Quy định 5 nhóm đối tượng định danh điện tử và 2 phương thức thực hiện

Trình bày tờ trình tóm tắt về dự án Luật Định danh và xác thực điện tử, Thứ trưởng Bộ Công an Phạm Thế Tùng cho biết, dự thảo luật xác định 5 nhóm đối tượng định danh điện tử gồm: Cơ quan, tổ chức, cá nhân; Tài sản, sản phẩm, hàng hóa, tài sản vật chất và đối tượng vật chất khác; Cơ sở dữ liệu, tệp dữ liệu, hình ảnh, âm thanh, video, ứng dụng, phần mềm và các dịch vụ số; Sự kiện, giao dịch, hành vi; Địa điểm và không gian.

Dự thảo quy định nguyên tắc thu thập dữ liệu tối thiểu, không thu thập lại dữ liệu đã có; nghiêm cấm sử dụng sinh trắc giả, hình ảnh giả tạo bằng công nghệ hoặc gian lận công nghệ khác để tạo lập, giả mạo danh tính điện tử; quy định về chế độ ghi nhận, lưu vết, truy vết và trách nhiệm giải trình trong toàn bộ quá trình định danh, xác thực điện tử.

Về mô hình định danh điện tử, dự thảo thực hiện theo 2 phương thức:

Phương thức 1, Nhà nước đầu tư thiết lập hệ thống nền tảng để trực tiếp thực hiện hoạt động định danh điện tử đối với địa điểm, không gian, đối tượng thuộc dữ liệu cốt lõi, dữ liệu quan trọng, đối tượng đã được chứng nhận sở hữu, sử dụng, sản phẩm hàng hóa rủi ro cao và đối tượng bí mật nhà nước.

Phương thức 2: Tổ chức đủ điều kiện tự đầu tư thiết lập hệ thống nền tảng và cơ sở hạ tầng để thực hiện hoạt động định danh điện tử đối với các đối tượng còn lại, đẩy mạnh xã hội hóa dịch vụ định danh thương mại.

Hệ thống định danh và xác thực điện tử theo dự thảo gồm: Cơ sở dữ liệu quốc gia về định danh và xác thực điện tử; nền tảng định danh và xác thực điện tử; ứng dụng định danh quốc gia (VNeID); hệ thống quản lý hiệu lực của danh tính điện tử và chứng thư điện tử xác nhận thông tin; cổng tích hợp xác thực điện tử quốc gia và các phần mềm, ứng dụng, hệ thống thông tin khác. Các hệ thống thông tin có liên quan được kết nối với hệ thống để phục vụ quản lý nhà nước, cung cấp dịch vụ công và phát triển kinh tế - xã hội. Mọi đối tượng đã được tạo lập danh tính điện tử và cấp mã định danh theo quy định của Luật là đối tượng xác thực điện tử.

Về dịch vụ định danh, xác thực điện tử và thủ tục hành chính, dự thảo quy định điều kiện đối với tổ chức cung cấp dịch vụ định danh và xác thực điện tử về tư cách pháp nhân, năng lực tài chính, hệ thống kỹ thuật, hạ tầng công nghệ thông tin, nhân sự chuyên trách, quy trình nghiệp vụ và bảo vệ dữ liệu người dùng, an ninh mạng, kết nối kỹ thuật với hệ thống và bảo hiểm trách nhiệm. Dự thảo cũng quy định nguyên tắc công nhận lẫn nhau đối với danh tính điện tử, kết quả xác thực của nước ngoài để sử dụng trong giao dịch xuyên biên giới; đồng thời sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan của Luật Giao dịch điện tử, Luật Căn cước, Luật Chuyển đổi số, Luật Thương mại điện tử và Luật Đầu tư để bảo đảm thống nhất trong hệ thống pháp luật.

Làm rõ trách nhiệm bồi thường

Trình bày báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới cho biết, Thường trực Ủy ban nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật. Thường trực Ủy ban cơ bản nhất trí với tên gọi, phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng. Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị bổ sung một điều quy định về nguyên tắc áp dụng pháp luật để phân định rõ ranh giới với các luật chuyên ngành như Luật Căn cước, Luật Giao dịch điện tử, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân,…

Đối với các nội dung cụ thể, Thường trực Ủy ban có các ý kiến thẩm tra:

Về đối tượng định danh điện tử (Điều 7), Thường trực Ủy ban cơ bản nhất trí và nhận thấy quy định mở rộng đối tượng định danh điện tử sang thực thể vật chất và đối tượng phi vật chất là phù hợp. Dù vậy, có ý kiến cho rằng phạm vi tại Điều 7 quá rộng, nên đề nghị thu hẹp hoặc phân định rõ danh mục bắt buộc và danh mục khuyến khích.

Về thông tin tạo lập danh tính điện tử (Điều 11, Điều 13): Thường trực Ủy ban cơ bản nhất trí. Tuy nhiên, có ý kiến lo ngại việc giao cơ quan chuyên ngành hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ tự quyết định các trường thông tin thu thập dễ dẫn đến lạm dụng, xâm phạm quyền riêng tư.

Về tổ chức cung cấp dịch vụ, Thường trực Ủy ban nhất trí với chính sách xã hội hóa, cho phép các tổ chức đủ điều kiện tham gia cung cấp dịch vụ. Mặc dù vậy, có ý kiến đề nghị cơ quan nhà nước phải ban hành khung tiêu chuẩn kỹ thuật tối thiểu và chuẩn dữ liệu dùng chung để tránh đầu tư manh mún, không đồng bộ.

Về chủ thể danh tính điện tử, Thường trực Ủy ban cơ bản nhất trí, nhưng có ý kiến đề nghị phân định rõ ràng hơn giữa quyền sở hữu và quyền quản lý sử dụng để phù hợp với cơ chế đại diện, ủy quyền của Bộ luật Dân sự, làm căn cứ giải quyết tranh chấp và xử lý trách nhiệm pháp lý.

Về tạm dừng, hủy bỏ, chấm dứt hiệu lực và lưu trữ dữ liệu, Thường trực Ủy ban cơ bản nhất trí. Dù vậy, có ý kiến đề nghị luật hóa cụ thể thẩm quyền, căn cứ tạm dừng, hủy bỏ ngay trong Luật; quy định rõ thời hạn tối đa tạm dừng và trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu xử lý sai; bổ sung cơ chế tạm dừng khẩn cấp khi có nguy cơ lừa đảo, giả mạo sinh trắc học, đe dọa trực tiếp đến an toàn hệ thống hoặc khi có cảnh báo khẩn cấp từ hệ thống giám sát an toàn thông tin mạng quốc gia, hệ thống phòng chống gian lận tài chính,…

Về liên kết danh tính điện tử (Điều 20), Thường trực Ủy ban cơ bản nhất trí. Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị chỉ quy định bắt buộc liên kết danh tính đối với các giao dịch mà pháp luật chuyên ngành có quy định bắt buộc.

Về hợp tác quốc tế, Thường trực Ủy ban đề nghị rà soát tiêu chuẩn công nhận danh tính, chữ ký số nước ngoài bảo đảm tương thích cam kết quốc tế và giữ vững an ninh dữ liệu quốc gia.