Đổi mới tư duy...

Nội dung trọng tâm của Đợt 1 là việc Quốc hội đã dành phần lớn thời gian cho công tác tổ chức bộ máy và nhân sự cấp cao Nhà nước, trong đó bầu Tổng Bí thư Tô Lâm giữ chức Chủ tịch nước, Ủy viên Bộ Chính trị Lê Minh Hưng làm Thủ tướng Chính phủ và Ủy viên Bộ Chính trị Trần Thanh Mẫn giữ chức Chủ tịch Quốc hội khóa mới, cùng hạt loạt vị trí quan trọng khác thuộc Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, tư pháp… Việc sớm hoàn thiện bộ máy không chỉ bảo đảm tính liên tục trong hoạt động điều hành mà còn tạo nền tảng cho việc triển khai các nhiệm vụ mà Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã đề ra.

Thông điệp trong phát biểu nhậm chức của Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ và Chủ tịch Quốc hội đều thể hiện rõ tính hành động, nhấn mạnh với yêu cầu cao hơn về trách nhiệm cá nhân, liêm chính và kết quả thực chất, nói đi đôi với làm, làm ngay, làm đúng, làm hiệu quả, làm đến cùng; đồng thời đề cao sự nêu gương, giữ gìn kỷ luật, kỷ cương và chống các biểu hiện suy thoái, tiêu cực trong bộ máy.

Không chỉ dừng lại ở việc bầu và phê chuẩn các chức danh, khác với một số nhiệm kỳ trước, kỳ họp lần này đặt ra yêu cầu đồng thời giải quyết nhiều nội dung quan trọng ngay từ đầu, bao gồm cả việc trình một số dự án luật và nghị quyết để Quốc hội xem xét và dự kiến thông qua trong Đợt 2. Điều đó phản ánh áp lực đổi mới và yêu cầu hành động nhanh hơn trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thách thức và cơ hội đan xen.

Bên cạnh đó là các báo cáo về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026; Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030; Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030. Chính phủ cho biết, trong bối cảnh rất nhiều khó khăn, thách thức, kinh tế vĩ mô vẫn cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn của nền kinh tế được bảo đảm, thể hiện qua hàng loạt chỉ số tích cực như tăng trưởng GDP quý I/2026 ước đạt 7,83%, thu NSNN tăng 11,4%; thu hút vốn FDI tăng mạnh; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt tăng 23%...

Điểm mà các đại biểu Quốc hội ấn tượng chính là trong các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm cho thời gian tới, Thủ tướng Lê Minh Hưng đều nêu rất rõ việc, rõ thời gian hoàn thành, thể hiện quyết tâm cao trên tinh thần “4 không” như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từng nhấn mạnh: không để lãng phí thời gian, không lãng phí một ngày, không chậm trễ trong một tuần, không bỏ lỡ cơ hội trong một năm. Kiên quyết thay thế cán bộ yếu kém, đùn đẩy, thiếu trách nhiệm, không hoàn thành nhiệm vụ; khen thưởng, quy hoạch, bổ nhiệm cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

... Quyết sách kịp thời

Đáng chú ý, Quốc hội đã đồng ý điều chỉnh chương trình, bổ sung nội dung để xem xét vàthông qua Nghị quyết về việc ban hành một số quy định liên quan đến thuế đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay với sự thống nhất cao của các đại biểu.

Trên cơ sở đề xuất của Chính phủ,Quốc hội quyết nghị mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ etanol), dầu diezel, dầu hỏa, dầu mazut và nhiên liệu bay là 0 đồng/lít. Thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại là 0%.Xăng, dầu diezel, dầu hỏa, dầu mazut và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào.

Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16/4/2026 đến hết ngày 30/6/2026. Song điều đặc biệt làQuốc hội cũng giao Chính phủ quyền chủ động điều chỉnh thời gian áp dụng hoặc các mức thuế trong trường hợp cần thiết, bảo đảm phù hợp với diễn biến giá xăng dầu thế giới và tình hình trong nước.

Việc giảm các sắc thuế về mức 0 là giải pháp tài khóa đặc biệt trong bối cảnh giá năng lượng thế giới biến động mạnh do xung đột địa chính trị, nhằm góp phần bình ổn thị trường, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ người dân, doanh nghiệp. Chính sách dự kiến làm giảm thu ngân sách nhà nước khoảng 7.300 tỷ đồng mỗi tháng, song có tác động lan tỏa tích cực đến sản xuất kinh doanh và tăng trưởng kinh tế.

Trong sáng ngày làm việc cuối cùng của Đợt 1, 12/4, với 100% đại biểu có mặt biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua điều chỉnh chương trình kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI tại đợt 2, là việc thêm 0,5 ngày để xem xét các dự thảo: Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam; Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm chế định luật sư công; Nghị quyết của Quốc hội về thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương;Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù về xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực và giải pháp tiếp tục tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài.

Có thể nói, Đợt 1 của Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI không chỉ “khởi động” mà thực sự “khởi động hành động” cho cả nhiệm kỳ, để lại dấu ấn và niềm tin về hiệu quả hoạt động của cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất trong giai đoạn mới.