Theosố liệu hiện trạng rừng năm 2025, Điện Biên có hơn 434.600 ha rừng, tỷ lệ che phủ đạt 45,52%. Trong đó, diện tích rừng tự nhiên hơn 427.700 ha. Đáng chú ý, khoảng 326.000 ha, tương đương 75% diện tích có rừng, đang ở trạng thái rừng nghèo và nghèo kiệt. Đây là thách thức trong nâng cao chất lượng rừng, nhưng cũng mở ra dư địa lớn để phục hồi rừng, qua đó tăng khả năng hấp thụ và lưu giữ carbon.

Những năm qua, công tác bảo vệ và phát triển rừng tại Điện Biên đạt nhiều kết quả tích cực. Tỷ lệ che phủ rừng tăng từ 42,66% năm 2020 lên 45,52% năm 2025; diện tích có rừng tăng hơn 27.600 ha. Đến nay, hơn 403.000 ha đất, rừng đã được giao cho các chủ rừng. Đây là cơ sở quan trọng để xác định trách nhiệm quản lý, bảo vệ rừng, đồng thời triển khai các dự án carbon trong thời gian tới.

Gỡ điểm nghẽn dữ liệu để khai thác tín chỉ carbon

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên, trong các loại hình dự án carbon, REDD+ được đánh giá là có tiềm năng lớn. Điện Biên đã tham gia Dự án REDD+ do Quỹ Khí hậu xanh, gọi tắt là GCF, phê duyệt ngày 26/3/2026, với sự hỗ trợ của JICA. Đây được xem là nền tảng để tỉnh nghiên cứu xây dựng dự án cấp tỉnh, từng bước xác định diện tích rừng, mức tham chiếu và ranh giới dự án, hướng tới tạo ra các tín chỉ carbon có chất lượng.

Mộthướng triển vọng khác là nông lâm kết hợp và cây phân tán, nhất là gắn với mắc ca và cà phê. Điện Biên định hướng mở rộng mắc ca lên khoảng 40.000 ha vào năm 2030; các vùng cà phê Mường Ảng, Tuần Giáo, Búng Lao, Quài Tở đã có những mô hình trồng xen mắc ca, tạo tiền đề phát triển mô hình cà phê - mắc ca - cây bóng mát, kết hợp sản xuất nông nghiệp với hấp thụ carbon.

Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành tín chỉ carbon có giá trị, Điện Biên cần hoàn thiện dữ liệu về rừng, đất lâm nghiệp và quyền quản lý, sử dụng đất; điều tra, phân loại trạng thái rừng; xử lý chồng lấn giữa quy hoạch rừng với diện tích mắc ca, cà phê và nâng cao năng lực đo đạc, báo cáo, thẩm định carbon.

Tỉnh được đề xuất xây dựng Đề án phát triển thị trường carbon rừng, trong đó giai đoạn 2026-2027, tập trung hoàn thiện dữ liệu nền và triển khai dự án thí điểm; giai đoạn 2028-2030 đăng ký các dự án chính thức theo quy định.

Với định hướng đến năm 2030 nâng tỷ lệ che phủ rừng lên khoảng 47%, khoanh nuôi xúc tiến tái sinh gần 52.000 ha rừng tự nhiên, mở rộng mắc ca lên 40.000 ha và phát triển hơn 20.900 ha cà phê theo hướng bền vững, Điện Biên có cơ sở để gắn bảo vệ rừng, phát triển nông nghiệp và thị trường carbon, tạo thêm nguồn lực cho tăng trưởng xanh.

Ông Trần Lâm Đồng, Phó Giám đốc Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam cho rằng, REDD+ và AFP là hai loại hình có tiềm năng lớn đối với Điện Biên: “Định hướng về phát triển nông - lâm kết hợp các loài cây như: mắc ca, cà phê thì đây là một cơ hội rất tiềm năng của tỉnh, nhất là khi tỉnh xác định phát triển khoảng 40.000 ha mắc ca và 20.000 ha cà phê đến năm 2030, đây là một số lượng rất tiềm năng cho tín chỉ carbon rừng. Tuy nhiên ở đây chúng ta không nên lấy tín chỉ carbon rừng là một động lực về mảng kinh tế, về tài chính mà đó là chất xúc tác rất tốt, là động lực rất tốt để thay đổi những biện pháp liên quan đến quản lý bảo vệ phát triển rừng cũng như hệ thống sản xuất nông lâm kết hợp nói chung”.