Từ những đêm trắng bám biển "canh tọa độ vàng" của các lực lượng nơi tiền tiêu biểnTây Nam, đến những quyết sách căn cơ trong đất liền đang tạo nên một thế trận đồng bộ. Cuộc mưu sinh của bà con ngư dân dọc đất biển Chín Rồng giờ đây không còn tự phát mà đã gắn liền với ý thức thượng tôn pháp luật. Nhưng để ngành thủy sản Việt Nam thực sự vươn khơi bền vững, hành trình ấy vẫn còn đó những điểm nghẽn cần tháo gỡ.

Trong hải trình khảo sát, nắm tình hình trên vùng biển Tây Nam do Cảnh sát biển Việt Nam tổ chức vừa qua, đoàn công tác đã trực tiếp kiểm tra, tuyên truyền cho 9 tàu đánh bắt ở vùng giáp ranh Thái Lan, Malaysia và neo đậu tại các điểm đảo. Các tàu được kiểm tra đều tuân thủ đủ các quy định. Việc duy trì thiết bị giám sát liên tục đã giúp cơ quan chức năng quản lý chặt chẽ phạm vi đánh bắt, ngăn chặn kịp thời hành vi vi phạm vùng biển nước bạn.

Những "lá chắn" giữ bình yên dọc đường biên

Thuyền trưởng Phan Thanh Hùng (ở xã Khánh Lâm, tỉnh Cà Mau) đang đánh bắt tại vùng biển giáp ranh Thái Lan. Trước mỗi chuyến biển, ông Hùng luôn kiểm tra kỹ hệ thống giám sát hành trình (VMS). Ông hiểu rõ cái giá phải trả nếu vi phạm vùng biển nước ngoài là quá đắt, không chỉ bị nước bạn bắt giữ, mất sinh kế, chủ tàu còn đối mặt với khoản phạt đến hàng tỷ đồng, thậm chí tài công có thể bị xử lý hình sự.

Cầm trên tay cờ Tổ quốc và ảnh Bác Hồ được đoàn công tác trao tặng, ông Hùng chia sẻ:"Anh em đến tuyên truyền là mong mình làm tốt công việc của ngư dân. Đi làm thì khu vực nào tốt mình đánh bắt nhưng làm sao đừng va chạm và đặc biệt không đánh bắt ở vùng biển nước ngoài. Nhiều khi nước chảy nhưng mình căn trước, chủ động điều khiển tàu không qua vùng biển Thái Lan".

Góp phần vào kết quả đó là tàu Kiểm ngư KN-371, lực lượng thường xuyên bám trụ ở khu vực biển giáp ranh với Thái Lan và Malaysia. Mỗi năm, tàu thực hiện từ 4 đến 5 đợt bám biển, mỗi đợt kéo dài ít nhất khoảng 60 ngày. Tuy điều kiện sinh hoạt giữa trùng khơi còn nhiều khó khăn, các cán bộ, chiến sĩ vẫn luôn nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ.

Thiếu tá Lê Đức Tuấn, Thuyền trưởng tàu KN-371 cho biết, hằng ngày có khoảng 20 tàu cá của các tỉnh Cà Mau, Vĩnh Long và An Giang hoạt động trong khu vực phụ trách. Khi thời tiết thuận lợi, các chiến sĩ sẽ kiểm tra, tuyên truyền trực tiếp; nếu thời tiết bất lợi sẽ thực hiện qua điện đàm. Nhiệm vụ chính của tàu là kiểm soát dọc đường biên. Khi phát hiện tàu cá đến cách đường biên giới khoảng 5 hải lý, lực lượng kiểm ngư sẽ lập tức phát tín hiệu ngăn chặn.

