Giới chức Ukraine cho biết Nga đang gia tăng cường độ tấn công nhằm vào thủ đô Kiev với mục tiêu làm quá tải hệ thống phòng không, buộc Ukraine phải sử dụng các tên lửa đánh chặn có giá trị cao, từ đó tạo ra những khoảng trống để tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình xuyên thủng lưới phòng thủ.

Trong đợt không kích rạng sáng 3/7, Nga được cho là đã triển khai số lượng kỷ lục máy bay không người lái (UAV) cùng nhiều loại tên lửa hiện đại. Theo các phương tiện truyền thông, tiếng động cơ đặc trưng của các UAV này vang lên trên bầu trời thủ đô Ukraine từ rạng sáng, trước khi hàng chục tên lửa tiếp tục dội xuống thành phố.

Dù không công bố cụ thể các loại tên lửa được sử dụng, Bộ Quốc phòng Nga cho biết đợt không kích mới nhất là một cuộc tấn công hiệp đồng, kết hợp vũ khí phóng từ trên không, trên bộ và trên biển, máy bay không người lái (UAV). Theo các chuyên gia quân sự, Nga ngày càng sử dụng thường xuyên chiến thuật gây quá tải cho hệ thống phòng không Ukraine bằng cách phóng đồng thời nhiều loại vũ khí có đặc tính và quỹ đạo bay khác nhau.

Những vũ khí Nga sử dụng trong cuộc tấn công:

Tên lửa phóng từ máy bay

Tên lửa phóng từ trên không thường được triển khai từ các máy bay ném bom chiến lược như Tu-95MS và Tu-160, cùng các máy bay chiến đấu - ném bom như Su-34.

Các máy bay này có thể mang tên lửa hành trình tầm xa với tầm bắn hàng trăm đến hàng nghìn km. Nhờ bay ở độ cao thấp và bám địa hình, tên lửa hành trình có khả năng giảm nguy cơ bị radar phát hiện, đồng thời buộc hệ thống phòng không đối phương phải theo dõi nhiều mục tiêu cùng lúc.

Việc phóng tên lửa từ máy bay cũng cho phép Nga tấn công sâu vào lãnh thổ Ukraine mà không cần đưa máy bay áp sát các khu vực có hệ thống phòng không dày đặc.

Tên lửa phóng từ mặt đất

Bên cạnh đó, Nga cũng sử dụng các tổ hợp tên lửa đặt trên mặt đất có khả năng phóng cả tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình.

Khác với tên lửa hành trình, tên lửa đạn đạo bay theo quỹ đạo cao với tốc độ rất lớn, khiến thời gian cảnh báo ngắn và việc đánh chặn trở nên khó khăn hơn đáng kể.

Giới chức Ukraine xác nhận tên lửa đạn đạo là một trong số các loại vũ khí được Nga sử dụng trong đợt tập kích nhằm vào Kiev.

Theo các chuyên gia quân sự, việc kết hợp tên lửa đạn đạo với tên lửa hành trình buộc hệ thống phòng không Ukraine phải cùng lúc đối phó với các mục tiêu có tốc độ, độ cao và hướng tiếp cận khác nhau, làm gia tăng áp lực lên năng lực đánh chặn.

Tên lửa phóng từ biển

Nga cũng triển khai tên lửa hành trình phóng từ các tàu chiến và tàu ngầm hoạt động trên Biển Đen.

Các tên lửa này có thể tiếp cận mục tiêu theo những hướng khác với tên lửa phóng từ mặt đất hoặc trên không, khiến việc tổ chức phòng thủ của Ukraine trở nên phức tạp hơn và mở rộng số hướng tấn công tiềm tàng. Ngoài ra, khả năng phóng từ biển giúp Nga duy trì năng lực tấn công tầm xa ngay cả khi các lực lượng trên bộ hoặc không quân đang hoạt động ở những khu vực khác.

Máy bay không người lái tấn công

Cùng với tên lửa, Nga tiếp tục sử dụng số lượng lớn UAV tấn công - thành phần ngày càng đóng vai trò quan trọng trong chiến dịch tập kích tầm xa.

Theo giới phân tích, UAV thường được triển khai trước để tiêu hao nguồn lực phòng không của Ukraine, buộc Kiev phải sử dụng các tên lửa đánh chặn có giá thành cao.

