thể bước qua cánh cửa đó hay không. Do vậy, đối ngoại giai đoạn tới phải gắn bó chặt chẽ với chiến lược phát triển quốc gia, coi mỗi sự kiện ngoại giao là một cơ hội để gia tăng sức mạnh tổng hợp của đất nước. Khi bản lĩnh được duy trì, trí tuệ được phát huy và lợi ích quốc gia được đặt lên trên hết, Việt Nam sẽ không chỉ vượt qua thách thức mà còn có thể biến những thách thức đó thành cơ hội để nâng tầm vị thế quốc gia trong thế kỷ XXI. Khi ngoại giao trở thành bàn đạp phát triển chứ không chỉ là lá chắn bảo vệ, vị thế quốc gia sẽ được nâng lên theo đúng nghĩa bền vững.

Theo TS. Nguyễn Thị Thanh Vân, sức mạnh tổng hợp của ngoại giao phải được nuôi dưỡng từ sức mạnh nội sinh của dân tộc và văn hóa Việt Nam. Ngoại giao Việt Nam gắn liền với bản sắc văn hóa độc đáo, chứa đựng giá trị của hòa hiếu, nhân văn, nghĩa tình, thủy chung và khát vọng hòa bình. Những giá trị đó tạo nên sức hút mềm của Việt Nam, một quốc gia không áp đặt, không tìm kiếm lợi thế bằng đối đầu, mà bằng tôn trọng, chia sẻ và hợp tác vì lợi ích chung. Trong bối cảnh thế giới chia rẽ và xung đột, lời nói và hành động của một quốc gia đặt nền tảng trên sự tử tế và nhân văn sẽ có sức lan tỏa đặc biệt mạnh mẽ. Sức mạnh mềm của Việt Nam, từ lịch sử dựng nước anh hùng đến hình ảnh một đất nước năng động, thân thiện, trách nhiệm và hội nhập, chính là lực kéo giúp Việt Nam tạo dựng niềm tin với quốc tế, củng cố vị thế bằng sự ngưỡng mộ và đồng thuận thay vì răn đe hay ép buộc. Khi sức mạnh mềm được nuôi dưỡng đúng cách, nó sẽ nâng đỡ và làm gia tăng chiều sâu của sức mạnh tổng hợp quốc gia.