Hồ Dầu Tiếng là một trong những công trình thủy lợi quan trọng nhất khu vực Đông Nam bộ, có nhiệm vụ điều tiết, cấp nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt, công nghiệp và đẩy mặn cho vùng hạ du. Vì vậy, diễn biến nguồn nước tại hồ tác động trực tiếp đến an ninh nguồn nước của Tây Ninh, TP.HCM và các khu vực lân cận.

Theo ông Nguyễn Hữu Mạnh, Giám đốc Chi nhánh Dầu Tiếng - Phước Hòa - Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Miền Nam, hiện tượng El Nino đang khiến nguồn nước về hồ Dầu Tiếng suy giảm mạnh. Lượng mưa trên lưu vực giảm từ 25% đến 50%, mùa mưa có xu hướng kết thúc sớm, trong khi nhiệt độ cao làm gia tăng lượng nước bốc hơi. Cùng với đó, dòng chảy từ các sông, suối về hồ cũng suy giảm do tình trạng hạn hán trên diện rộng.

Đáng chú ý, đến trưa 27/8, mực nước hồ Dầu Tiếng chỉ đạt 19,70 m, dung tích khoảng 762,3 triệu m3. Mực nước này thấp hơn cùng kỳ năm ngoái 0,41 m và thấp hơn trung bình nhiều năm khoảng 0,5 m; đồng thời thấp hơn mực nước lũ thấp nhất trước lũ 0,26 m.

Theo kế hoạch tích nước được Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho phép tại Quyết định 2901, đến ngày 1/9, mực nước hồ cần đạt cao trình 21,83 m. Tuy nhiên, thực tế mực nước vẫn đang giảm khoảng 3 cm mỗi ngày, dù năm nay đã có 3 cơn bão tác động đến đất liền.

Nguồn nước thiếu hụt có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, với diện tích khoảng 170.000 ha tại Tây Ninh và TP.HCM phụ thuộc nguồn nước từ hồ. Khi mực nước thấp, khả năng điều tiết và xả nước đẩy mặn cũng bị hạn chế, làm gia tăng nguy cơ xâm nhập mặn trên sông Sài Gòn, Vàm Cỏ Đông và ảnh hưởng nguồn nước phục vụ sinh hoạt ở hạ du.

Trước tình hình này, Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Miền Nam đang triển khai nhiều giải pháp bảo đảm nguồn nước. Trong đó, tăng cường chuyển nước từ hồ Phước Hòa về hồ Dầu Tiếng, kiểm tra hệ thống kênh cấp 1 nhằm hạn chế thất thoát và điều tiết nguồn nước phù hợp với diễn biến thời tiết.

Ông Bùi Thanh Huấn, Trưởng phòng Quản lý và khai thác công trình, Chi nhánh Dầu Tiếng - Phước Hòacho biết: "việc vận hành hồ trong thời gian tới sẽ phải bám sát dự báo khí tượng, thủy văn và diễn biến nguồn nước để cân đối giữa yêu cầu tích nước và cấp nước hạ du, nhất là nước phục vụ sinh hoạt và đẩy mặn".

Bên cạnh giải pháp vận hành, ngành thủy lợi cũng khuyến cáo các địa phương sử dụng nước tiết kiệm, điều chỉnh lịch thời vụ, chuyển đổi sang cây trồng có khả năng chịu hạn và áp dụng các mô hình tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa đối với cây công nghiệp, cây ăn trái.

Theo ông Nguyễn Hữu Mạnh,Giám đốc Chi nhánh Dầu Tiếng - Phước Hòa - Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Miền Nam,bảo đảm an ninh nguồn nước không thể chỉ dựa vào vận hành công trình thủy lợi mà cần sự phối hợp của các địa phương và người dân, trong đó sử dụng nước đúng mục đích, hạn chế lãng phí và chủ động chuyển đổi mô hình sản xuất phù hợp với khả năng nguồn nước.

Từ nay đến cuối năm, dự báo còn khoảng 3 cơn bão có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền. Đơn vị vận hành sẽ căn cứ diễn biến thực tế, các bản tin dự báo và nhận định của đơn vị tư vấn để xây dựng phương án vận hành hồ phù hợp, vừa bảo đảm an toàn công trình, vừa chủ động nguồn nước cho Đông Nam bộ.