Ngay cả khi bị bắn hạ, các UAV vẫn buộc radar và lực lượng phòng không Ukraine phải duy trì trạng thái trực chiến trong thời gian dài, từ đó làm giảm khả năng tập trung đối phó với các đợt tấn công bằng tên lửa tiếp theo.

Ukraine gặp thách thức khi đối phó

Sau hơn bốn năm rưỡi xung đột, Ukraine đã xây dựng một mạng lưới phòng không nhiều lớp gồm UAV đánh chặn nội địa, tên lửa phòng không do phương Tây cung cấp, các tổ hỏa lực cơ động, hệ thống tác chiến điện tử và trực thăng.

Các UAV đánh chặn của Ukraine được đánh giá có hiệu quả cao trước dòng Shahed cánh tam giác truyền thống, vốn bay với tốc độ khoảng 180 km/h. Tuy nhiên, những biến thể Shahed mới mà Nga sử dụng được trang bị động cơ phản lực, có thể đạt tốc độ lên tới 500 km/h, vượt xa khả năng đánh chặn của các UAV phòng không Ukraine, vốn chỉ đạt khoảng 300 km/h.

"Những UAV này đã vượt ngoài khả năng của các UAV đánh chặn. Điều đó đồng nghĩa các tổ hỏa lực cơ động và UAV phòng không không còn đủ để đối phó, buộc chúng tôi phải sử dụng tên lửa đánh chặn", người phát ngôn Không quân Ukraine Yurii Ihnat lưu ý.

Các chuyên gia quân sự Ukraine nhận định sự xuất hiện của các UAV tốc độ cao đang giúp nâng cao hiệu quả của các đòn tấn công bằng tên lửa mà Nga thực hiện. Trong cuộc không kích mới nhất, Nga đã phóng 74 tên lửa các loại, gồm Tsirkon, Iskander, Kh-101, Kalibr và Kh-59/69. Theo phía Ukraine, chỉ 3 trong số 28 tên lửa đạn đạo bị đánh chặn - một tỷ lệ thấp hơn đáng kể so với trước đây. Ukraine chủ yếu sử dụng hệ thống phòng không Patriot do Mỹ cung cấp để đối phó với tên lửa đạn đạo.

Nga thay đổi chiến thuật

Theo nhà phân tích quân sự Ukraine Oleksandr Kovalenko, đợt tập kích mới nhất của Nga khác biệt so với các cuộc không kích trước đây ở tỷ lệ máy bay không người lái (UAV) phản lực được sử dụng cao hơn đáng kể.

Ông Kovalenko cho rằng, việc Nga tăng cường sử dụng các UAV tốc độ cao sẽ giúp xuyên thủng hệ thống phòng không của Ukraine, đặc biệt là các UAV đánh chặn. "Theo tính toán của bộ chỉ huy Nga, điều này sẽ giúp họ vượt qua các lớp phòng không hiện có của chúng ta, nhất là lực lượng UAV phòng không", ông Kovalenko nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, chuyên gia hàng không Ukraine Bogdan Dolintse nhận định sự gia tăng các UAV phản lực là một diễn biến đáng chú ý trên chiến trường. "Chúng ta đang chứng kiến số lượng các loại UAV phản lực tăng lên đáng kể. Đây là những mục tiêu rất khó đánh chặn do có tốc độ cao, khoảng 400 đến 450 km/h", ông nói.

Ông Dolintse nhận định, Nga không chỉ thay đổi chủng loại vũ khí mà còn điều chỉnh cách thức tiến hành các cuộc tập kích: "Nga đang tìm cách tăng mật độ các đợt tấn công. Nếu trước đây các cuộc không kích bằng hàng trăm UAV thường kéo dài từ 10 đến 14 giờ, thì hiện nay họ hướng tới việc thực hiện lượng hỏa lực tương đương chỉ trong khoảng 4 đến 6 giờ", chuyên gia này nhận định.

Nhà phân tích này cho rằng, việc rút ngắn thời gian tấn công có thể gây áp lực lớn hơn lên hệ thống phòng không của Ukraine, khiến lực lượng phòng thủ khó có đủ thời gian để phát hiện, theo dõi và đánh chặn toàn bộ các mục tiêu.