“Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV yêu cầu tiếp tục đổi mới công tác xây dựng Đảng, đặc biệt là về chính trị, tư tưởng và phòng, chống tham nhũng, lãng phí — những nhiệm vụ đang được đặt ra cấp thiết.”

Phóng viênBáo điện tử Tiếng nói Việt Nam đã có cuộc trao đổivới PGS. TS Hoàng Thị Thắm, Trưởng bộ môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Trường Đại học Thương mại về chủ đề này.

“Nói đi đôi với làm” trở thành thước đo danh dự của cán bộ

PV: Phát biểu tại phiên bế mạc Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV,Tổng Bí thư yêu cầu, công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng trong giai đoạn mới cần tiếp tục được chú trọng. Theo bà, công tác tư tưởng cần đổi mới ra sao để thực sự “đi trước, mở đường”, khắc phục tình trạng nói không đi đôi với làm?

PGS.TS Hoàng Thị Thắm: Đây có lẽ là câu hỏi khóđối với những người làm công tác tư tưởng và giảng dạy lý luận chính trị như chúng tôi. Tổng Bí thư đã nhiều lần nhấn mạnh: Tương lai của một dân tộc phụ thuộc vào việc có khơi dậy được khát vọng vươn mình hay không. Mà muốn khơi dậy khát vọng, công tác tư tưởng không thể chỉ dừng ở những bài giảng một chiều hay những nghị quyết trên giấy.

Để thực sự “đi trước, mở đường” và khắc phục tình trạng nói không đi đôi với làm, theo tôi cần một cuộc đổi mới về phương pháp luận trên ba phương diện:

Thứ nhất, chuyển từ áp đặt sang thuyết phục bằng thực tiễn. Công tác tư tưởng truyền thống đôi khi rơi vào lối mòn “đọc - chép”, khẩu hiệu, thiếu tính phản biện. Vì vậy, phải lấy thực tiễn làm ngôn ngữ chính. Thay vì nói chung chung, cần đưa ra các con số cụ thể như chỉ số hạnh phúc, độ bao phủ an sinh xã hội… Người dân chỉ tin khi họ trực tiếp cảm nhận được thành quả.

Đồng thời, công tác tư tưởng phải có khả năng dự báo xu hướng xã hội, nắm bắt tâm tư của giới trẻ trong kỷ nguyên số để định hướng từ sớm, thay vì đi sau để giải thích.

Thứ hai, chống “nói không đi đôi với làm” bằng cơ chế giám sát và nêu gương. Đây là “tử huyệt” làm xói mòn niềm tin của nhân dân. Nếu cán bộ nói về đạo đức nhưng sống xa hoa, lãng phí thì đó là thất bại của công tác tư tưởng.

Vì vậy, việc nêu gương phải trở thành tiêu chí cụ thể trong đánh giá cán bộ. Công tác tư tưởng phải gắn chặt với công tác tổ chức và kiểm tra; “nói đi đôi với làm” phải được đo bằng kết quả cụ thể và mức độ hài lòng của người dân.

Thứ ba, hiện đại hóa và cá nhân hóa phương thức truyền tải. Không thể dùng cách tuyên truyền của thế kỷ XX cho thế hệ XXI. Công tác tư tưởng phải hiện diện trên không gian số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn để hiểu người dân cần gì, từ đó truyền đạt hiệu quả.

Mỗi cán bộ làm công tác tuyên truyền phải trở thành một “pháo đài lý luận” trên không gian mạng, dùng sự thật để phản bác cái sai, dùng cái đẹp của thực tiễn để đẩy lùi thông tin xuyên tạc.

Trong giảng dạy, chúng tôi luôn cố gắng chứng minh bằng thực tiễn sinh động: Từ việc giành độc lập, thống nhất đất nước, đến vượt qua đại dịch và phát triển kinh tế - văn hóa. Khi người dân thấy “nói thật, làm thật, hiệu quả thật”, họ sẽ tự nguyện tin tưởng và đi theo. Đó là đỉnh cao của công tác tư tưởng.

Cuối cùng, tôi muốn khẳng định: Những thành tựu của Việt Nam hôm nay không chỉ là những con số tăng trưởng, mà là hành trình hoàn thiện để phụng sự con người. Khi Tổng Bí thư yêu cầu tiếp tục quán triệt sâu sắc, thực hiện thật nghiêm túc, nhất quán “bốn kiên định”, thì những kiên định này trở thành “mỏ neo” vững chắc và tinh thần “nói đi đôi với làm” trở thành thước đo danh dự của cán bộ, chúng ta hoàn toàn có cơ sở để tin vào một tương lai phát triển mạnh mẽ của đất nước.

