Hội thảo “An ninh nguồn nước trong bối cảnh El Niño và biến đổi khí hậu: Chuyển đổi số và phục hồi các dòng sông” do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức chiều 6/11, tại TP.HCM.

Tại hội thảo, Phân viện Khoa học khí tượng thủy văn Môi trường và biển thông tin, tác động của biến đổi khí hậu, đặc biệt là hiện tượng El Niño, đang làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn nước tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Kịch bản biến đổi khí hậu phiên bản năm 2025 cho thấy các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng tác động mạnh đến đời sống và hoạt động sản xuất. Trong năm 2026-2027, El Niño được dự báo gia tăng cường độ, khiến lượng mưa suy giảm, mùa mưa có khả năng kết thúc sớm, kéo theo mùa khô kéo dài hơn.

Thực tế, những tháng cuối mùa mưa năm nay, lượng mưa tại nhiều khu vực đã thấp hơn trung bình nhiều năm.

Theo nghiên cứu của Phân viện, lưu lượng nước trên hệ thống sông Tiền, sông Hậu có thể giảm khoảng 40% so với trung bình nhiều năm. Nguồn nước ngọt từ thượng nguồn suy giảm sẽ làm gia tăng nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và sinh hoạt của người dân.

Đáng chú ý, dưới tác động của nắng nóng và thiếu hụt nguồn nước, ranh mặn từ cửa sông có thể lấn sâu vào đất liền khoảng 50-60 km, so với mức khoảng 40 km. Những vùng sản xuất nông nghiệp và khu dân cư ven biển sẽ chịu áp lực lớn hơn trong việc bảo đảm nguồn nước ngọt.

PGS.TS. Nguyễn Văn Hồng, Phó phân viện trưởng Phân viện Khoa học khí tượng thủy văn Môi trường và biển khuyến nghị, các địa phương Đồng bằng sông Cửu Long cần chủ động tích trữ nước ngay từ đầu mùa khô, thông qua hệ thống hồ chứa, kênh mương; đồng thời điều chỉnh lịch thời vụ, nhất là vụ Đông Xuân, phù hợp với khả năng nguồn nước.

Các nhà máy nước cần chủ động kế hoạch lấy và trữ nước ngọt, ưu tiên bảo đảm sinh hoạt cho người dân vùng ven biển. Bên cạnh đó, cần tăng cường dự báo, cảnh báo sớm để chính quyền và người dân kịp thời điều chỉnh kế hoạch sản xuất, sử dụng nước.

Theo ông Hồng, kinh nghiệm từ các đợt trước cho thấy, chuẩn bị phương án ứng phó càng sớm thì thiệt hại do hạn hán, xâm nhập mặn càng được hạn chế.

“Đối với các nhà máy nước cung ứng sản xuất, sinh hoạt cần chủ động nguồn nước, lịch lấy nước phù hợp. Ngoài ra vùng ven biển cũng cần có cơ sở hạ tầng tích trữ… Người dân và các địa phương cần chủ động phối hợp tích trữ nước, chủ động nguồn nước tại các hồ, kênh để phục vụ sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và sinh hoạt, đặc biệt là nước sinh hoạt rất quan trọng đối với người dân”, ông Nguyễn Văn Hồng khuyến nghị.