Theo UBND tỉnh Đồng Tháp, đến nay tỉnh đã hoàn thành phân bổ 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026, với tổng số vốn là trên 11.400 tỷ đồng, bao gồm hơn 8.991 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương và 2.415 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương. Theo báo cáo từ Kho bạc Nhà nước khu vực XVIII, giá trị giải ngân toàn tỉnh đạt hơn 779 tỷ đồng, tương đương 8,6% kế hoạch sau khi thực hiện tiết kiệm 5% dự toán chi đầu tư phát triển theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Mặc dù giá trị giải ngân có sự tăng trưởng so với kỳ báo cáo giữa tháng 4 nhưng tỷ lệ thực hiện của đơn vị vẫn thấp hơn mức bình quân chung 13,3% của cả nước. Trong cơ cấu nguồn vốn, tỷ lệ giải ngân vốn ngân sách địa phương đạt 9,8% kế hoạch, trong khi vốn ngân sách Trung ương chỉ đạt 4,2% kế hoạch.

So với các năm trước, công tác giải ngân vốn đầu tư công của tỉnh Đồng Tháp năm nay gặp rất nhiều khó khăn. Nguyên nhân chủ yếu là giá một số nguyên vật liệu chủ yếu (cát, đá, xi măng, sắt, thép, nhựa đường...) tăng cao so với thời điểm mời thầu. Nhiều chủ đầu tư gặp khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng do phương án tái định cư chưa được phê duyệt, chưa thống nhất giá bồi thường và còn khiếu nại; đồng thời chịu tác động từ những thay đổi trong các quy định mới của Luật Đầu tư công và Luật Đất đai năm 2024. Các nhà thầu thi công với tiến độ chậm, trong đó có nhiều công trình, dự án phải bù lỗ tiền tỷ.

Ông Nguyễn Văn Q., Giám đốc một công ty xây dựng tại phường Sơn Qui, tỉnh Đồng Tháp chia sẻ:“Do giá vật tư tăng quá nên nhà thầu làm cầm chừng thôi, đá thì có nhưng giá đắt lắm và mua chậm lắm. Giá dự thầu năm rồi mình đấu thầu giá đá chỉ hơn 300.000 đồng/khối còn nay ra đến công trình giá trên 700.000 đồng/khối, thua lỗ. Bơm bê tông tươi bây giờ cũng tăng giá lắm, mình làm đường phải thảm nhựa mà giá nhựa giờ cao lắm, giá tăng gấp đôi. Vì thảm nhựa đường nghe nói phải nhập khẩu bên Trung Đông. Công trình năm 2026 mình chưa dám đấu thầu, những nhà thầu tham gia là để “nuôi quân” chứ làm là không có lãi, mình có kiến nghị nhưng cấp tỉnh không quyết được”.

Hiện nguồn vật liệu phục vụ cho các công trình, dự án tại tỉnh Đồng Tháp đang gặp nhiều khó khăn và khan hiếm, nhất là vật liệu đá, cát, nhựa đường. Về đá, do tỉnh Đồng Tháp không có mỏ đá nên các nhà thầu phải đến các địa phương khác mua về với khối lượng “nhỏ giọt” và giá cao. Tại thời điểm này, giá đá vận chuyển về đến tỉnh dao động từ 700.000 - 900.000 đồng/mét khối (tùy loại). Riêng cát san lấp, tỉnh Đồng Tháp chưa có mỏ cát nào khai thác phục vụ cho các công trình, dự án nội tỉnh hay thương mại và chủ yếu phục vụ cho các dự án trọng điểm quốc gia.Riêng đối với nhựa đường, do phụ thuộc nguồn nhập khẩu nên giá đã tăng khoảng gấp đôi so với năm trước, có thời điểm việc tìm nguồn cung cũng gặp nhiều khó khăn. Những yếu tố khách quan này đã tạo áp lực không nhỏ đối với các nhà thầu trong quá trình thi công và tham gia đấu thầu các dự án hiện nay.

Tính đến thời điểm này, trong 32 chủ đầu tư là các sở, ban, ngành tỉnh, có 8 chủ đầu tư có tỷ lệ giải ngân cao hơn bình quân của tỉnh; 10 chủ đầu tư có tỷ lệ giải ngân từ trên 0% - 8,6%; 14 chủ đầu tư chưa giải ngân. Toàn tỉnh có 30/102 xã, phường có giá trị giải ngân vốn đầu tư công.

Năm 2026, tổng số dự án chuẩn bị đầu tư là 656 dự án với tổng số vốn chuẩn bị đầu tư khoảng 974 tỷ đồng. Đến nay, Sở Tài chính tiếp nhận được 394 hồ sơ đề nghị thẩm định chủ trương đầu tư dự án và còn 262 dự án chưa gửi hồ sơ.

Cụ thể, đối với nguồn vốn tỉnh phân cấp cho 102 xã, phường, do đang thực hiện công tác chuẩn bị đầu tư, chưa có khối lượng giải ngân và một số địa phương gặp khó khăn trong việc thu tiền sử dụng đất nên tỷ lệ giải ngân vốn phân cấp khá thấp. Tại phường Bình Xuân năm nay được giao vốn đầu tư công là 8 tỷ đồng nhưng đến nay các công trình chỉ ở giai đoạn hoàn tất hồ sơ, thủ tục, chưa thi công nên chưa giải ngân được đồng vốn nào. Dự kiến đến cuối tháng 5 này sẽ giải ngân vốn đầu tư công đạt trên 50% kế hoạch.

