Phú Thọ có “trên nóng dưới lạnh”?

Ngày 2/6 và 4/6, Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) đã đăng tải 2 bài phản ánh tình trạng Dự án KĐT Đông Trường Sơn lấn, chắn sông Bùi, làm biến dạng dòng chảy, hoạt động san gạt còn vùi lấp đường nội đồng, khiến người dân mất lối đi sản xuất. Đáng lo ngại, khi mùa mưa bão cận kề, lòng sông bị thu hẹp có thể làm gia tăng áp lực dòng chảy, gây ngập úng, sạt lở, thậm chí đe dọa “xóa sổ” xóm Vé. Từ đó đặt ra câu hỏi, nguồn thu tiền thuê đất từ Công ty TNHH Legacy Riverside liệu có tương xứng với những rủi ro môi trường, sinh kế và cả tính mạng của 16 hộ dân xóm Vé?

Ngay sau khi các bài báo được đăng tải, phóng viên đã liên hệ với Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ, ông Trần Duy Đông. Tiếp nhận thông tin, ông Đông đã chỉ đạo các đơn vị liên quan rà soát, lên lịch làm việc với phóng viên, đồng thời cung cấp đầu mối liên hệ cho phóng viên.

Tuy nhiên, trái ngược với sự chỉ đạo nhanh, quyết liệt của Chủ tịch UBND tỉnh, thực tế tiếp cận thông tin của phóng viênlại cho thấy độ trễ giữa chỉ đạo và thực thi. Phóng viên đã phải liên hệ hàng chục cuộc gọi, tin nhắn qua nhiều đầu mối từ Văn phòng UBND tỉnh, bộ phận phụ trách báo chí của tỉnh, các phòng ban của tỉnh và sởđến Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, ngày 29/7 sau gần 2 thángBáo Điện tử Tiếng nói Việt Nam mới nhận được văn bản phản hồi chính thức.

Sự chậm trễ trong cung cấp thông tin không chỉ khiến quá trình xác minh gặp khó khăn, làm gián đoạn dòng chảy thông tin mà còn biểu hiện “trên nóng dưới lạnh” ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả giám sát, minh bạch trong xử lý vụ việc. Khi việc cung cấp thông tin bị kéo dài, dư luận có cơ sở để đặt câu hỏi về trách nhiệm giải trình của các cơ quan liên quan, cũng như mức độ nghiêm túc trong việc thực hiện chỉ đạo từ cấp trên.

Doanh nghiệp tự đánh giá tác động sông Bùi, có đảm bảo khách quan?

Theo nội dung thông tin cung cấp cho Báo Điện tử Tiếng Nói Việt Nam, tại mục 5, "dựa trên cơ sở đề nghị của Công ty TNHH Legacy Riverside và đề xuất, báo cáo của Sở Xây dựng,đối với việc thực hiện dự án Khu đô thị sinh thái nghỉ dưỡng cao cấp Đông Trường Sơn ảnh hưởng đến hành lang và ranh giới an toàn thoát lũ của sông Bùi,UBND tỉnh yêu cầu Công ty TNHH Legacy Riverside thực hiện việc thu thập số liệu điều tra vết lũ, lũ lịch sử, các trận lũ cực đoan đã xảy ra trong khu vực (như đợt mưa lũ tháng 10 năm 2017; bão Yagi số 3 năm 2024...); tính toán thủy văn, thủy lực để đánh giá ảnh hưởng của việc đầu tư xây dựng Dự án đến khả năng thoát lũ trên tuyến sông Bùi...".

Phối hợp với UBND xã Lương Sơn và các Sở, ngành có liên quan thực hiện rà soát ranh giới hiện trạng thực hiện đầu tư xây dựng Dự án, hiện trạng dòng chảy tự nhiên, lập hồ sơ điều chỉnh cục bộ đồ án Quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 của Dự án, trình cấp có thẩm quyền thẩm định và phê duyệt theo quy định.

Đồng thời, tạm dừng thi công xây dựng đối với các khu vực của Dự án ảnh hưởng đến dòng chảy hiện trạng của sông Bùi. Được phép sử dụng mặt bằng sẵn có để thực hiện các hoạt động vận chuyển máy móc, thiết bị... phục vụ thi công tại các khu vực khác của Dự án nhưng phải đảm bảo không ảnh hưởng dòng chảy của sông Bùi.

Bên cạnh đó, Công ty phải xây dựng phương án thực hiện để bảo vệ, phòng, chống sạt lở lòng, bờ, bãi sông Bùi đoạn qua Dự án và phải được thể hiện trong Quyết định phê duyệt kết quả Báo cáo đánh giá tác động môi trường của Dự án theo quy định. Chịu trách nhiệm bồi thường toàn bộ thiệt hại trong trường hợp để xảy ra ngập úng, sạt lở đất đối với các khu vực lân cận do ảnh hưởng của việc thực hiện Dự án gây ra.

Ngoài ra, văn bản này cũng khẳng định, sông Bùi thuộc trường hợp nguồn nước phảilập hành lang bảo vệ. SởNông nghiệp và Môi trường là cơ quan chủ trì tham mưu việc lập Danh mục nguồn nước phải lập hành lang bảo vệ trên địa bàn, trình Ủy ban nhân dân tỉnh xem xét, phê duyệt. Hiện nay, Sở Nông nghiệp và Môi trường đang triển khai thực hiện theo quy định.

Như vậy, việcUBND tỉnh yêu cầu Công ty TNHH Legacy Riverside thực hiện thu thập số liệu điều tra vết lũ, lũ lịch sử… để đánh giá ảnh hưởng của việc đầu tư xây dựng Dự án đến khả năng thoát lũ trên sông Bùi liệu có đảm bảo tính khách quan? Điều này khiến dư luận băn khoăn về tính khả thi và độ tin cậy khi chính doanh nghiệp được giao tự thu thập số liệu, đánh giá tác động lại đang bị phản ánh có dấu hiệu lấn, chắn dòng chảy sông Bùi.

Khi doanh nghiệp “vừa đá bóng, vừa thổi còi”, liệu các kết quả tính toán có đảm bảo khách quan, minh bạch? Nếu không có cơ chế giám sát độc lập, quyết liệt từ các cơ quan chức năng, nguy cơ những chỉ đạo “trên nóng” nhưng thực thi “dưới lạnh” hoàn toàn có thể lặp lại, kéo theo hệ lụy lâu dài đối với môi trường, an toàn thoát lũ và đời sống người dân xóm Vé.