Nhấn mạnh bối cảnh địa chính trị khuvực vàthế giới phức tạp hiện nay, Tổng thống Timor Leste José Ramos-Horta thẳng thắn thừa nhận, các cấu trúc an ninh hiện tại, bao gồm cả Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc cần cải tổ cho phù hợp tình hình mới. Trong bối cảnh đó, Đối thoại Shangri-La trở thành điểm hội tụ hiếm hoi mà các giải pháp an ninh và ngoại giao cùng song hành.

Đáng chú ý, Tổng thống José Ramos-Horta dẫn lại lời phát biểu đề dẫn của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm trong đó nhấn mạnh, ngoại giao phòng ngừa phải được xem là một “năng lực chiến lược”, chứ không phải là phản ứng nhất thời khi khủng hoảng đã nổ ra.

Đồng thời, bài phát biểu cũng nhấn mạnh vai trò trung tâm quan trọng của ASEAN mà Timor Leste mới đây đã trở thành thành viên thứ 11 của khối: “ASEAN là một ví dụ sinh động về một điểm đến - nơi các nhà lãnh đạo có thể cùng nhau tụ họp, tìm ra những giải pháp thực tế để chấm dứt xung đột, chiến tranh; tạo dựng những cơ chế hợp tác hiệu quả bất chấp những khác biệt về chính trị hay lịch sử. Tất nhiên, vẫn còn những thách thức và khó khăn cần giải quyết nhưng tôi tin rằng, câu chuyện của ASEAN chính là nỗ lực đối thoại sẽ mang lại lợi ích chung”.

Đối với các quốc gia vừa và nhỏ, Tổng thống José Ramos-Horta đề xuất một “con đường thứ ba” mang tính nguyên tắc và thực tế. Thay vì chọn phe, các nước nên tập trung xây dựng khả năng phục hồi, tự cường thông qua các vấn đề thiết thực như: tài chính khí hậu, an ninh năng lượng và an ninh lương thực. Tổng thống José Ramos-Horta đồng thời nhấn mạnh, bản chất của hòa bình là trật tự dựa trên luật lệ; sức mạnh quốc gia cầnđi đôi với hợp tác xuyên biên giới thông qua một chínhsáchngoại giao kiên định và chân thành.

Trong ngày 30/5, các đại biểu cũng tập trung thảo luận các vấn đề đang nổi lên như: Quản trị căng thẳng liên khu vực giữa sự cạnh tranh toàn cầu; Sự xáo trộn trong an ninh hàng hải tại châu Á; Những ưu tiên trong bối cảnh cục diện chiến lược đang thay đổi của châu Á…