"Tàu cá ngư dân ban đầu vẫn còn đánh bắt trong vùng phạm vi 5 hải lý. Tuy nhiên, sau khi được tuyên truyền, động viên, nhắc nhở từ lực lượng tuần tra, kiểm soát thì bà con cũng chấp hành nghiêm và thực hiện đúng. Quy định không được đánh bắt trong vùng biên 5 hải lý trở lên sẽ giúp đảm bảo, thứ nhất là tàu cá của mình không bị bị động, hoặc tàu cá lợi dụng đánh sát biên thì sẽ vượt ranh ra vùng biển nước ngoài để đánh bắt. Nên chủ trương trước mắt là đẩy dần tàu cá ra xa khu vực biên, càng ngày càng xa một chút để đảm bảo việc thực hiện nhiệm vụ, đảm bảo gỡ thẻ vàng của EC", Thiếu tá Tuấn chia sẻ.

“Mưa dầm” thấm vào nhận thức ngư dân

Sát cánh cùng các lực lượng chuyên trách còn có tàu Dân quân thường trực của Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh An Giang mang số hiệu KG-96023-TS. Trên con tàu kích thước khiêm tốn này, 16 cán bộ, chiến sĩ đã làm nhiệm vụ thực địa hơn 1,5 tháng.

Điều kiện sinh hoạt của tàu còn thiếu thốn, có những đêm dài mất hút sóng điện thoại, nước ngọt phải chắt chiu từng ca nên 3 đến 4 ngày anh em mới được tắm nước ngọt một lần. Mùa mưa đến, sóng gió vùng biển Tây Nam thường xuyên chuyển cấp 4-5, nhưng các chiến sĩ vẫn ngày đêm căng mắt dõi theo các chấm li ti trên hệ thống để canh “đường ranh vàng 5 hải lý”. Các chiến sĩ đều thấu hiểu, bên cạnh nhiệm vụ giữ vững an ninh chủ quyền, điều quan trọng nhất là kiên trì đồng hành để xoay chuyển nhận thức của bà con, gỡ thẻ vàng.

Thuyền trưởng Danh Phương Nam bày tỏ: "Ra đây để được cấp ủy chính quyền giao nhiệm vụ, thì chúng ta thực hiện tốt. Nhiệm vụ được giao trước tiên là đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển đảo, thứ hai là không để tàu cá sót lọt qua đường biên nước ngoài và không để tàu cá bị tàu nước ngoài bắt giữ. Nhiệm vụ của mình chính là trực đường biên, không để tàu cá vượt ranh sang vùng biển nước ngoài. Chúng tôi sẽ thực hiện tốt quy trình tiếp cận tàu cá, kiểm tra trực tiếp và tuyên truyền bà con ngư dân là không vi phạm vùng biển nước ngoài, xa ra khỏi đường biên".

Niềm vui, sự động viên lớn nhất của những người lính giữa trùng khơi là khi gặp trực tiếp hay kết nối qua bộ đàm, luôn nghe bà con nói: “sẽ không ra khu vực biên đâu” và trên màn hình hệ thống thể hiện đúng điều đó.

Anh Trần Văn Cường, ngư dân xã Khánh Hưng, tỉnh Cà Mau, đánh bắt gần khu vực giáp ranh Malaysia chia sẻ: "Mấy anh chạy bo bo qua ghé hỏi thăm, mới mấy ngày trước có anh Cảnh sát biển ghé hỏi thăm. Mấy tháng nay đi kiểm tra liên tục, chúng tôi làm đây cũng kết nối qua bộ đàm, tuyên truyền là đánh bắt cho đúng tuyến. Đánh bắt, khai thác trên biển liên lạc với nhau, chỉ dẫn cho nhau làm ăn. Chỗ này là vùng lộng, chỗ kia là vùng khơi, đừng có ra quá vi phạm này kia".

Nhờ sự kiên trì theo kiểu “mưa dầm thấm lâu” của các lực lượng chấp pháp trên biển, nhận thức của ngư dân miền Tây Nam Bộ đã có những chuyển biến rõ, từ tự phát sang tự giác tôn trọng lằn ranh chủ quyền. Tuy nhiên, để ngăn chặn triệt để tình trạng tàu cá vi phạm, thế trận không chỉ được thiết lập nơi tiền tiêu mà phải được kiểm soát chặt chẽ ngay từ đất liền, thông qua một chiến dịch tổng lực: số hóa quản lý tàu cá. Vấn đề này sẽ tiếp tục được chúng tôi nêu ở bài 2. Mời các bạn cùng theo dõi.