Ông Ngô Phước Phong, Phó Chủ tịch UBND phường Bình Xuân cho biết: “Cái khó nhất là mặt bằng vì đối với các tuyến đường nông thôn khi xuống cấp, mình đầu tư mở rộng ra thì lúc đầu một số bà con chưa đồng thuận, nhưng sau quá trình vận động cơ bản bà con cũng đồng thuận. Đa phần mình vận động nhân dân hiến đất làm đường nhưng không có nguồn vốn hỗ trợ đền bù. Về nguồn vốn đã được giao gồm: vốn đầu tư công và vốn phụ thuộc vào tiền thu thuế quyền sử dụng đất. Đến thời điểm này tiền thu thuế quyền sử dụng đất chỉ đạt 21%”.

Ngoài những khó khăn nêu trên, đến nay tỉnh Đồng Tháp vẫn đang trong quá trình xem xét, triển khai Đề án tổ chức lại các Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng thuộc UBND tỉnh sau sáp nhập. Điều này phần nào ảnh hưởng đến tâm lý cán bộ, viên chức cũng như tiến độ triển khai một số công trình, dự án đầu tư công trên địa bàn.

Trong các chủ đầu tư chuyên ngành cấp tỉnh thì Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh Đồng Tháp giải ngân vốn đầu tư công đạt nhóm cao. Năm nay, Ban được giao vốn hơn 653 tỷ đồng để thực hiện các dự án phát triển hạ tầng giao thông. Đến giữa tháng 5 này, Ban đã giải ngân đạt 10,32% và phấn đấu đến cuối năm sẽ đạt tỉ lệ 100%.

Về kinh nghiệm giải ngân vốn đầu tư công trong điều kiện khó khăn nhiều phía, ông Trần Minh Trung, Giám đốc Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh Đồng Tháp cho biết:“Việc đầu tiên là phải chăm lo công tác giải phóng mặt bằng, thứ hai là phải có kế hoạch đôn đốc nhà thầu theo tiến độ, kế hoạch đã được thống nhất, phải bám sát cái đó. Nếu có thể phải thi công trước, bây giờ xem lúc nào bình thường giá vật tư ổn định là cơ hội để làm, thường xuyên bám sát công trường giải quyết các khó khăn, vướng mắc để nhà thầu làm thông suốt. Vật tư thì mình tham mưu cho UBND tỉnh gửi văn bản đến các địa phương có nguồn như TP.HCM, Đồng Nai; đồng thời gửi công ra đó để giúp các nhà thầu mua được vật tư, quan trọng là nhà thầu phải tích cực việc này”.

Đối với các chủ đầu tư cấp xã cũng đang khắc phục các khó khăn, nhất là nhân sự sau khi thực hiện chính quyền 2 cấp; sớm hoàn thành các hồ sơ, thủ tục tạo điều kiện cho các đơn vị thi công sớm triển khai các công trình đã được phê duyệt. Ông Trần Văn Hiệp, Chủ tịch UBND xã Tân Phước 3 cho biết, vốn đầu tư công năm nay của xã là 12 tỷ đồng đã phân bổ cho 5 công trình xây dựng, chủ yếu là đường giao thông. Dự kiến đến cuối tháng 5 này giải ngân vốn được 30%, phấn đấu đến tháng 9 sẽ đạt 100%: “Năm nay, ngay từ ban đầu khi phân bổ vốn đầu tư công địa phương lựa chọn những công trình nào bức xúc giải quyết trước, còn nhu cầu của địa phương thì rất nhiều. Khi mình giao mốc cho nhà đầu tư thì tăng cường kiểm tra, giám sát, đôn đốc tiến độ thi công để vừa hoàn thành tiến độ và giám sát chất lượng để công trình đạt hiệu quả cao. Cái khó khăn về vật liệu đặc biệt là đá với cát, các đơn vị trúng thầu có giải pháp chủ động trong thi công để đạt tiến độ đề ra” - ông Trần Văn Hiệp chia sẻ.

Thời gian qua, UBND tỉnh và các ngành chức năng, chính quyền các địa phương của tỉnh Đồng Tháp rất quan tâm đến công tác giải ngân vốn đầu tư công để góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế; quan tâm quản lý và sử dụng vốn đầu tư công; rà soát những gì còn tồn đọng để xử lý dứt điểm. Đồng thời, khẩn trương thực hiện các quy trình, thủ tục đầu tư để nhanh chóng tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Về điều hành vốn, các chủ đầu tư thực hiện nhanh công tác thanh quyết toán theo nguồn vốn đã điều chỉnh...

Lãnh đạo UBND tỉnh khẳng định, đầu tư công là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong năm 2026, do đó yêu cầu các sở, ngành, xã, phường và chủ đầu tư phải xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt với tinh thần trách nhiệm cao nhất.

UBND tỉnh chỉ đạo các cơ quan chuyên môn phải nâng cao trách nhiệm trong thẩm định, xử lý hồ sơ; trường hợp vượt thẩm quyền phải chủ động báo cáo UBND tỉnh xem xét giải quyết, tuyệt đối không để hồ sơ tồn đọng kéo dài. Đồng thời, giao Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan tập trung tháo gỡ các khó khăn về thủ tục đầu tư, giá vật liệu xây dựng và tiến độ triển khai dự án.

Phía tỉnh đã có văn bản gửi đến các địa phương bạn có mỏ đá “chi viện” nguồn vật liệu này cho các dự án trọng điểm của tỉnh. Riêng Đề án tổ chức lại các Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng cấp tỉnh, UBND tỉnh đã có tờ trình trình Ban Thường vụ Tỉnh ủy xem xét, cho ý kiến để sớm triển khai thực hiện trên tinh thần tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.