Tuy nhiên, trong bối cảnh thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng, nhiều hồ đập được xây dựng từ hàng chục năm trước đã xuống cấp, đặt ra yêu cầu cấp thiết về đầu tư nâng cấp nhằm bảo đảm an toàn công trình trước mùa mưa bão.

Mùa mưa 2026 ở Gia Lai đã trở lại, những con suối cạn khô đã có dòng chảy, các hồ thủy lợi bắt đầu chu kỳ tích nước mới. Thế nhưng, nỗi lo an toàn trong mùa mưa bão cũng tăng lên từng ngày.Tại khu vực phía Tây tỉnh Gia Lai, nhiều hồ chứa như Tân Sơn, Ia Mlah, Biển Hồ B, Ia Dréh hay Ia Ring, Ia Năng… đã xuất hiện tình trạng thấm thân đập, rò rỉ nước, hư hỏng van cống lấy nước, nứt bê tông tràn xả lũ và xói lở các hạng mục công trình.

Thực tế cho thấy phần lớn các công trình được xây dựng từ vài thập kỉ trước, trải qua nhiều năm khai thác nhưng chưa được đầu tư nâng cấp tương xứng. Một số hồ chứa bị bồi lấp, giảm khả năng tích nước; nhiều hạng mục xuống cấp ảnh hưởng đến quá trình vận hành và kiểm soát dòng chảy trong mùa mưa lũ.

Ông Rơ Châm Tin, Phó Chủ tịch UBND xã Ia Grai kiến nghị: "Để đảm bảo và duy trì hồ chứa thì trong thời gian tới mong ngành chuyên môn của tỉnh tiến hành khảo sát tổng thể lại lòng hồ, sau đó có cơ sở đề nghị các cấp có thẩm quyền hỗ trợ kinh phí sửa chữa, nâng cấp, đảm bảo an toàn công trình và phục vụ nhu cầu của nhân dân".

Không chỉ khu vực phía Tây của tỉnh, nhiều công trình thủy lợi tại khu vực phía Đông tỉnh Gia Lai cũng đang trong tình trạng xuống cấp. Theo Công ty TNHH Khai thác công trình thủy lợi Bình Định, trong số 63 hồ chứa do đơn vị quản lý hiện có 9 hồ chứa xuống cấp nghiêm trọng cần được sửa chữa khẩn cấp.

Ông Bùi Phi Hùng, Phó Giám đốc Công ty TNHH Khai thác công trình thủy lợi Bình Định thông tin: "Các công trình đầu tư lớn cần phải đưa vào danh mục đầu tư công để tỉnh hoặc Trung ương bố trí kinh phí thực hiện. Khi sửa chữa xong sẽ giao lại cho công ty quản lý vận hành. Nguồn lực của công ty hiện chỉ đủ xử lý những hư hỏng nhỏ, như cánh cửa van tràn xả lũ, cánh cửa van cống, hoặc sụt một đoạn kênh mương mang tính thường xuyên thôi".

Theo ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai, nhiều hồ chứa được xây dựng từ lâu hiện không còn đáp ứng đầy đủ yêu cầu vận hành trong điều kiện thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng. Việc đầu tư nâng cấp không chỉ nhằm kéo dài tuổi thọ công trình mà còn góp phần bảo đảm an toàn cho người dân vùng hạ du trước những tình huống mưa lũ bất thường.

Tỉnh Gia Lai đã xây dựng kế hoạch phát triển thủy lợi và nước sạch nông thôn giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035. Trong đó, địa phương đề xuất Trung ương hỗ trợ nguồn vốn triển khai các dự án trọng điểm nhằm nâng cấp, sửa chữa các công trình thủy lợi xuống cấp nghiêm trọng trên địa bàn.

Ông Cao Thanh Thương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai cho biết: "Điều tiên quyết là phải đầu tư hệ thống hạ tầng thủy lợi. Giai đoạn tới, Gia Lai tập trung rà soát, đề xuất đầu tư hệ thống thủy lợi cho khu vực phía Tây Gia Lai để phát huy tiềm năng, lợi thế phát triển nông nghiệp. Gia Lai cũng đã kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành quan tâm hỗ trợ nguồn lực đủ lớn để đầu tư hệ thống thủy lợi đồng bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới".

Việc đầu tư nâng cấp hệ thống hồ đập thủy lợi tại Gia Lai không chỉ là yêu cầu về hạ tầng mà còn là giải pháp quan trọng để bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của người dân. Đây cũng là điều kiện cần thiết để Gia Lai chủ động ứng phó thiên tai, bảo đảm phát triển bền vững trong giai đoạn mới.