Một hành trình mới đang mở ra - bắt đầu từ sự thấu suốt về lý luận và quyết liệt trong hành động. Và hạnh phúc của nhân dân chính là “tấm huy chương cao quý nhất” ghi nhận sự lãnh đạo của Đảng.

Cú hích giải phóng các nguồn lực đang bị lãng phí hoặc sử dụng kém hiệu quả

"Khi đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được nâng cao, việc “làm sạch nội bộ” chính là cách bảo vệ thành quả cách mạng".

PV:Nhiều ý kiến cho rằng Nghị quyết số 04-NQ/TW Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới,nổi bật lênnhững quan điểm chỉ đạo thể hiện sự chuyển đổi về chất trong tư duy quản trị quốc gia. Quan điểm của bà như thế nào về vấn đề này?

PGS.TS Hoàng Thị Thắm:Đúng vậy, việc Ban Chấp hành Trung ương xem xét ban hành nghị quyết về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ngay sau Đại hội XIV là một bước đi chiến lược, thể hiện sự chuyển đổi về chất trong tư duy quản trị quốc gia. Dưới góc nhìn của một nhà nghiên cứu và giảng dạy, tôi đánh giá qua ba điểm mấu chốt:

Thứ nhất, nghị quyết đã mở rộng “vùng cấm”, mở rộng “vùng tấn công” từ tham nhũng sang cả lãng phí. Nếu ở nhiệm kỳ Đại hội XIII, chúng ta tập trung mạnh vào chống tham nhũng, tiêu cực với tinh thần “không có vùng cấm”, thì trong giai đoạn mới, Đảng đã đặt chống lãng phí ngang hàng với chống tham nhũng.

Đây là một sự thức tỉnh từ thực tiễn: Tham nhũng làm thất thoát tài sản vào tay cá nhân, nhưng lãng phí - từ thời gian, nguồn lực, cơ hội đến ngân sách đầu tư công - còn gây thiệt hại lâu dài và sâu rộng hơn đối với sự phát triển của đất nước. Muốn bước vào kỷ nguyên vươn mình, chúng ta không thể mang theo gánh nặng của sự lãng phí nguồn lực. Điều này cũng kế thừa trực tiếp tư tưởng Hồ Chí Minh khi Người khẳng định: Tham ô, lãng phí, quan liêu là kẻ thù của nhân dân.

Thứ hai, nghị quyết chuyển từ tư duy “xử lý” sang “kiến tạo thể chế”. Nếu trước đây chủ yếu tập trung vào trừng trị (phần ngọn), thì nay nhấn mạnh xây dựng cơ chế phòng ngừa (phần gốc). Đảng hướng tới việc thiết lập một hệ thống để cán bộ “không thể, không dám, không muốn và không cần” tham nhũng, lãng phí.

Đặc biệt, việc khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung sẽ tháo gỡ tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm đang tồn tại ở một bộ phận cán bộ hiện nay. Đây là yếu tố then chốt để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Thứ ba, nghị quyết góp phần củng cố lòng tin của nhân dân - nền tảng cho sự trường tồn của quốc gia. Bài học lớn nhất trong lịch sử Đảng là sự gắn bó máu thịt giữa Đảng và nhân dân. Việc siết chặt kỷ cương, làm trong sạch bộ máy chính là để củng cố niềm tin đó.

PV: Theo bà, việc tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng và đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, lãng phí có ý nghĩa như thế nào đối với sự phát triển đất nước trong giai đoạn hiện nay?

PGS.TS Hoàng Thị Thắm: Một Đảng cầm quyền mạnh không chỉ ở số lượng đảng viên mà ở sự liêm chính và hiệu quả hành động. Khi đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được nâng cao, việc “làm sạch nội bộ” chính là cách bảo vệ thành quả cách mạng. Đây cũng là sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin về xây dựng Đảng trong điều kiện cầm quyền: Đảng phải tự đổi mới, tự chỉnh đốn để không bị tha hóa quyền lực.

Nghị quyết mới về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là cú hích để giải phóng các nguồn lực đang bị lãng phí hoặc sử dụng kém hiệu quả. Trong giảng dạy, tôi thường nói với sinh viên: Nếu chúng ta ngăn chặn được chỉ 1% lãng phí ngân sách mỗi năm, thì số tiền đó đủ để xây dựng thêm hàng ngàn trường học và bệnh viện hiện đại. Đó chính là ý nghĩa nhân văn sâu sắc nhất của công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí trong kỷ nguyên mới.

PV: Xin cảm ơnPGS.TS Hoàng Thị Thắm!