Logistics Việt Nam hiện đạt quy mô 45-50 tỷ USD, tăng trưởng 14-16%/năm và thuộc top 10thị trường logisticsmới nổi toàn cầu. Việc xây dựng các trung tâm logistics hiện đại, xanh và thông minh đang được kỳ vọng trở thành động lực mới đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và thế giới.

Không chỉ là đầu tư hạ tầng

Chiến lược phát triểndịch vụ logisticsViệt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2050, đặt mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm logistics của ASEAN và thế giới. Đồng thời, mở ra dư địa mới để thúc đẩy sản xuất, xuất nhập khẩu và kết nối kinh tế.

Từ thực tế hoạt động của doanh nghiệp DN, ông Trần Ngọc Khánh, Tổng Giám đốc Công ty CP OPL Logistics nhận thấy, mặc dù đã có chiến lược quy hoạch các trung tâm logistics gắn liền với cảng biển, cảng cạn và hệ thống đường sắt liên vận quốc tế, nhưng lộ trình và quy hoạch chi tiết để hỗ trợ DN đăng ký trở thành đơn vị tiên phong vẫn chưa được thể chế hóa cụ thể.

“Để tham gia vào các trung tâm logisitcs, DN rất cần cơ chế quy hoạch hoàn chỉnh, minh bạch về thông tin cùng các tiêu chí ưu tiên. Đây chính là động lực quan trọng để các đơn vị đủ tự tin cạnh tranh với các DN quốc tế đang đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng tại Việt Nam”, ông Khánh bày tỏ.

Trọng tâm của Chiến lược phát triểndịch vụ logisticsViệt Nam là hình thành các trung tâm logistics quy mô lớn, hiện đại, gắn với hệ thống cảng biển, cảng cạn, đường sắt liên vận, cửa khẩu và hạ tầng đa phương thức, tạo lực đẩy giảm chi phí, tối ưu chuỗi cung ứng và nâng cao sức cạnh tranh hàng hóa Việt Nam.

Tuy nhiên, bà Nguyễn Lê Hằng, Trưởng bộ phận, Giám đốc Đối ngoại SLP Việt Nam cho rằng, đầu tư trung tâm logistics không chỉ là đầu tư hạ tầng, còn là đầu tư cho năng lực sản xuất và sức bật xuất khẩu. Trong bối cảnh chi phí logistics tại Việt Nam hiện vẫn ở mức khá cao, chiếm khoảng 13-15% GDP, Chính phủ cũng đang đặt ra mục tiêu giảm chi phí này xuống là yêu cầu cấp thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

“Việc tập trung phát triển và sử dụng hạ tầnglogistics xanh, hiện đại kết hợp với công nghệ sẽ giúp tối ưu hóa toàn bộ quá trình vận chuyển và khai thác dữ liệu. Giải pháp này thậm chí còn giúp DN tối ưu hóa được cả nguồn nhân sự, từ đó tiết kiệm chi phí sâu rộng và tăng năng suất lao động”, bà Hằng nói.

Cũng theo bà Hằng, trước những biến số toàn cầu không lường trước được như khủng hoảng năng lượng, hay các rào cản kỹ thuật thương mại, DN nào sở hữu tốc độ sẽ giành thắng lợi. Những DN tiên phong ứng dụng công nghệ và hạ tầng hiện đại, sẽ có khả năng dự báo các biến động thị trường một cách chính xác hơn, từ đó giành ưu thế tuyệt đối trong cuộc đua về thời gian.

Phải là hạ tầng chiến lược

Nhìn nhận Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một mắt xích logistics quan trọng của ASEAN, từng bước tham gia sâu hơn vào mạng lưới logistics toàn cầu, TS. Bùi Bá Nghiêm - Chuyên viên cao cấp, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho rằng, Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 - 2035, tầm nhìn đến 2050 mở ra giai đoạn phát triển mới, trong đó logistics không chỉ là ngành dịch vụ hỗ trợ, còn trở thành cấu phần chiến lược của năng lực cạnh tranh quốc gia.

Do đó, đối với trung tâm logistics, cần phát triển theo mô hình tích hợp gắn với cảng biển, cảng hàng không, đường sắt, cửa khẩu, khu công nghiệp, vùng sản xuất và hành lang xuất nhập khẩu, thay vì chỉ coi trung tâm logistics là khu kho bãi đơn lẻ.

“Mục tiêu cuối cùng là để các trung tâm logistics trở thành cực tăng trưởng mới không chỉ là điểm trung chuyển hàng hóa, phải là điểm tổ chức chuỗi cung ứng. Khi đó, logistics sẽ không chỉ giúp giảm chi phí, mà còn tạo giá trị mới cho hàng hóa Việt Nam, giúp DN đi xa hơn, nhanh hơn và bền vững hơn trên thị trường quốc tế”, ông Nghiêm kỳ vọng.

Khẳng định đột phá lớn nhất của trung tâm logistics là tạo ra điểm hội tụ giữa hạ tầng, thị trường, dịch vụ, dữ liệu và chuỗi cung ứng, ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) lưu ý, trung tâm logistics hiện đại phải giúp tổ chức lại dòng hàng, dòng dữ liệu, dòng dịch vụ và dòng thương mại theo hướng liên thông hơn, chuyên nghiệp hơn, chi phí thấp hơn. Trung tâm logistics phải trở thành hạ tầng chiến lược của sản xuất và xuất nhập khẩu, không chỉ là kho bãi hay điểm trung chuyển hàng hóa.

Do đó, đột phá ưu tiên là cần hình thành một số trung tâm logistics đầu mối cấp vùng và liên vùng, gắn với các cực sản xuất, xuất khẩu, cảng biển, cảng cạn, cửa khẩu, đường sắt, đường cao tốc và thương mại điện tử.

“Logistics không nên phát triển dàn trải, cần phân tầng rõ trung tâm cấp quốc gia, cấp vùng, cấp địa phương, trung tâm chuyên ngành và các điểm gom hàng. Khi phân tầng đúng mới tránh được đầu tư trùng lặp, khai thác thấp, đồng thời tạo ra các kết nối chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu”, ông Tuấn phân tích.